Otwórz menu główne

Koziołek Matołek

postać literacka stworzona przez Kornela Makuszyńskiego i Mariana Walentynowicza w jednej z pierwszych w Polsce historyjek obrazkowych dla dzieci w 1933

Koziołek Matołekpostać literacka stworzona przez Kornela Makuszyńskiego (tekst) i Mariana Walentynowicza (kolorowe rysunki) w jednej z pierwszych w Polsce historyjek obrazkowych dla dzieci, która ukazała się w 1932 roku. Jest to postać wciąż popularna, mimo że od śmierci obu autorów minęły już dziesięciolecia, a opisane i narysowane przygody tytułowego bohatera niekoniecznie przystają do współczesnej rzeczywistości. Ta powieść obrazkowa należy do kanonu polskiej literatury dziecięcej. Historia Koziołka Matołka uznawana jest za prekursorską w polskim komiksie[1].

Koziołek Matołek
Ilustracja
Pomnik Koziołka Matołka w Pacanowie
Twórca Kornel Makuszyński
Marian Walentynowicz
Inne informacje
Specjalność podróżnik, wędrowiec

HistoriaEdytuj

Fabuła książeczek (powstała ich cała seria: 120 przygód Koziołka Matołka, Druga księga przygód Koziołka Matołka, Trzecia księga przygód Koziołka Matołka i Czwarta księga przygód Koziołka Matołka) sprowadza się do podróży bohatera po całym świecie w poszukiwaniu mitycznego Pacanowa (w rzeczywistości istnieje Pacanów, w województwie świętokrzyskim), jedynego miejsca w świecie, gdzie jakoby podkuwają kozy. Przygody są oczywiście niezwykłe i absolutnie nieprawdopodobne, koziołek jest sympatyczny i łatwowierny, śmieszny i niezgułowaty, niezdarny i dobrotliwie naiwny[2].

Makuszyński napisał całą historię w postaci rytmicznych czterowierszy ośmiozgłoskowcem; do każdego czterowiersza przypisana jest jedna ilustracja Walentynowicza. To z tekstu Makuszyńskiego pochodzą liczne utrwalone w polszczyźnie sformułowania jak „w Pacanowie kozy kują”, porównania czy inne określenia. Warto zaznaczyć, że wizerunki powszechnie dziś znanych i pamiętanych postaci z Koziołka są trzecią wersją rysunkową Walentynowicza; pierwsze dwie dość znacznie się od ostatecznej różniły.

Obaj autorzy wrócili raz jeszcze do postaci koziołka Matołka w 1938 r. w ostatnim z trzech tomów przygód małpki Fiki-Miki (dwa pierwsze ukazały się w latach 1934 i 1935. Książeczki te były pisane i rysowane identyczną metodą ilustrowanych czterowierszy jak opowieści o Matołku. W tej książeczce Matołek z racji swych dawnych osiągnięć i sławy jest już królem polskich kóz i ukazany jest jako rozważny władca.

Po wojnie książeczki dostosowano do realiów. [3]

W roku 2003 minister kultury Waldemar Dąbrowski zorganizował w Pacanowie obchody 70. urodzin Koziołka Matołka. W 2005 roku powstał pomysł stworzenia nowoczesnego centrum kultury dla dzieci, a w 2010 roku oficjalne otwarto Europejskie Centrum Bajki im. Koziołka Matołka. Ma ukazać się również pełnometrażowy film 3D Koziołek Matołek i porywacze zabawek[4].

Pierwsze wydania książek z serii Przygody Koziołka MatołkaEdytuj

Wszystkie 4 tomy zostały wydane przez wydawnictwo Gebethner i Wolff w Warszawie[5]. Pierwszy tom został wydany z datą 1933, choć w rzeczywistości ukazał się na Boże Narodzenie w roku 1932[6]. W katalogu Biblioteki Narodowej jako najstarsze zindeksowane są następujące pozycje[5]:

  • 120 przygód Koziołka Matołka – 1933
  • Druga księga przygód Koziołka Matołka – 1933
  • Trzecia księga przygód Koziołka Matołka – 1933
  • Czwarta księga przygód Koziołka Matołka – 1934

Koziołek Matołek w kulturzeEdytuj

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Marek Misiora, Bibliografia komiksów wydanych w Polsce, Centrala, Poznań 2010, ​ISBN 978-83-930146-2-0
  2. Milena Orłowska, Najnowsza premiera płockiego teatru – Koziołek Matołek, gazeta.pl 17.04.2006
  3. Koziołek Matołek na cenzurowanym [TAJEMNICE PRL] Uśmiechaj się z Koziołkiem Matołkiem [WIDEO] - Dziennikzachodni.pl, dziennikzachodni.pl [dostęp 2019-01-05] (pol.).
  4. Koziołek Matołek powraca. rogalinski.com.pl, 2012-05-18. [dostęp 2012-05-22].
  5. a b Wynik wyszukiwania frazy „120 przygód Koziołka Matołka”. Katalog Biblioteki Narodowej. [dostęp 2018-02-16].
  6. Mariusz Urbanek: Makuszyński o jednym takim któremu ukradziono słońce. Wydawnictwo Czarne, 2017, s. 181. ISBN 978-83-8049-499-2.
  7. Dziwne przygody Koziołka Matołka w bazie Filmweb
  8. Marek Sewen, Henryk Boukołowski, „Przygody Koziołka Matołka”, Polskie Nagrania 1971

Linki zewnętrzneEdytuj