Krížna (1574 m) – trzeci co do wysokości nazwany szczyt w grupie górskiej Wielkiej Fatry w Karpatach Zachodnich na Słowacji[1].

Krížna
Państwo  Słowacja
Położenie Powiat Martin, Powiat Rużomberk, Powiat Bańska Bystrzyca
Pasmo Wielka Fatra
Wysokość 1574 m n.p.m.
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, blisko centrum na lewo znajduje się czarny trójkącik z opisem „Krížna”
Ziemia48°52′36″N 19°04′41″E/48,876667 19,078056
Krížna wraz z innymi szczytami widziana z okolic góry Zvolen

TopografiaEdytuj

Rozległy, całkowicie bezleśny masyw Krížnej wznosi się w południowej części Wielkiej Fatry, w jej części zwanej Halną Fatrą (słow. Hôľna Fatra)[2]. Szczyt położony jest w głównym grzbiecie wododziałowym tej grupy górskiej, rozdzielającym dorzecza Wagu i Hronu. Jest zwornikiem dla czterech grzbietów:

Krížna wznosi się nad 4 dolinami: Dedošová dolina, Revúcka dolina, Hornojelenská dolina i Turecká dolina[3].

Opis szczytuEdytuj

Masyw Krížnej zbudowany jest głównie z margli należących do tzw. płaszczowiny kriżniańskiej – wielkiej jednostki geologicznej, występującej w wielu grupach górskich Karpat Zachodnich, która została sklasyfikowana na podstawie badań prowadzonych w tym rejonie i stąd uzyskała swą nazwę. Stosunkowo mało odporny budulec zadecydował o łagodnej rzeźbie masywu: zaokrąglonym szczycie, obłych grzbietach, gładko modelowanych stokach i łagodnie profilowanych dolinach[2].

Szczyt pokryty jest różnymi odmianami łąk górskich. W południowej części masywu, w rejonie szczytów Malá Krížna (1319 m) i Liška (1445 m) spotkamy nieliczne już płaty kosodrzewiny. Niżej, w trudno dostępnych miejscach w zamknięciach dolin, zachowały się fragmenty pierwotnych lasów jodłowo-bukowych[2].

Na szczycie znajduje się ogrodzony ośrodek wojskowy z antenami i radarami. Dla turystów umieszczono kilka opisanych panoram widokowych.

Gładkie trawiaste stoki o dużej stromiźnie powodują, że zimą zsuwają się z nich duże lawiny. W 1924 r. na odległość 4 km zeszła lawina, która przywaliła górny koniec górskiej wioski Rybô. Zabiła 18 osób, w tym 15 dzieci[4].

TurystykaEdytuj

Krížna jest prawdopodobnie najczęściej odwiedzanym spośród wysokich szczytów Wielkiej Fatry[2]. Decyduje o tym stosunkowo (jak na warunki wielkofatrzańskie) łatwy dostęp oraz bliskość bazy noclegowej – Horský hotel Kráľova Studňa, Chata pod Borišovom i Salaš pod Súchym vrchom[1]. Wielkim magnesem jest wspaniała, dookolna panorama ze szczytu, sięgająca na północy po granice Polski, zaś na południu – Węgier[2]. Na szczyt wiodą znakowane szlaki turystyczne:

  hotel górski Kráľova studňa – Kráľova studňa, prameň – Veľký Rigeľ - Krížna. Odległość 4 km, suma podejść 90 m, suma zejść 110 m, czas przejścia 50 min, z powrotem 45 min,
  OstredokFrčkov – Krížna. Odległość 3 km, suma podejść 309 m, suma zejść 7 m, czas przejścia 1:20 h, z powrotem 1 h,
    Vyšná Revúca. Odległość 9,3 km, suma podejść 912 m, suma zejść 45 m, czas przejścia 3:20 h, z powrotem 1 h,
  DonovalyZwoleńMotyčská hoľa - Veľký Šturec - Krížna. Odległość 16,3 km, suma podejść 1432 m, suma zejść 845 m, czas przejścia 6:10 h, z powrotem 5:35 h,
  ze Starych Hor 3:30 h (z powrotem 2:30 h)
  Stare Hory – Majerova skala – Pod Liškou – Líška – Krížna. Odległość 7,7 km, suma podejść 1094 m, suma zejść 2 m, czas przejścia 3:35 h, z powrotem 2:45 h,
  Turecká – Salašky – Pod Liškou – Líška – Krížna. Odległość 5,4 km, suma podejść 961 m, suma zejść 2 m, czas przejścia 2:55 h, z powrotem 2 h[1].

Na szczycie Krížnej krzyżują się dwa główne szlaki Wielkiej Fatry: Cesta hrdinov SNP i Magistrala Wielkofatrzańska (Veľkofatranská Magistrála)[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Turystyczna mapa Słowacji. [dostęp 2020-09-17].
  2. a b c d e Mirosław J. Barański, Wielkofatrzańska klasyczna, w: „Gazeta Górska” R. XX, nr 2 (78), wiosna 2012. Wyd. Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie, s. 38-41
  3. a b c Veľká Fatra. Turistická a cykloturistická mapa 1:50 000, Banská Bystrica, wyd. Tatraplan, 2017, ​ISBN 978-80-89134-33-5
  4. Majerova skala – kamenná krásavica nad Starohorskou dolinou [dostęp 2019-06-22].
Położenie szczytu Krížna w grzbiecie Wielkiej Fatry