Otwórz menu główne

Król Lear

sztuka teatralna (autor: William Shakespeare)
William Dyce - Król Lear

Król Lear (ang. King Lear) – tragedia Williama Shakespeare’a, prawdopodobnie napisana w roku 1605. Fabuła dramatu oparta jest na legendzie o Llyrze, mitycznym królu Brytanii. Bezpośrednim źródłem inspiracji była anonimowa sztuka o królu Learze, wystawiana w czasach Szekspira[1]. Król Lear uznawany jest za jedno z największych osiągnięć Szekspira.

Spis treści

WydanieEdytuj

Sztuka ta została wydana w Pierwszym Folio w 1623 roku. Można ją było także znaleźć w Fałszywym Folio. Wcześniej została wprawdzie wydana jako quarto, ale było to wydanie z licznymi błędami[2].

FabułaEdytuj

Akcja dramatu dzieje się w XXXII wieku od stworzenia świata[1] (VIII w. p.n.e.) w Brytanii[3]. Król Lear ma trzy córki, Gonerylę, Reganę i Kordelię. Postanawia obdzielić je swym majątkiem odpowiednio do stopnia ich miłości do siebie[2]. Dwie starsze budują kwieciste wypowiedzi na ten temat, a najmłodsza - Kordelia nie godzi się na kadzenie ojcu. Lear, kierując się pozorami, największe części swego królestwa - oraz najlepsze partie małżeńskie - daje starszym córkom, a Kordelię wydziedzicza i wyrzuca poza granice swego królestwa.

Po pewnym czasie okazuje się, że Goneryla i Regana kochały ojca tylko w słowach. Chcą ograniczyć jego władzę w królestwie, a jego samego ubezwłasnowolnić. Lear wpada w obłęd i ucieka od nich.

Na skutek niedoskonałej władzy państwo Leara upada. W walce obronnej bierze udział Kordelia i jej mąż. Kordelia ginie[2]. Lear, rozpaczając nad jej ciałem, również umiera.

FormaEdytuj

Król Lear jest napisany wierszem i prozą[4]. Wiersz to blank verse, czyli nierymowany pentametr jambiczny, to znaczy sylabotoniczny dziesięciozgłoskowiec, w którym akcenty padają na parzyste sylaby wersu[4]. Gdzieniegdzie Szekspir stosuje aliterację[5].

PrzekładyEdytuj

Król Lear należy do najczęściej tłumaczonych dramatów Szekspira. Na język polski przekładali go Stanisław Barańczak, Witold Chwalewik, Jerzy S. Sito, Władysław Tarnawski, Leon Ulrich, Józef Paszkowski, Zofia Siwicka, Andrzej Tretiak i Maciej Słomczyński[6][7]. Fragment sztuki przełożył i wplótł do swojego Kordiana Juliusz Słowacki:

Chodź! oto szczyt, stój cicho... Zakręci się w głowie,
Gdy rzucisz wzrok w przepaści ubiegłe spod nogi...
Wrony przelatujące w otchłani półowie
Mało większe od żuków... a tam – na pół drogi
Czepia się ktoś... chwast zbiera... z ciężkiéj żyje pracy!...[8]

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Wstęp, w: William Shakespeare, Król Lear, tłum. Leon Ulrich (pol.). wolnelektury.pl. [dostęp 2016-12-26].
  2. a b c King Lear, play by Shakespeare (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-12-26].
  3. SparkNotes: King Lear: Key Facts, m.sparknotes.com [dostęp 2018-02-14] (ang.).
  4. a b King Lear: Versification and Diction (ang.). shakespeare-online.com. [dostęp 2017-11-30].
  5. Alliteration (ang.). carlsonenglish.wikispaces.com. [dostęp 2017-12-01].
  6. Katalog Zbiorów Bibliotek UJ, Uniwersytet Jagielloński (pol.). chamo.bj.uj.edu.pl. [dostęp 2016-12-26].
  7. Wszystkie polskie XIX-wieczne przekłady Króla Leara wraz z omówieniami ich strategii i recepcji dostępne są w repozytorium cyfrowym Polski Szekspir UW.
  8. Kordian. Akt II (pol.). pl.wikisource.org. [dostęp 2016-12-26].

BibliografiaEdytuj

  • Leslie Dunton-Downer, Alan Riding: Szekspir. Warszawa: Hachette Livre, 2005. ISBN 83-7184-496-4.

Linki zewnętrzneEdytuj