Krasne (województwo mazowieckie)

wieś w województwie mazowieckim
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie przasnyskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Krasnewieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim, w gminie Krasne[4][5].

Artykuł 52°55′20″N 20°58′2″E
- błąd 38 m
WD 52°55'16.00"N, 20°58'8.00"E
- błąd 1 m
Odległość 176 m
Krasne
wieś
Ilustracja
Późnorenesansowy kościół z XVI w. w Krasnem
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat przasnyski
Gmina Krasne
Liczba ludności (2011) 940[1][2]
Strefa numeracyjna 23
Kod pocztowy 06-408[3]
Tablice rejestracyjne WPZ
SIMC 0117268[4]
Położenie na mapie gminy Krasne
Mapa konturowa gminy Krasne, po prawej znajduje się punkt z opisem „Krasne”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Krasne”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Krasne”
Położenie na mapie powiatu przasnyskiego
Mapa konturowa powiatu przasnyskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Krasne”
Ziemia52°55′20″N 20°58′02″E/52,922222 20,967222
Strona internetowa

Wieś jest siedzibą gminy Krasne.

Za II RP siedziba wiejskiej gminy Zalesie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Tutaj urodził się Franciszek Krasiński, biskup krakowski, podkanclerzy koronny, sekretarz królewski.

Krasne posiada też najdłuższą aleję grabową w Polsce, cmentarz rzymskokatolicki, niemiecki (najstarszy nagrobek pochodzi z roku 1848).

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rolne Krasne do 1987 roku. Następnie jako Stadnina Koni Krasne[6], w 1994 jako Stadnina Koni Skarbu Państwa Krasne[7], a później do chwili obecnej jako Stadnina Koni Krasne Sp. z o.o..

HistoriaEdytuj

Wieś pierwszy raz wzmiankowana w II poł. XIV w. W późniejszych latach była ośrodkiem wielkiej własności ziemskiej Krasińskich, w latach 1905-1906 miały miejsce strajki robotników folwarcznych. W majątku pracował Mateusz Nowotko, ojciec Marcelego Nowotki, który spędził tam dzieciństwo, a w 1906 ukończył szkołę powszechną. W czasie II wojny światowej Krasne stanowiło rezydencję gauleitera Prus Wschodnich Ericha Kocha[8].

Powiązani z KrasnemEdytuj

  • Sebastian Eckstein[9] – malarz, pochodzący z Moraw, w 1747 wykonał freski w miejscowym kościele parafialnym pw. Podwyższenia Krzyża Świętego[10]
  • Marceli Nowotko – działacz komunistyczny
  • Tadeusz Załęski – prezes Stowarzyszenia Miłośników Kultury Krasne (przy Gminnym Ośrodku Kultury w Krasnem)

CiekawostkiEdytuj

Oto słowa, jakimi opisał Krasne Bolesław Prus. Zawędrował tu podczas jednej z jego podróży po kraju:

„I tu znajdujemy ładny kościół, w którego podziemiach mieszczących groby rodziny Krasińskich, dokonywa się obecnie restauracja na wielką skalę. Niektóre trumny spoczywają lub spoczywać będą w katakumbach, inne w marmurowych sarkofagach. Między całemi zwłokami dostojnych nieboszczyków, znajdują się dwie puszki kryjące serca oficerów: Gorayskiego i Dziewanowskiego, z których jeden poległ w Niemczech, drugi w Hiszpanii.

Koniki w Krasnem mówią po angielsku?

W Krasnem znajduje się piekarnia posiadająca własny furgon ze stosownym napisem, który naprowadza na domysł, że instytucja ta musi mieć jakiegoś konkurenta w osobie Moszka lub Icka chlubiącego się również własnym furgonem. Domek rządcy, przynajmniej z wierzchu widziany, jest wspaniały, pałacyk zaś odznacza się skromnością. Budowla ta, jednopiętrowa i żółtawa, leży wśród płaskiego ogrodu, w którym najmniej bystry obserwator z łatwością dostrzec może jedną ławkę w cieniu jakiegoś rozpłakanego drzewa. Trawniki są tak czyste, jak niektóre pejzaże z wystawy sztuk pięknych (na jednym z nich ułożono z kwiatów rysunek kotwicy i krzyża), drzew dosyć. Całość tchnie spokojem, a w miejscowych pisarzy prowentowych nastrajać musi na ton bardzo uroczysty. Jeden z członków naszego towarzystwa gwałtem chciał obejrzeć wnętrze pałacyku. Wytłomaczywszy mu jednak niewłaściwość podobnych pragnień, poszliśmy, jak na demokrację przystało, do stajni. Stajnia tutejsza ściąga wielu widzów i ma rozległą sławę, z tej zapewne racji, że jest bita na wszystkich torach; lecz zewnątrz i wewnątrz odznacza się zachwycającym porządkiem i czystością. Podłogi wyglądają tu lepiej aniżeli w niejednej restauracji. Każdy koń ma swoją zagrodę lub pokoik z napisem, żłób, drabinkę i słomy co wlezie. Przy drzwiach wisi zegar i tablica, na której notują się dyżury; wnosząc jednak z dat – sądzić by można, że kalendarz tutejszy w porównaniu ze zwykłym spóźnia się przynajmniej o miesiąc. Konie są ładne i czysto utrzymane; ponieważ jednak noszą nazwiska prawie wyłącznie angielskie, i muszą rozmawiać tylko w tym języku i tylko z osobami dobrze urodzonemi, o życiu więc ich i przymiotach, od nich samych żadnych nie mogłem zasięgnąć wskazówek. Służba jest uprzejma i chętnie udziela objaśnień. Prócz chudego, jak suchoty gardlane i poważnego jak mumia dżokeja, w który poznałem starego kolegę z wyścigów, było tam wielu chłopców i jakiś stajenny czy berejter, żyjąca metryka tej wychowawczej instytucji. Głosem jednostajnym, w którym malował się duży szacunek dla wielkich panów rasowych, tłomaczył on ich nazwiska, genealogię i nadzwyczajne tryumfy, o których ja, co prawda, nigdy nie słyszałem, zapewne dlatego, że nie jestem sportsmenem”.

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Krasne w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2020-01-15] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 614 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie celów, zasad i trybu udzielania oraz wysokości stawek dotacji dla rolnictwa w 1990..., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  7. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 24 czerwca 1994 r. w sprawie wysokości stawek dotacji dla rolnictwa oraz szczegółowych zasad i trybu ich udz..., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  8. Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński "Mazowsze, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1978 s. 141
  9. Freski Sebastiana Ecksteina w kościele w Krasnem. [dostęp 2016-12-08].
  10. Andrzej Betlej: Zapomniane freski w klasztorze Bernardynów we Lwowie. [W:] Sztuka kresów wschodnich: materiały sesji naukowej. T. VII. Kraków, 2012, s. 56.

Linki zewnętrzneEdytuj