Krupewieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie krasnostawskim, w gminie Krasnystaw.

Artykuł 51°2′1″N 23°14′29″E
- błąd 39 m
WD 51°2'N, 23°14'E
- błąd 2313 m
Odległość 596 m
Krupe
wieś
Ilustracja
Ruiny zamku
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat krasnostawski
Gmina Krasnystaw
Wysokość 190 m n.p.m.
Strefa numeracyjna 82
Kod pocztowy 22-302[1]
Tablice rejestracyjne LKS
SIMC 0104277
Położenie na mapie gminy wiejskiej Krasnystaw
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Krasnystaw
Krupe
Krupe
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krupe
Krupe
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Krupe
Krupe
Położenie na mapie powiatu krasnostawskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krasnostawskiego
Krupe
Krupe
Ziemia51°02′01″N 23°14′29″E/51,033611 23,241389
Dwór Jana Michała Reja z XVIII w.
Kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, dawniej cerkiew prawosławna św. Jana Teologa

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Krupe[2][3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0104283 Kolonia Krupe część wsi
0104290 Popówka część wsi

HistoriaEdytuj

Początkowo istniał tu niewielki dwór obronny Krupskich (dziedzictwo Krupskich)[5]. Jerzy Krupski w 1492 założył zamek w Krupem[6]. W drugiej połowie XVI w. właścicielami zamku została rodzina Orzechowskich, którzy w Krupem wznieśli wspaniałą renesansową rezydencję. Budowniczym jej w końcu XVI w. był członek wspólnoty braci polskich Paweł Orzechowski, podkomorzy chełmski[7]. W ich posiadaniu zamek pozostał do 1644. Właścicielami Krupe byli: Zborowscy, Gnoińscy, Niemirycze i Buczaccy herbu Pilawa. Po wygaśnięciu rodu Buczackich herbu Pilawa w XVIII wieku, król Stanisław August Poniatowski przywilejem z dnia 5 października 1774 roku nadał ich dobra prawem kaduka Janowi Michałowi Rejowi, staroście nowokorczyńskiemu[8]. Od 1782 roku właścicielami Krupego była rodzina Mrozowickich herbu Prus III[9]. Zamek podupadł podczas potopu i nigdy już nie odzyskał dawnego blasku. W 1794 roku pożar znacznie zniszczył zamek[10], był on dalej niszczony podczas wojen światowych w latach 1915 i 1944[7]. Przeprowadzone w latach 60. XX w. prace zabezpieczające, częściowo uratowały pozostałości wspaniałej niegdyś, magnackiej rezydencji.

Od XVII w. Krupe było siedzibą parafii unickiej pod wezwaniem św. Jana Ewangelisty, która obejmowała trzy wsie: Krupe, Krupiec i Oleśnicę. 22 stycznia 1782 Mikołaj Mrozowicki, podkomorzy królewski i rotmistrz wojsk koronnych, kolator parafii, rekomendował na beneficjum krupskie ks. Symeona Iwaszkiewicza unickiemu biskupowi chełmskiemu Maksymilianowi Rylle. W 1803 r. w Krupem wybudowano nową cerkiew z fundacji Mikołaja Mrozowickiego, którą poświęcił ks. Bazyli Gruszecki, dziekan krasnostawski. Nowa cerkiew, podobnie jak poprzednia była budowlą drewnianą, trójdzielną, z nawą, kruchtą i zakrystią. Pokryto ją gontem. W kopule umieszczono żelazny krzyż i sygnaturkę. Posiadała 6 okien i 4 drzwi. Wewnątrz znajdowały się 3 ołtarze oraz podłoga ułożona z desek sosnowych[11].

Miejscowość związana z działalnością braci polskich[12]. W 1827 r. w Krupem liczącym 27 domów, mieszkało 137 osób. W tej miejscowości w 1909 urodził się: Franciszek Przysiężniak ps. Ojciec Jan – oficer Wojska Polskiego.

W Krupem znajduje się gimnazjum i szkoła podstawowa im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego[13]. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 812.

ZabytkiEdytuj

Szlaki turystyczneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  5. Krupe, str. 729, Tom IV, "Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich...toponimy z obszaru Rzeczypospolitej Obojga Narodów", w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; 1880–1902
  6. Zamek bastionowy w Krupem
  7. a b Bohdan Guerquin, Zamki w Polsce., Warszawa 1984, s. 187
  8. E. Pobóg, Zamek w Krupem, [w:] Kłosy. Czasopismo Illustrowane Tygodniowe, T. XXXIV, nr 863, s. 22-23.
  9. Archiwum Państwowe w Lublinie, Księgi Grodzkie Krasnostawskie - Seria RMO Sygn. 7, k. 49v-62v (Inwentarz dóbr Krupe, spisany przy przekazaniu przez Michała Reya, podkomorzego nowokorczyńskiego, Mikołajowi Mrozowickiemu, podkomorzemu królewskiemu –1782).
  10. E. Pobóg, Zamek w Krupem, [w:] Kłosy. Czasopismo Illustrowane Tygodniowe, T. XXXIV, nr 863, s. 22-23.
  11. Sławomir Braniewski, Parafia unicka pw. św. Jana Ewangelisty w Krupem, [w:] Nestor. Czasopismo Artystyczne, rok X, nr 3/37, Krasnystaw, s. 6-10, 2016.
  12. a b J.M. Bazewicz, Atlas geograficzny illustrowany Królestwa Polskiego .1907, s. 57
  13. Strona internetowa Zespołu Nr 5 Gimnazjum i Szkoły Podstawowej w Krupem.
  14. P. Cynalewska-Kuczma: Architektura cerkiewna Królestwa Polskiego narzędziem integracji z Imperium Rosyjskim. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, 2004, s. 140. ISBN 83-232-1463-8.

BibliografiaEdytuj

  • Krupe, s. 729, Tom IV, "Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich...toponimy z obszaru Rzeczypospolitej Obojga Narodów", w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; 1880–1902 r.
  • Крупе, стр. 223 № 22 (cтр. XIX), "Справочная книжка Люблинской губернии", ред. книжки К. Чернецкий, изд. Люблинской губернской типографией по распоряжению губернского начальства, г. Люблин, 1905 г. (ros.)
  • Sławomir Braniewski: Parafia unicka pw. św. Jana Ewangelisty w Krupem. „Nestor. Czasopismo Artystyczne”, 3 (37), Krasnystaw 2016, s. 6-10.

Linki zewnętrzneEdytuj