Otwórz menu główne

Kruszczyk Muellera[3] (Epipactis muelleri Godfery) – gatunek byliny z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Występuje w środkowej i zachodniej Europie. W Polsce jest to gatunek nowy, ze względu na stosunkowo niedawne wydzielenie z gatunku kruszczyka szerokolistnego[4].

Kruszczyk Muellera
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina storczykowate
Podrodzina epidendronowe
Rodzaj kruszczyk
Gatunek kruszczyk Muellera
Nazwa systematyczna
Epipactis muelleri Godfery
J. Bot. 59: 106 1921[2]
Synonimy
  • Helleborine muelleri (Godfery) Bech.
  • Epipactis helleborine ssp. muelleri (Godfery) O. Bolòs

Spis treści

Rozmieszczenie geograficzneEdytuj

Takson skrajnie rzadki, znany tylko z kilku stanowisk w Sudetach i Karpatach. Pierwsze stanowisko na obszarze Polski, zostało odkryte w 2008 r. na terenie Pienin przy szlaku z polany Wyrobek na Górę Zamkową[4]. W Sudetach stwierdzony w dwóch pasmach górskich, są to Góry Kaczawskie (m.in. góra Góra Połom, wzgórza Wapniki, okolice miejscowości Nowe Rochowice) oraz Góry Orlickie (obszar Koziej Hali koło Zieleńca)[5].

MorfologiaEdytuj

Łodyga
Żółtozielona, wiotka, do 60 cm wysokości, w górnej części filcowato owłosiona. Wyrasta z kłącza o krótkich międzywęźlach[5].
Liście
Żółtozielone, wyrastające w dwóch prostnicach, rynienkowate, lancetowate, o zaostrzonych szczytach i falistych brzegach. Największe są liście środkowe – mają długość 3–9 cm i szerokość 1,5–4 cm. Najwyższy z liści nieco przerasta kwiatostan[6].
Kwiaty 
18-45 kwiatów zebranych w kwiatostan długości 6–23 cm. Przysadki równowąskolancetowate. Kwiaty o barwie od białawo jasnozielonej do żółtawozielonej, dzwonkowatym kształcie, małe, lub średniej wielkości, zwieszone lub pochylone w dół. Listki w zewnętrznym okółku okwiatu mają długość 9–12 mm, szerokość 4–5 mm, w wewnętrnym długość 8–10 mm, szerokość 3,5-4,5 mm. Warżka dwuczłonowa o czarkowato wklęsłej części nasadowej. Jej podstawa ma barwę czerwonawobrązową, boki części szczytowej są białawe lub zielonkawe. Szczytowa część warżki ma szerokosercowaty kształt, odgięty w dół szczyt, jest nieco pofalowana i zielonkawożółta. W prętosłypie brak klinandrium, głowka pręcika wyrastająca na krótkiej nitce lub siedząca. Znamię wyrasta ukośnie do tyłu, poza nasadę główki pręcika, wskutek czego pyłkowiny znajdują się zaraz nad znamieniem i samoistnie na niego opadają[6].
 
Kwiatostan
 
Kwiat
 
Pokrój
 
Kwiatostan

Biologia i ekologiaEdytuj

Bylina, geofit. gatunek wapieniolubny. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Rośnie na brzegach lasów, na łąkach i wrzosowiskach. Liczba chromosomów 2n = 40[6].

Zagrożenia i ochronaEdytuj

Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Umieszczona na polskiej czerwonej liście w kategorii DD (stopień zagrożenia nie może być określony)[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2013-03-25].
  2. Epipactis muelleri. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-03-25].
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  5. a b Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  6. a b c Helmut Baumann: Storczyki Europy i obszarów sąsiednich. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-698-9.
  7. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.