Krynki (województwo świętokrzyskie)

wieś w województwie świętokrzyskim
Zobacz też: Krynki w innych znaczeniach tej nazwy.

Krynkiwieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie starachowickim, w gminie Brody.

Krynki
wieś
Ilustracja
Brama przy kościele św. Marcina i Wniebowzięcia NMP w Krynkach
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat starachowicki
Gmina Brody
Liczba ludności (2001) 1273
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 27-230[1]
Tablice rejestracyjne TST
SIMC 0230906
Położenie na mapie gminy Brody
Mapa lokalizacyjna gminy Brody
Krynki
Krynki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krynki
Krynki
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Krynki
Krynki
Położenie na mapie powiatu starachowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu starachowickiego
Krynki
Krynki
Ziemia51°00′45″N 21°12′24″E/51,012500 21,206667

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Krynki są siedzibą rzymskokatolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Przez wieś przechodzi szlak turystyczny czerwony czerwony Szlak Milenijny ze Skarżyska-Kamiennej do Kałkowa, szlak rowerowy niebieski niebieski szlak rowerowy ze Skarżyska-Kamiennej do Ostrowca Świętokrzyskiego i szlak rowerowy zielony zielony szlak rowerowy im. Witolda Gombrowicza.

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Krynki[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0230964 Gajówka Kałków osada leśna
0230970 Gajówka Krynki osada leśna
0230912 Krynki Duże część wsi
0230929 Krynki Małe część wsi
0230987 Leśniczówka Nietulisko osada leśna
0230935 Nad Kanałem część wsi
0230941 Pod Szosą część wsi

HistoriaEdytuj

Pierwotnie nazwa wsi brzmiała Gutanów. Nazwa Krzinki alias Gutanow pojawia się w źródłach z roku 1384, jako Gutanow występuje w 1441[4]. W wieku XV wieś była własnością biskupów krakowskich, którzy ufundowali tu parafię i kościół, Długosz nazywa wieś Guthanow, Krzinki. Gutanów odnotowano jeszcze w metrykach zmarłych z roku 1694[5].

Około 1470-90 istniał tu już kościół, budowla drewniana, pw. św. Marcina (Jan Długosz L.B.II, 486). Obecnie istniejący, murowany wzniósł w 1727 r. Mikołaj Zacharski, dzierżawca kuźnic brodzkich.

Krynki w wieku XIX opisano jako wieś i folwark w powiecie opatowskim, gminie Kunów, parafii własnej. Wieś przy drodze bitej, odległa 28 wiorst od Opatowa. We wsi według noty SgKP z roku 1883 istniał kościół parafialny, murowany, dom przytułku dla starców i kalek[6].

  • Według spisu miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z 1827 roku było tu 43 domów, 305 mieszkańców a wieś własnością rządową.
  • Spis z roku 1885 pokazał 60 domów i 474 włościan obejmujących 802 morgi ziemi, i 294 mórg folwarku należącego do rządu rosyjskiego.

Parafia Krynki w ówczesnym dekanacie opatowskim liczyła 2798 dusz.

ZabytkiEdytuj

  • Kościół pw. św. Marcina i Wniebowzięcia NMP, wzniesiony w latach 1724–1727 wraz z cmentarzem kościelnym oraz dwiema drewnianymi dzwonnicami i bramą z 1779 r. wpisane do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.804/1-3 z 2.10.1956 i z 23.06.1967)[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 624 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe Polski: historia, pochodzenie, zmiany - praca zbiorowa pod redakcją Kazimierza Rymuta [T. 1-6 i 9]. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN. ISBN 83-85579-29-X.
  5. Jan Wiśniewski. J. Wiśniewski, Dekanat opatowski, Radom 1907. „Dekanat opatowski”. 
  6. Krynki (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 758.
  7. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2020-09-30. s. 60. [dostęp 2018-02-10].