Krystian Zimerman

pianista polski

Krystian Zimerman (ur. 5 grudnia 1956 w Zabrzu) – polski pianista, wirtuoz i pedagog. Zwycięzca IX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie.

Krystian Zimerman
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 5 grudnia 1956
Zabrze
Instrumenty fortepian
Gatunki muzyka poważna
Zawód pianista,
pedagog
Wydawnictwo Deutsche Grammophon
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

ŻyciorysEdytuj

Początkowo od 5 roku życia był kształcony muzycznie przez ojca, a od 7 roku przez Andrzeja Jasińskiego, wówczas asystenta Władysławy Markiewiczówny. Absolwent Państwowej Szkoły Muzycznej w Zabrzu (1963–1971), Państwowej Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej II stopnia im. Karola Szymanowskiego w Katowicach (1971–1975) oraz tamtejszej Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej (dyplom z wyróżnieniem 4 października 1977 roku) – wszędzie w klasie prof. Andrzeja Jasińskiego. W młodości był laureatem szeregu konkursów ogólnopolskich i zagranicznych (m.in. konkursu im. Sergiusza Prokofiewa w Katowicach w 1974 roku czy międzynarodowego konkursu im. Ludwiga van Beethovena w Hradcu w 1973 roku).

W 1975 roku został zwycięzcą Konkursu Chopinowskiego oraz laureatem nagród specjalnych, m.in.: Polskiego Radia za najlepsze wykonanie mazurków, Towarzystwa im. Fryderyka Chopina za najlepsze wykonanie poloneza i nagrody Filharmonii Narodowej za najlepsze wykonanie koncertu[1]. Jak o tym pisze Jerzy Waldorff:

Pierwszy raz wszakże, w całych półwiecznych dziejach Konkursu stało się tak, że kandydat do Grand Prix ujawnił się od samego początku, świetnym talentem wyprzedzając wszystkich konkurentów. Był to 18-letni Polak – Krystian Zimerman, dopiero absolwent Liceum Muzycznego w Katowicach, wychowanek profesora Andrzeja Jasińskiego. Mając wrodzoną łatwość do pokonywania barier techniki, wyróżniał się grą spontaniczną, w młodzieńczy sposób pełną radosnego polotu. Porywał tak, że – słuchając go – nie chciało się nawet próbować szukania usterek w tym fascynującym popisie. Podobny do młodego Chopina, kiedy grał Koncert e-moll zdawało się, ze to sam Fryderyk po słonecznej drodze dźwięków, w promiennych blaskach nadziei rusza wartko na podbój świata. W rezultacie też pierwszy raz się zdarzyło, że jeden kandydat Konkursu warszawskiego zgarnął wszystkie czołowe nagrody: Grand Prix i Złoty Medal oraz za najlepsze wykonanie Mazurków, Poloneza i Sonaty. (...) Sam Zimerman, poza niebagatelną nagrodą główną, 60 000 złotych, dostał trzy prywatnie fundowane nagrody pieniężne na sumę 55 000 złotych oraz siedem nagród na łączną kwotę 21 000 dolarów USA[2].

Od 1981 roku Krystian Zimerman wszystkie honoraria za koncerty w Polsce przeznacza na cele dobroczynne, a od 1985 roku przyznaje nagrody na Konkursach Chopinowskich w Warszawie za najlepsze wykonanie sonaty.

Od 1976 roku datuje się współpraca Zimermana z najbardziej znaczącymi postaciami świata muzyki. Współpracował m.in. z takimi dyrygentami jak Claudio Abbado, Władimir Aszkenazi, Daniel Barenboim, Leonard Bernstein, Pierre Boulez, Charles Dutoit, Carlo Maria Giulini, Bernard Haitink, Herbert von Karajan, Kiriłł Kondraszyn, Erich Leinsdorf, Lorin Maazel, Zubin Mehta, Riccardo Muti, Seiji Ozawa, Simon Rattle, Esa-Pekka Salonen, Giuseppe Sinopoli, Stanisław Skrowaczewski czy Wolfgang Sawallisch.

Współpracę z Berliner Philharmoniker rozpoczął 16 grudnia 1976 roku, a z London Symphony Orchestra - 23 marca 1977 roku. Wystąpił ze wszystkimi najważniejszymi zespołami symfonicznymi na świecie. Aktywność koncertową dzielił pomiędzy koncertami symfonicznymi, recitalami solowymi i kameralnymi. Tysięczny występ (z muzyką Chopina i Szymanowskiego) odbył się 8 maja 1992 roku w Nowym Jorku, a dwutysięczny (z muzyką Schuberta) - 1 listopada 2015 roku w Amsterdamie.

Od początku działalności koncertowej, Krystian Zimerman umieszczał w swoim repertuarze dzieła polskich kompozytorów – oprócz Fryderyka Chopina także Grażyny Bacewicz czy Karola Szymanowskiego.

Polski kompozytor Witold Lutosławski napisał dla Krystiana Zimermana i jemu zadedykował swój jedyny Koncert fortepianowy, którego premierowe wykonanie odbyło się na Festiwalu Muzycznym w Salzburgu 19 sierpnia 1988 roku. Prawykonanie prowadził sam kompozytor, a wykonawcą był Krystian Zimerman. Kilka tygodni później miało miejsce polskie prawykonanie tego koncertu na Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”. Orkiestrą Filharmonii Narodowej dyrygował Witold Lutosławski, a wykonawcą ponownie był Krystian Zimerman[3]. Od tego czasu obaj wykonywali ten utworów w wielu znaczących centrach muzycznych świata. W 2013 roku, w 100. rocznicę urodzin Witolda Lutosławskiego, Krystian Zimerman poświęcił kompozytorowi część sezonu, wykonując Koncert fortepianowy ze znaczącymi orkiestrami, m. in. z Berliner Philharmoniker pod dyrekcją Simona Rattle'a, Philharmonia Orchestra z Eka-Pekka Salonenem oraz w Paryżu, Zurychu, Lucernie, Singapurze, Tokio, Filadelfii, San Francisco i wielu innych, a na końcu w Filharmonii Narodowej w Warszawie pod dyrekcją Jacka Kaspszyka. Koncert ten włączyli do swojego repertuaru m.in. Ewa Pobłocka i Piotr Paleczny.

Od 23 czerwca 1976 roku Krystian Zimerman podpisał umowę z firmą Polydor, która pod marką Deutsche Grammophon, wydała ponad 25 jego albumów.

W latach (1996–2004) prowadził klasę fortepianu w Akademii Muzycznej w Bazylei (Szwajcaria).

W 1999 roku, w 150-lecie śmierci Fryderyka Chopina, Zimerman powołał do życia orkiestrę, nazwaną Polska Orkiestra Festiwalowa (Polish Festival Orchestra), powstałą jako zupełnie nowy, wyselekcjonowany, składający się z 64 osób zespół młodych muzyków, aby podczas tournée po świecie wykonać oba koncerty fortepianowe Fryderyka Chopina (f-moll op. 21 i e-moll op.11) z Zimermanem jako pianistą i dyrygentem. Orkiestra dała łącznie 39 koncertów (symbolizujących długość życia Chopina), z czego 12 odbyło się w Polsce: w Gdańsku, Łodzi, Kielcach, Wrocławiu, Katowicach, Zabrzu, Krakowie, Katowicach, Poznaniu, Szczecinie i Warszawie. Wystąpiła na festiwalu w Salzburgu, Askonie i Turynie (tam zarejestrowała koncerty na płytę w sali Lingotto), po czym wykonała te utwory w Hamburgu, Frankfurcie, Kolonii, Stuttgarcie, Brukseli, Londynie, Amsterdamie, Zurychu i Lucernie. 17 października 1999 roku (w 150. rocznicę śmierci Chopina) rano muzycy złożyli kwiaty na Cmentarzu Pére-Lachaise na grobie kompozytora, a wieczorem zagrali w Salle Pleyel w Paryżu, w której Chopin kiedyś koncertował. Amerykańska część tournée obejmowała Waszyngton, Princeton i Nowy Jork (Carnegie Hall). Po powrocie z USA odbył się 38. i 39. koncert w Filharmonii Narodowej w Warszawie.

W 2009 roku w 100-lecie urodzin polskiej skrzypaczki i kompozytorki Grażyny Bacewicz, pragnął przybliżyć jej twórczość, którą bardzo ceni. Nad projektem tym pracował już od 2003 roku i z firmą Universal (nowym właścicielem marki Deutsche Gramophon) podpisał w tym roku umowę na nagranie monograficznej płyty kompozytorki. W realizacji tego projektu wzięła udział światowej sławy skrzypaczka Kaja Danczowska oraz wielkie polskie talenty muzyczne: Agata Szymczewska - skrzypaczka, Ryszard Groblewski - altowiolista i Rafał Kwiatkowski - wiolonczelista. Dochód z koncertów Zimerman postanowił (jak zwykle) przeznaczyć na cele charytatywne, choć do tego nie doszło z powodu nierozliczenia końcowego projektu. Koncerty odbyły się w pięciu polskich miastach: Łodzi (5 lutego 2009 roku, w rocznicę urodzin Grażyny Bacewicz), Warszawie, Poznaniu, Krakowie i Katowicach. Muzycy wykonali I i II Kwintet fortepianowy kompozytorki, a sam pianista - II Sonatę na fortepian. Zimerman już od lat 70. XX w. wykonuje utwory Grażyny Bacewicz i są one po utworach Chopina, Szymanowskiego i Lutosławskiego najczęściej przez niego wykonywanymi utworami polskich kompozytorów. Płyta z tymi kompozycjami ukazała się w 2010 roku, a nagrań dokonano w nowej sali Akademii Muzycznej w Katowicach.

Artysta uważa, że odpowiedzialność jednostki w sytuacji, w której jest konfrontowany ze złem, powinna wywoływać reakcję, a patrzenie w drugą stronę doprowadziło w Europie do największych katastrof, które nie powinny się nigdy powtórzyć. Kalkulowanie i oportunizm uważał zawsze za pożywkę dla zła. Dlatego od najmłodszych lat protestował przeciwko niesprawiedliwości i uciskowi. Już w 1976 roku „zadarł” z apartheidem w RPA, ostentacyjnie blokując finansowo bardzo lukratywny projekt artystyczny. Od 13 grudnia 1981 roku do dnia dzisiejszego artysta konsekwentnie nie wystąpił na terenach byłego ZSRR. W 1982 roku wyprosił z garderoby Mieczysława Rakowskiego, ówczesnego wicepremiera rządu Wojciecha Jaruzelskiego i odmawiając przyjęcia nagrody z rąk tej osoby. Występował także przeciwko wyścigowi zbrojeń pomiędzy USA i Rosją pod pretekstem posiadania broni chemicznej przez Irak i protestował przeciwko wciągnięciu Polski do planów rozmieszczenia rakiet. Po 25 latach regularnego koncertowania w USA (249 koncertów) artysta nie widział możliwości dalszego występowania w tym kraju, nie mogąc pogodzić się z fałszywymi zarzutami amerykańskiej prasy pod swoim adresem i faktem spalenia się w niewyjaśnionych okolicznościach jego domu w New Jersey (37 Bishopstreet), który był bazą artysty przed kolejnymi występami w Ameryce.  

Jest mężem Marii Drygajło (skrzypaczki), ojcem Klaudii i Ryszarda. Mieszkają w Szwajcarii w Binningen pod Bazyleą[4].

Publikacje (albumy)Edytuj

  Albumy[5]
Rok Tytuł Wydawca
1975 Kronika Konkursu Polskie Nagrania „Muza”
1977 Frédéric Chopin Deutsche Grammophon
Beethoven, Prokofiev, Bacewicz Polskie Nagrania „Muza”
Chopin Recital Deutsche Grammophon
Frédéric Chopin. 14 Walzer, Waltzes
1978 Mozart, 4 Sonaten
1979 Frédéric Chopin, Klavierkonzert - Piano Concerto No. 1
Mozart. Sonaty K.V. 547, 404, 481 Wifon
1980 Frédéric Chopin, Klavierkonzert. Piano Concerto No. 2, Andante spianato et Grande Polonaise brillante Deutsche Grammophon
Johannes Brahms. Klaviersonaten No.1 & 2. Piano Sonatas
1981 Franck. Violinsonate. Szymanowski. Mythen
1982 Schumann. Grieg. Klavierkonzerte. Piano Concertos
1984 Johannes Brahms. Klavierkonzert. Piano Concert No. 1
1985 Brahms. Klavierkonzert No. 2
1986 Frédéric Chopin. Klavierkonzert Nr. 1
1988 Franz Liszt. Klavierkonzerte Nos 1 & 2. Totentanz
Chopin. 4 Balladen
1989 Richard Strauss. Ottorino Respighi. Violinsonaten. Violin Sonatas
1990 Frédéric Chopin. International Chopin Piano Competitions. The Golden Twelve. Vol. 4 Polskie Nagrania „Muza”
Fryderyk Chopin. International Chopin Piano Competition. Best Mazurka Performances
1991 Franz Schubert. Impromptus D 899 & D 935 Deutsche Grammophon
1992 Lutosławski. Piano Concerto. Chain 3. Novelette
Ludwig van Beethoven. Klavierkonzert No. 5 »Emperor« Concerto
Ludwig van Beethoven. Klavierkonzerte. Piano Concertos Nos. 1 & 2
Ludwig van Beethoven. Klavierkonzerte. Piano Concertos Nos. 3 & 4
Ludwig van Beethoven. Die 5 Klavierkonzerte. The Piano Concertos
1993 Johannes Brahms. Concerto Para Piano E Orquesta № 2 Em Si Bemol Maior, Op. 83
1994 Claude Debussy. Préludes
1998 Maurice Ravel. The Piano Concertos
1999 Chopin: Piano Concertos Nos. 1 & 2
2002 Witold Lutosławski. Partita • Chain 2 • Piano Concerto
2004 Rachmaninov. Piano Concertos Nos. 1 & 2
2005 Bartók. The Piano Concertos
2006 Brahms. Piano Concerto No. 1
2011 Grażyna Bacewicz. Piano Sonata 2. Piano Quintets 1 & 2
The Liszt Recordings
2014 Liszt. Sonate h-moll • in B minor
2015 Lutosławski. Piano Concerto, Symphony No. 2
2017 Franz Schubert. Piano Sonatas D 959 & 960
2018 Leonard Bernstein. Symphony No. 2 "The Age of Anxiety"

Odznaczenia, nagrody i wyróżnieniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Encyklopedia muzyczna PWM. Kraków: PWM S.A., 2012, s. 368.
  2. Jerzy Waldorff: Wielka Gra. Rzecz o Konkursach Chopinowskich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, 1985, s. 97.
  3. Charles Bodman Rae: Muzyka Lutosławskiego. Warszawa: PWN Sp. z o. o., 1996, s. 223-224,231. ISBN 83-01-11908-X.
  4. Po prostu Krystian Zimerman. [dostęp 5 maja 2013].
  5. Krystian Zimerman. Discogs.com ↓.
  6. Krystian Zimerman (pol.). [dostęp 2018-01-16].
  7. Doktorzy Honoris Causa – Akademia Muzyczna w Katowicach (pol.). [dostęp 2011-07-13].
  8. Krystian Zimerman zagrał w La Scali po 24 latach. Owacje i bisy. gazeta.pl, 2 lutego 2010. [dostęp 28 czerwca 2011].
  9. Krystian Zimerman odznaczony przez prezydenta. prezydent.pl, 21 września 2013. [dostęp 21 września 2013].
  10. UMFC. Uroczystość Inauguracji Roku akademickiego 2015/2016 (pol.). [dostęp 2015-10-13].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj