Otwórz menu główne

Krzyż Zasługi Cywilnej

Krzyż Zasługi Cywilnej (niem. Zivil-Verdienstkreuz) – austriackie i austro-węgierskie odznaczenie za zasługi cywilne.

Krzyż Zasługi Cywilnej
Zivil-Verdienstkreuz
Awers
Awers Złotego Krzyża Zasługi Cywilnej z Koroną
na wstążce czasu pokoju i wojny
Baretka
Baretka wstążki czasu pokoju
Baretka
Baretka wstążki czasu wojny
Ustanowiono 16 lutego 1850
Powyżej Medal Waleczności
Poniżej Order Krzyża Gwiaździstego

HistoriaEdytuj

Odznaczenie ustanowił 16 lutego 1850 cesarz Franciszek Józef I „celem nagrodzenia oddanej i czynnie sprawdzonej zawisłości cesarzowi i ojczyźnie, wieloletniej, uznanej za pożyteczną przydatności w służbie publicznej lub innych uzyskanych zasług o dobro powszechne”[1][2].

W kolejności starszeństwa austriackich odznaczeń Krzyż Zasługi Cywilnej znajdował się za Medalem Waleczności, a przed Orderem Krzyża Gwiaździstego[3].

Na awersie odznaczenia widnieją inicjały FJ (Franciszek Józef) oraz łacińskie motto Viribus Unitis (pol. Wspólnymi siłami)[4].

PodziałEdytuj

Odznaczenie zostało podzielone na cztery stopnie (złoty i srebrny, każdorazowo z koroną lub bez):

  • Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej z Koroną,
  • Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej,
  • Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej z Koroną,
  • Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej.

Podczas I wojny światowej 1 kwietnia 1916 Karol I Habsburg ustanowił dodatkowo Krzyż Żelazny Zasługi (Eisernes Verdienstkreuz)[5], będącą oddzielnym odznaczeniem, który podzielony został na dwa stopnie:

  • Krzyż Żelazny Zasługi z Koroną,
  • Krzyż Żelazny Zasługi[3].

Wstążki i baretkiEdytuj

Krzyże nadawano podczas pokoju na wstążce czerwonej, a podczas wojny na wstążce białej, z dwoma czerwonymi paskami wzdłuż krawędzi, połączonymi czerwonymi prążkami[3].

OdznaczeniEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Krzyżem Zasługi Cywilnej.
Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Cywilnej.

PrzypisyEdytuj

  1. Johann Stolzer, Christian Steeb: Österreichs Orden vom Mittelalter bis zur Gegenwart. Akademische Druck- und Verlagsanstalt. Graz 1996. ​ISBN 3-201-01649-7​. S. 294.
  2. Niem. „„zur Belohnung treuer und tätig bewährter Anhängigkeit an Kaiser und Vaterland, vieljähriger, anerkannt erprießlicher Verwendung im öffentlichen Dienst oder sonstiger um das allgemein Beste erworbener Verdienste”
  3. a b c Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1939, s. 283.
  4. „Viribus unitis – wspólnymi siłami”. sjp.pl. [dostęp 2017-12-22].
  5. Militärverdienstkreuze Monarchie (niem.). W: Historische Betrachtung österreichischer Auszeichnungen [on-line]. steiermark.at (Das Land Steiermark). [dostęp 2016-05-09].