Otwórz menu główne

Krzysztof Birkenmajer

polski geolog

Krzysztof Ludwik Birkenmajer[1][2] (ur. 6 października 1929 w Warszawie, zm. 23 lutego 2019 w Krakowie) – polski geolog[1], speleolog[3] i polarnik[2]. Profesor nauk technicznych o specjalności stratygrafia, tektonika[1].

Krzysztof Ludwik Birkenmajer
Data i miejsce urodzenia 6 października 1929
Warszawa
Data i miejsce śmierci 23 lutego 2019
Kraków
Profesor nauk technicznych
Specjalność: stratygrafia, tektonika
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński,
Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
Doktorat 1957
Profesura 1973
Polska Akademia Nauk / Umiejętności
Status PAN członek rzeczywisty
Status PAU członek krajowy czynny
Funkcja Jednostka PAN Przewodniczący honorowy
Komitet Badań Polarnych
Praca naukowa
Instytut Nauk Geologicznych PAN
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

ŻyciorysEdytuj

Był synem Józefa Birkenmajera, polskiego slawisty, historyka literatury i krytyka literackiego oraz Marii Jętkiewiczówny[potrzebny przypis]. Pochodził z Warszawy, po upadku powstania warszawskiego zamieszkał w Krakowie[4].

Studiował na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym UJ (ukończone w 1950[1]) i na Wydziale Geologiczno-Poszukiwawczym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (ukończone w 1954[1]). Od 1954 r. do emerytury pracował w Zakładzie (przekształconym w Instytut) Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk w Krakowie[4]. W 1956 obronił doktorat[2] na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Większość swojej kariery spędził w Instytucie Nauk Geologicznych PAN w Krakowie. W 1959 uzyskał habilitację[2], a w 1967 został profesorem[1].

W latach 1951–1952 uczestniczył w wyprawach odkrywczych do jaskiń tatrzańskich: Jaskini Miętusiej, Szczeliny Chochołowskiej, Jaskini za Siedmiu Progami i in. W tych samych i następnych latach badał jaskinie w Pieninach i w pienińskim pasie skałkowym. W 1952 został członkiem Klubu Grotołazów[3]. Od 1956 badał geologię Spitsbergenu, jako uczestnik trzynastu ekspedycji badawczych[2] i współorganizator polskiej bazy naukowej w fiordzie Hornsund. Uczestniczył w dwóch wyprawach geologicznych na Grenlandię[2] w 1971 i 1976 roku. Od 1977 brał udział w siedmiu ekspedycjach na Antarktydę Zachodnią[2]. Łącznie na Spitsbergen, Antarktydę i Grenlandię podróżował jako uczestnik 23 wypraw naukowych, odkrył i opisał liczne formacje, z czego tylko na Antarktydzie wprowadził ponad 200 nazw geograficznych związanych z Polską. Jego imieniem nazwano ok. 10 nowych kopalnych rodzajów i gatunków[4].

Opublikował około 500 prac geologicznych[4]. Do głównych tematów badawczych należały badania pienińskiego pasa skałkowego i badania geologiczne obszarów polarnych[2], geologia Karpat, Dolnego Śląska, Wschodnich Alp, Spitsbergenu, Grenlandii i Antarktyki[4]. Jest współautorem szeregu opracowań wieku kenozoicznych andezytów i bazaltów Polski.

Był sekretarzem Międzynarodowego Komitetu Badań Antarktyki[2] (1992–1996).

Od 1989 był członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk i członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności.

Od 1997 był honorowym członkiem Akademii Rumuńskiej[5] oraz członkiem Polskiego Towarzystwa Geologicznego[6].

Należał do grona członków-założycieli Klubu Polarnego Polskiego Towarzystwa Geograficznego (1974). W 2013 roku został wyróżniony godnością członka honorowego Polskiego Towarzystwa Geograficznego.

Zmarł 23 lutego 2019 roku[4].

PublikacjeEdytuj

  • Pod znakiem białego niedźwiedzia. Wydawnictwa Nasza Księgarnia, Warszawa, 1961
  • Polarne drogi i bezdroża. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 1975
  • Lodospady szmaragdowe. Wydawnictwo Literackie, Kraków-Wrocław, 1987

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj