Krzywa Wieża w Toruniu

średniowieczna baszta

Krzywa Wieża w Toruniu – średniowieczna baszta miejska, która swą nazwę zawdzięcza znacznemu odchyleniu od pionu (1,46 m).

Krzywa Wieża
w Toruniu
Obiekt zabytkowy nr rej. A/48/182 z 10 października 1929[1]
Ilustracja
Widok Krzywej Wieży od strony południowej
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Toruń
Adres ul. Pod Krzywą Wieżą 1
Typ budynku baszta
Styl architektoniczny gotyk
Kondygnacje 4
Rozpoczęcie budowy 2 poł. XIII w.
Ważniejsze przebudowy XVIII w., XIX w.
Położenie na mapie Torunia
Mapa lokalizacyjna Torunia
Krzywa Wieża w Toruniu
Krzywa Wieża
w Toruniu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krzywa Wieża w Toruniu
Krzywa Wieża
w Toruniu
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Krzywa Wieża w Toruniu
Krzywa Wieża
w Toruniu
Ziemia53°00′30,04″N 18°36′07,92″E/53,008344 18,602200
Krzywa Wieża, fotografia z 1961 roku

LokalizacjaEdytuj

Krzywa Wieża znajduje się w południowo-zachodnim narożu dawnych murów miejskich Starego Miasta, w obrębie Zespołu Staromiejskiego, przy ul. Pod Krzywą Wieżą 1, na zachód od Bramy Klasztornej. W sąsiedztwie znajdują się Hotel Bulwar oraz Alpinarium.

HistoriaEdytuj

Wybudowana została w 2. poł. XIII wieku jako prosta, 15-metrowa baszta obronna wtopiona w system murów obronnych i ustawiona na fundamentach czterościennych, lecz z niedociągniętą do końca ścianą od strony miasta. Przez otwory w jej bocznych ścianach przebiegał ganek strażniczy, łączący ją z murami obronnymi, zaś brak ściany wewnętrznej ułatwiał wciąganie amunicji. Już w średniowieczu z piaszczysto-gliniastego podłoża, na którym baszta została ustawiona, pod wpływem jej ciężaru osunęły się piaski, powodując równocześnie pochylanie się wieży do momentu, aż oparła się ona na gruncie bardziej trwałym[2].

Odchylenie zmierzone na przełomie 2006 i 2007 roku wynosiło 5°13'15". Odchylenie szczytu wieży od pionu wyniosło wówczas 146,171 cm.

W XVIII wieku wieża przestała pełnić funkcje obronne. Podciągnięto wówczas do końca czwartą ścianę, wyrównano stropy i przeznaczono ją na karcer dla kobiet. W XIX wieku basztę przebudowano na kuźnię i mieszkanie dla rusznikarza, a w drugiej połowie XX wieku, całkowicie przeznaczono ją na potrzeby mieszkalne. Zastąpiono wówczas gotycki czterospadowy dach nowym – pulpitowym.

W latach 60. XX wieku mieściło się w niej kilka stowarzyszeń kulturalnych. W latach 70. i 80. - oddział Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego oraz Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Wieża mieściła też kawiarnię i kiosk z pamiątkami. Obecnie w wieży mieści się Toruńska Agenda Kulturalna oraz Galeria Przy dasię Fundacji Feniks[3]. Wieża stanowi dziś jeden z najbardziej charakterystycznych akcentów Starego Miasta.

Legendy o Krzywej WieżyEdytuj

Legenda o powstaniu nazwy miasta ToruńEdytuj

Według podania jedna z toruńskich baszt przyjaźniła się z Wisłą. Od przepływającej obok rzeki słuchała interesujących opowieści. Po pewnym czasie zaczęła zazdrościć Wiśle jej barwnego życia, ta jednak wciąż chwaliła się podpływając coraz bliżej murów baszty. Z czasem Wisła zaczęła podmywać jej mury. Baszta nie mogła wytrzymać już uderzeń fal i przestraszona krzyknęła: Wisło, Wisło, nie podpływaj tak blisko, bo ja runę! Rzeka odpowiedziała: To ruń! Krzyk niesiony echem usłyszeli wędrowcy zastanawiający się, jakie to miasto o wysokich ceglanych murach widać na horyzoncie. Tak właśnie nazwę Toruń nanieśli na swoje mapy.

Legenda o grzechu KrzyżakaEdytuj

Na toruńskim zamku żyło 12 rycerzy zakonnych. Jednego z nich zauroczyła młoda mieszczka. Spotykali się w toruńskich zaułkach, lecz mieszkańcy szybko donieśli o ich miłości komturowi i władzom miasta. Oboje kochanków ukarano, dziewczynie wymierzono 25 batów, a rycerzowi kazano zbudować wieżę. Wieża ta miała być jednak tak krzywa, jak krzywe było jego postępowanie. Stała się ona symbolem odejścia od reguły zakonnej. Do dziś jest także miejscem, w którym chętni sprawdzają swoją niewinność. Należy wtedy stanąć plecami przy murze, wyciągnąć ręce do przodu i spróbować pozostać tak przez chwilę. Legenda ta stała się elementem interaktywnego pokazu poświęconego historiom i legendom toruńskim w Domu Legend Toruńskich, podczas którego uczestnicy budują własną wieżę.

GaleriaEdytuj

Widziana od strony wschodniej
widziana od strony południowej
Wejście
Widziana od strony zachodniej
Widziana od strony południowej

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj