Kuna (herb szlachecki)

herb szlachecki

Kuna (Przebendowski, Wilmsdorf, Wilk, Praebendaw) – polski herb szlachecki pochodzenia pruskiego. Herb własny rodziny Przebendowskich.

Kuna
Ilustracja
Alternatywne nazwy Przebendowski, Wilmsdorf, Wilk, Praebendaw
Pierwsza wzmianka 1612 (Wilmsdorf), 1618 (Prebbentowe) - najstarsze wizerunki
Herbowni
Przebendowski (Pferbandow, Praebendaw, Prebandow, Prebbendow, Prebbentou, Prebbentow, Prebendau, Prebendo, Prebendofski, Prebendow, Prebendowski, Prebentau, Prebentaw, Prebentow, Przebandowski, Przebendoffski, Przebędowski, Przependawski, Przependowski, Przewędowski, błędnie Perband, Perbandt).
Odmiany herbu Kuna I
Herb Kuna Ia
Herb Kuna Ib
Odmiany herbu Kuna II (wersje herbu z pagórkami)
Herb Kuna II
Herb Kuna IIa
Odmiany herbu Kuna III (najstarsza wersja herbu)
Herb Kuna III
Herb Kuna IIIa
Herb Kuna IIIb

Opis herbuEdytuj

Znanych jest wiele wariantów tego herbu. Opisy zgodnie z klasycznymi zasadami blazonowania.

Przebendowski I i II

Osobny artykuł: Przebendowski Hrabia.

Kuna I (Przebendowski I odmienny): W polu złotym kuna ukoronowana wspięta (naturalna lub srebrna) w łapach (lub w pyszczku) trzymająca jabłko królewskie błękitne z krzyżem złotym. Klejnot: nad hełmem w koronie pół kuny jak na tarczy. Labry: czarne, podbite złotem.

Kuna Ia (Przebendowski I odmienny, Prebentow): W polu złotym (srebrnym?) kuna (barwy naturalnej?) siedząca, trzymająca w łapach jabłko królewskie (błękitne, ze złotym krzyżem). Klejnot: nad hełmem w koronie powtórzone godło. Labry: czarne, podbite złotem.

Kuna Ib (Wilmsdorf, Przebendowski I odmienny): W polu złotym kuna (wilk?) wspięta (naturalna) z jabłkiem czerwonym w pysku. Klejnot: nad hełmem w zawoju czerwono-złotym pół takiej samej kuny jak w godle. Labry czerwone, podbite złotem.

Kuna II (Przebendowski II odmienny): W polu czerwonym (także błękitnym) kuna siedząca (także wspięta) złota, na trójwzgórzu zielonym, trzymająca jabłko srebrne z krzyżem złotem. Klejnot: kuna z jabłkiem jak w tarcz. Labry: czerwone, podbite złotem.

Kuna IIa (Przebendowski II odmienny): W polu błękitnym kuna wspięta, ukoronowana, złota, na trójwzgórzu zielonym, trzymająca jabłko srebrne z krzyżem złotym. Klejnot: nad hełmem w koronie pół takiejż kuny wspiętej z jabłkiem. Labry: błękitne, podbite złotem.

Kuna III (Przebendowski odmienny, Prebentow, Wilk): W polu błękitnym wilk wspięty czarny. Klejnot: nad hełmem bez korony pół takiegoż wilka. Labry: błękitne, podbite czarnym.

Kuna IIIa (Przebendowski odmienny, Prebentow, Wilk): W polu złotym wilk wspięty naturalny. Klejnot: nad hełmem bez korony pół takiegoż wilka. Labry: czarne, podbite złotem.

Kuna IIIb (Przebendowski odmienny, Prebentow, Wilk): W polu srebrnym wilk wspięty szary, na wzgórzu zielonym. Klejnot: nad hełmem w zawoju błękitno-złotym pół wilka jak w tarczy. Labry błękitne, podbite złotem.

Najwcześniejsze wzmiankiEdytuj

Najdawniejszą formą herbu Przebendowskich była ta wyobrażająca wilka (Kuna III). Pieczętować się nim miał Hans von Prebentow, zmarły w 1608 roku. Podobny herb widnieje na mapie Pomorza Lubinusa z 1618 roku. Zwierzę podobne do wilka widnieje także na przedstawieniu herbu Wilmsdorfów (Kuna Ib), gałęzi Przebendowskich z Prus Książęcych z tzw. starego herbarza Siebmachera (1612). Wilka przedstawiono także na innym wczesnym przedstawieniu tego herbu, pochodzącym z prac Dachnowskiego z około 1620 roku (Kuna IIIb). Wilk widnieje prawdopodobnie także na jednym z późniejszych przedstawień, zawartym w herbarzu Bagmihla (Pommersches Wappenbuch, 1854). Późniejsze opisy i wyobrażenia herbu w herbowym zwierzęciu widziały już kunę, nie wilka, zazwyczaj w polu złotym. Takie przedstawienie i opis (Kuna Ia) znalazło się po raz pierwszy u Niesieckiego (Korona polska, 1728). Powtórzone zostało w pracach Emiliana Szeligi-Żernickiego (Der Polnische Adel, 1900, Die polnischen Stammwappen, 1904). Powołując się na Niesieckiego, nieco inny opis i wizerunek (Kuna I) dał Juliusz Karol Ostrowski (Księga herbowa rodów polskich, 1897, 1906). Zbliżony wizerunek (brak korony, pole srebrne) znalazł się w Tablicach odmian herbowych Chrząńskiego. Warianty II i IIb herbu pochodzą z jednego ze starych wydań Siebmachera. Spośród nich tylko wariant II wymieniony został przez Ostrowskiego.

Legenda herbowaEdytuj

Według legendy ród Przebendowskich miał się wywodzić z Tracji i za rządów Fryderyka Barbarossy miał osiąść w Niemczech, gdzie otrzymali dobra Wilhelmsdorf od cesarza Ottona. Stamtąd część z nich przeniosła się do Prus, gdzie jeden z nich - Jan Przebendowski sygnował w 1466 r. pokój wieczny między Kazimierzem Jagiellończykiem a Ludwikiem de Erlichausen.

HerbowniEdytuj

Jako herb własny herb ten przysługiwał tylko rodzinie Przebendowskich. Jej nazwisko zapisywano na różne sposoby. Pełna lista znajduje się w infoboksie po prawej stronie. W wyniku błędu edytorskiego w Polskiej Encyklopedii Szlacheckiej z herbem tym skojarzono także nazwisko Kuna. Tymczasem błąd ten naprawiono już w erracie do PES[1], ale mimo to został on powielony przez Tadeusza Gajla[2].

Znani herbowniEdytuj

Kategoria:Przebendowscy herbu Kuna

Rodzina PrzebendowskichEdytuj

Osobny artykuł: Przebendowscy herbu Kuna.

Linki zewnętrzneEdytuj

BibliografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. S. Janusz Starykoń-Kasprzycki, Michał Dmowski: Polska encyklopedja szlachecka. T. 10. 1938, s. 393.
  2. Herb Kuna z listą nazwisk w elektronicznej wersji Herbarza polskiego Tadeusza Gajla