Kurt Lück

historyk niemiecki, działacz nazistowski

Kurt Lück (ur. 28 grudnia 1900 w Colmar, Prowincja Poznańska, zm. 5 marca 1942 koło Orszy, Białoruś) – niemiecki historyk, etnograf, działacz mniejszościowy w Polsce, podpułkownik w korpusie oficerów SS, doktor nauk filozoficznych.

Kurt Lück
Ilustracja
SS-Obersturmbannführer SS-Obersturmbannführer
Data i miejsce urodzenia 28 grudnia 1900
Colmar
Data i miejsce śmierci 5 marca 1942
Orsza
Przebieg służby
Lata służby 1939-1942
Formacja III Rzesza SS
Reichsadler Deutsches Reich (1935–1945).svg Wermacht
Główne wojny i bitwy powstanie wielkopolskie
Odznaczenia
Krzyż Żelazny (1813) II Klasy

ŻyciorysEdytuj

Maturę zdał w 1918 roku, następnie jako niemiecki ochotnik uczestniczył w walkach Powstania Wielkopolskiego. Brał udział w obronie Chodzieży 8 stycznia 1919 r. Uczestniczył w walkach o Piłę. Między innymi za tę działalność otrzymał Krzyż Żelazny II klasy.

Po opuszczeniu Polski i studiował slawistykę, filologię angielską i germańską na Uniwersytecie Wrocławskim. Był zaangażowany w niemieckie ruchy na terenie Prowincji Poznańskiej. W 1922 był promotorem powstania organizacji studenckiej Związek Studentów Niemieckich w Polsce (VDH – Verein Deutscher Hochschüler). Studia ukończył w 1924 składając dysertację o polskich chłopach w powieściach XIX wieku. Następnie wrócił do Polski dorabiając jako tłumacz. Zaangażował się w rozwijające się niemieckie organizacje mniejszościowe finansowane przez Republikę Weimarską. Skończył drugie studia – gospodarkę narodową na Uniwersytecie Poznańskim. Tam też uzyskał tytuł naukowy doktora filozofii. Próbował stworzyć silne niemieckie zrzeszenie w Łucku na Wołyniu.

Po 1934 objął ważne funkcje wewnątrz organizacji mniejszości niemieckiej w Wielkopolsce, m.in. jako kierownik „Poznańskiego Towarzystwa Historycznego” (niem. Historische Gesellschaft für Posen) oraz jako redaktor „Niemieckiego Miesięcznika w Polsce” (niem. Deutsche Monatshefte in Polen). Działał jako mąż zaufania niemieckich organizacji, m.in. jako członek „Północno-wschodniej niemieckiej wspólnoty badawczej” (niem. Nordostdeutsche Forschungsgemeinschaft). Był też jednym z szefów Związku Niemieckich Bibliotek w Polsce. Z listy mniejszości niemieckiej kilkakrotnie brał udział w wyborach do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej. Na krótko przed wybuchem wojny w 1939 został aresztowany przez władze polskie.

Po wybuchu wojny został zwolniony. Następnie został członkiem „niemieckiej ludowej samoobrony” (niem. Volksdeutscher Selbstschutz), która angażowała się w prześladowania i zamachy na polską inteligencję. Jako kierownik tzw. Gräberzentrale dokumentował prześladowania dokonywane przez ludność polską na ludności niemieckiej. Zgodnie z ówczesną propagandą III Rzeszy zawyżał liczbę ofiar.

W marcu 1940 roku został żołnierzem SS. Jako kapitan SS działał w NSDAP (od jesieni 1941, dopisany wstecz na grudzień 1940) pomagając w przesiedleniach ludności niemieckiej z Europy wschodniej do Polski. Po wybuchu walk z Rosją Radziecką w 1941 dobrowolnie zaciągnął się do oddziałów Wehrmachtu. W marcu 1942 podczas akcji oczyszczania środkowego odcinka frontu wschodniego został zastrzelony przez sowieckich partyzantów.

Lück w swoich pracach naukowych łączył aspekty historyczne i etnograficzne na aktywnym polu badań pomiędzy narodem polskim i niemieckim. Zajmował się polskimi pracami badając i pokazując wpływ kultury niemieckiej. Był propagatorem zasług Niemców dla ucywilizowania ziem ruskich Rzeczypospolitej. Autor wielu nazistowskich książek i publikacji.

BibliografiaEdytuj

  • Die deutschen Siedlungen im Cholmer und Lubliner Land. Plauen 1931.
  • Niemieckie siły twórcze w rozwoju Polski. Badania naukowe niemiecko-polskiego sąsiedztwa we wschodnio-środkowo-europejskim obszarze, Poznań 1934. (oryg. Deutsche Aufbaukräfte in der Entwicklung Polens. Forschungen zur deutsch-polnischen Nachbarschaft im ostmittel-europäischen Raum)[1]
  • Deutsche Aufbaukräfte in der Entwicklung Polens (Niemcy w Polsce), opracował prof. Kazimierz Tymieniecki, Poznań 1936, Roczniki Historyczne Organ Towarzystwa Miłośników Historii w Poznaniu
  • Deutsche Volksgenossen im ehemaligen Polen berichten über Erlebnisse in den Septembertagen 1939 Zusammengestellt und bearbeitet von Dr. Kurt Lück, Poznań-Berlin 1940
  • Die Geschichte des Deutschtums in Chodzież (Kolmar) und Umgebung. Posen 1937.
  • Der Mythos vom Deutschen in der polnischen Volksüberlieferung und Literatur. Posen 1938. 1943[2].
  • Karwenbruch an der Ostsee (Karwieńskie Błoto) T.1: Die geschichtliche Entwicklung des Dorfes. Posen 1939.
  • Karwenbruch an der Ostsee (Karwieńskie Błoto) T.2: Wirtschaft und Volkskulturkunde. Posen 1939.
  • Deutsche Siedler zwischen Wieprz und Bug. Posen 1939.
  • Der Lebenskampf im deutsch-polnischen Grenzraum. Berlin 1940 (=Schriftenreihe der NSDAP, Gruppe VII, Bd. 4).
  • Deutsche Gestalter und Ordner im Osten. Posen 1940. 1943.
  • Volksdeutsche Soldaten unter Polens Fahnen. Tatsachenberichte von der anderen Front aus dem Feldzug der 18 Tage. Berlin 1940.

LiteraturaEdytuj

  • Michael Burleigh: Germany Turns Eastwards. A Study of Ostforschung in the Third Reich, Cambridge 1988.
  • Eike Eckert: Die wissenschaftliche Sozialisation des Osteuropahistorikers Gotthold Rhode. Berlin (Unveröff. Magisterarbeit) 2003, S. 66–70.
  • Michael Fahlbusch: Wissenschaft im Dienst der nationalsozialistischen Politik, Baden-Baden 1999.
  • Hans-Werner Rautenberg: Das historiographische Werk Kurt Lücks, in: Zwischen Konfrontation und Kompromiß. München 1995, S. 95–107.
  • Jan Zimmermann: Die Kulturpreise der Stiftung F.V.S. 1935 – 1945. Darstellung und Dokumentation Hrsg. von der Alfred Toepfer Stiftung F.V.S. Hamburg 2000.

PrzypisyEdytuj

  1. „Obszerne dzieło K. Lücka (1934) prezentuje swego rodzaju ujęcie „maksymalistyczne”. Praca ta ma znaczną wartość ze względu na bogaty materiał faktograficzny. Jednak autor przyjął w niej szerokie i tendencyjne krytwera ustalania śladów „niemieckości“ poszczególnych osiedli. Po części są one całkiem błędne (...) ”, [w:] Wojciech Blajer. Późne średniowiecze w Karpatach polskich. Krosno. 2007. s. 64.
  2. Kurt Lück zajął się w niej „zagadnieniem obrazu Niemca w świadomości Polaków”, „była owocem sumiennych badań”, „ma też nieprzeciętną wartość naukową”. [w:] Aleksander Herz. Żydzi w kulturze polskiej. Instytut Literacki, 1961. s. 225–226.

Linki zewnętrzneEdytuj