Kutry rakietowe typu Hamina

Kutry rakietowe typu Haminafińskie kutry rakietowe z przełomu XX i XXI wieku. W latach 1998–2006 w stoczni Finnyards w Rauma zbudowano cztery jednostki tego typu, które stanowią obecnie trzon lekkich sił uderzeniowych Fińskiej Marynarce Wojennej (stan na 2018 rok).

Kutry rakietowe typu Hamina
Ilustracja
„Tornio” w 2012 r.
Kraj budowy

 Finlandia

Użytkownicy

 Finlandia

Stocznia

Finnyards, Rauma

Wejście do służby

1998-2006

Zbudowane okręty

4

Okręty w służbie

4

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność

standardowa: 235 ton
pełna: 270 t

Długość

całkowita: 50,8 metra
44,3 m na KLW

Szerokość

8,3 m

Zanurzenie

2 m

Napęd

2 silniki wysokoprężne MTU o łącznej mocy 7510 KM
2 pędniki strugowodne

Prędkość

32 węzły

Zasięg

500 Mm przy prędkości 30 węzłów

Załoga

19-20

Uzbrojenie

okręty seryjne:
4 wyrzutnie pocisków rakietowych RBS-15SF (1 x IV)
1 armata Bofors kal. 57 mm
1 wyrzutnia rakiet plot. Umkhonto (1 x VIII)
2 wkm kal. 12,7 mm (2 x I)
zrzutnia bg, miny

Projekt i budowaEdytuj

Prace projektowe nad kutrami rakietowymi 4. generacji rozpoczęto w Finlandii tuż po zakończeniu budowy okrętów typu Rauma[1]. Nowa konstrukcja (pod oznaczeniem PV 50) była rozwinięciem poprzedniego projektu, powielając większość systemów (wielkość, uzbrojenie, napęd i wyposażenie) z niewielkimi modyfikacjami[1][2]. Priorytetem konstruktorów była redukcja wartości pól fizycznych okrętu, co zaowocowało zastosowaniem nowej nadbudówki[1]. Początkowo planowano budowę jedynie dwóch jednostek, jednak po anulowaniu programu budowy poduszkowców rakietowych typu NB-432 zamówienie powiększono o dwa kolejne okręty[2]. Problemy finansowe marynarki i zbyt późne ogłoszenie przetargów na systemy uzbrojenia i wyposażenia radioelektronicznego spowodowały, że prototypowy kuter „Hamina” rozpoczął próby morskie z tymczasowym zestawem uzbrojenia i niepełnym wyposażeniem radioelektronicznym (cześć wypożyczono w 2000 roku od firmy Thales), zaś druga z zamówionych jednostek – „Tornio” – weszła do służby bez uzbrojenia i większości wyposażenia radioelektronicznego (miała jedynie radar nawigacyjny i system łączności)[3][4][a].

Okręty typu Hamina zostały zbudowane w stoczni Finnyards w Rauma w latach 1998–2006[2][6]. Z wyjątkiem „Haminy”, zwodowanej w 1998 roku, nieznane są daty położenia stępki ani wodowania poszczególnych okrętów[1][2]. Koszt budowy prototypu wyniósł 21,6 mln USD (bez uzbrojenia)[1][3]. Klasyfikowane w Finlandii są jako okręty rakietowe (Ohjusvene)[2].

Okręt Stocznia Zamówienie Wodowanie Wejście do służby
„Hamina” (80) Rauma 26 stycznia 1997 maj 1998 24 sierpnia 1998
„Tornio” (81) 15 lutego 2001 ? 12 maja 2003
„Hanko” (82) 3 grudnia 2003 ? 22 czerwca 2005
„Pori” (83) 15 lutego 2005 ? 19 czerwca 2006

Dane taktyczno-techniczneEdytuj

 
Pędniki strugowodne na rufie „Haminy”.
 
Armata Bofors kal. 57 mm na dziobie „Pori”.

Okręty są kutrami rakietowymi o długości całkowitej 50,8 metra (44,3 metra na konstrukcyjnej linii wodnej), szerokości całkowitej 8,3 metra i zanurzeniu 2 metry[6][7]. Gładkopokładowy kadłub jednostek został wykonany ze spawanych sekcji blachy aluminiowej[1][2]. Podzielony jest na siedem przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – skrajnik dziobowy, II – umywalnie, III – pomieszczenia mieszkalne załogi, IV – bojowe centrum informacyjne (BCI), V – siłownia dziobowa, VI – siłownia rufowa i VII – skrajnik rufowy z mechanizmami pędników[2]. Masywną nadbudówkę typu stealth wykonano z kompozytów poliestrowo-szklanych wzmocnionych włóknami kevlarowymi[1][2]. Zarówno kadłub, jak i nadbudówkę pokryto materiałem absorbującym i rozpraszającym fale radarowe (HPA-1), a niski poziom pola magnetycznego jest dodatkowo redukowany poprzez okrętowe systemy demagnetyzacyjne[1][2]. Wyporność standardowa wynosi 235 ton, zaś pełna 270 ton[7][8]. Siłownię okrętów stanowią dwa turbodoładowane 16-cylindrowe silniki wysokoprężne w układzie V MTU 16V538 TB93 o łącznej mocy 7510 KM przy 1900 obr./min, napędzające poprzez dwustopniową przekładnię redukcyjną Velmet M1HC-420 ES dwa pędniki strugowodne KaMeWa 90SII (o maksymalnym wychyleniu +/-65°)[5][9]. Maksymalna prędkość jednostek wynosi 32 węzły[7][8]. Okręty mogą zabrać 88 mazutu, co zapewnia zasięg wynoszący 500 Mm przy prędkości 30 węzłów[6][7]. Energię elektryczną zapewniają dwa generatory prądu zmiennego 220 V Saab-Scania 11DGSJGM o mocy 295 KM każdy[5][7]. Siłownią zarządza automatyczny system nadzoru CAE Valmarine, który umożliwia jej bezwachtową pracę, a kolektory wydechowe wyposażono w instalację chłodzenia spalin wodą zaburtową norweskiej firmy Mecmar AS[5][7]. Autonomiczność wynosi 5 dób[7].

Główne uzbrojenie seryjnych okrętów stanowi poczwórna wyrzutnia przeciwokrętowych pocisków rakietowych RBS-15SF3 produkcji szwedzkiej, umieszczona na śródokręciu, w tylnej części nadbudówki[10]. Pocisk rozwija prędkość 0,8 Ma, masa głowicy bojowej wynosi 200 kg, zaś maksymalny zasięg sięga 100 km[6]. Na dziobie w wieży umieszczono pojedynczą armatę uniwersalną Bofors kalibru 57 mm Mark 3 L/70[3][6]. Masa naboju wynosi 2,6 kg, donośność 17 000 metrów i szybkostrzelność teoretyczna 220 strz./min[6]. W nadbudówce zainstalowano też pionową ośmioprowadnicową wyrzutnię rakiet plot. Umkhonto-IR (o zasięgu 12 km, prędkości 2 Ma i masie głowicy bojowej 22 kg)[5][11]. Broń małokalibrową stanowią umieszczone na nadbudówce na wysokości masztu dwa pojedyncze stanowiska wkm Ittk (licencyjne radzieckie NSW) kal. 12,7 mm[6][11].

Broń przeciwpodwodną stanowi zrzutnia bomb głębinowych[6][8]. Okręty mogą też przenosić do 10 min typu Merimiina 2000[11][12].

Wyposażenie radioelektroniczne obejmuje system walki EADS ANCS SQ 2000, radar dozoru ogólnego EADS TRS-3D/16ES, radar nawigacyjny Furuno, system kierowania ogniem CEROS 200, głowica optroniczna Sagem EOMS NG, system walki radioelektronicznej Thales SIEWS DR 3000, sonar kadłubowy Simrad Subdea Toadfish, sonar holowany Finnyards Sonac/PTA (z 78-metrową pasywną anteną), system IFF EADS MSSR 2000, zintegrowany system łączności ICS-2000, ostrzegacz o opromieniowaniu laserowym EADS COLDS oraz system nawigacyjny oparty na ECDIS i AIS[6][12][13].

Jednostki zostały dostosowane do biernej obrony przeciwatomowej i przeciwchemicznej. W tym celu zamontowano 50 dysz do zraszania i spłukiwania okrętu wodą morską, a pomieszczenia wewnętrzne chronione są specjalnymi uszczelkami[1][2].

Załoga pojedynczego okrętu składa się z 5 oficerów oraz 14-15 marynarzy[7][12][b].

SłużbaEdytuj

Okręty typu Hamina zostały sukcesywnie wcielane do służby w Fińskiej Marynarce Wojennej, co miało miejsce w latach 1998–2006[2][5]. Kutry otrzymały numery burtowe 80–83[2][6][c]. W momencie wejścia do służby prototypowa „Hamina” miała przejściowy zestaw uzbrojenia i wyposażenia radioelektronicznego, który tworzyły: dwie podwójne wyrzutnie przeciwokrętowych pocisków rakietowych RBS-15SF, umieszczone początkowo na rufie; pojedyncza armata przeciwlotnicza Bofors 600E kal. 40 mm L/70 (masa naboju 0,96 kg, donośność 12 000 metrów i szybkostrzelność teoretyczna 300 strz./min); podwójne stanowisko działek plot. Sako kal. 23 mm L/87 (licencyjna radziecka ZU-23-2); dwa pojedyncze stanowiska wkm Ittk kal. 12,7 mm; zrzutnia bomb głębinowych i 10 min typu Merimiina 2000[3][8][d]; wyposażenie radioelektroniczne obejmowało zaś system walki radioelektronicznej Signaal Tacticos, radar dozoru ogólnego Signaal Scout, radar kontroli ognia 9LV 225, radar nawigacyjny Raytheon ARPA, optoelektroniczny system kierowania ogniem Saab Dynamics EOS-400, urządzenia łączności systemu ICS-2000, sonar Simrad Subdea Toadfish i sonar holowany Finnyards Sonac/PTA[5][8]. Do standardu jednostek seryjnych przebudowano „Haminę” (kosztem 6,3 mln euro) w latach 2001–2006[3][14].

Wszystkie jednostki bazują w Upinniemi (na południe od Kirkkonummi), a ich dywizjon osiągnął gotowość bojową w 2008 roku[2][6]. 4 stycznia 2018 roku Patria i Saab zawarły kontrakt na modernizację i dozbrojenie kutrów typu Hamina, warty 205 mln USD (prace mają objąć m.in. instalację systemu zwalczania okrętów podwodnych opartego na torpedach Saab NLT i nowego zintegrowanego systemu łączności TactiCall, a także modernizację systemu walki[15].

Okręty nadal służy w fińskiej flocie (stan na 2018 rok)[16].

UwagiEdytuj

  1. „Tornio” otrzymał uzbrojenie i wyposażenie radioelektroniczne w latach 2004–2005, stając się pierwszą w pełni wyposażoną jednostką typu Hamina[5].
  2. Według Saunders 2009 ↓, s. 235 załoga liczy 29 osób.
  3. „Hamina” początkowo nosiła numer 74, jednak po przebudowie okrętu do standardu jednostek seryjnych zmieniono numer burtowy na 80[8].
  4. Według Saunders 2004 ↓, s. 213 na „Haminie” zainstalowano cztery dziewięcioprowadnicowe dziobowe wyrzutnie pocisków POP Saab Elma LLS-920, jednak informacji tej nie podają inne źródła.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Marcin Chała, Dariusz Czajkowski. Ścigacze rakietowe typu Hamina. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 3 (99), 2010. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Class Hamina (ang.). www.worldwarships.com. [dostęp 2018-01-27].
  • Tomasz Grotnik. Ścigacze rakietowe typu Hamina. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 5, 2005. Magnum-X. ISSN 1230-1655. 
  • Łukasz Pacholski: Patria i Saab zmo­der­ni­zują okręty typu Hamina. zbiam.pl. [dostęp 2018-01-27].
  • Stephen Saunders (red.): Jane’s Fighting Ships 2004-2005. London: Jane’s Information Group Ltd, 2004. ISBN 0-7106-2623-1. (ang.)
  • Stephen Saunders (red.): Jane’s Fighting Ships 2009-2010. London: Jane’s Information Group Ltd, 2009. ISBN 0-7106-2888-9. (ang.)