Grudynia Wielka

wieś w województwie opolskim
(Przekierowano z LZS Grudynia Wielka)

Grudynia Wielka (Magna Grudina, Grosz Grudny, od 1845 niem Gross Grauden) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Pawłowiczki. W 2011 roku liczba mieszkańców we wsi Grudynia Wielka wynosiła 663[1].

Grudynia Wielka
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat kędzierzyńsko-kozielski
Gmina Pawłowiczki
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-270
Tablice rejestracyjne OK
SIMC 0501624
Położenie na mapie gminy Pawłowiczki
Mapa lokalizacyjna gminy Pawłowiczki
Grudynia Wielka
Grudynia Wielka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Grudynia Wielka
Grudynia Wielka
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Grudynia Wielka
Grudynia Wielka
Położenie na mapie powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego
Grudynia Wielka
Grudynia Wielka
Ziemia50°14′13″N 17°56′59″E/50,236944 17,949722
Strona internetowa

NazwaEdytuj

Nazwa "Grudynia" (w języku niemieckim "Grauden", w łacińskim "Graudina" ) wywodzi się od polskiego słowa "gruda" oznaczającego "bryłę ziemi". W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Wielka Grudynia oraz zgermanizowaną - Gross Grauden[2].

HistoriaEdytuj

Grudynia Wielka istniała na początku XIII wieku. W dokumencie biskupa wrocławskiego Wawrzyńca znajduje się wzmianka, że 25 maja 1223 r. wioska Grudynia została przekazana w posiadanie sióstr norbertanek z Rybnika.

W 1416 roku występuje nazwa Magna Grudina, a w 1532 Grosz Grudny. W 1783 roku właścicielem majątku w Grudyni Wielkiej była rodzina von Görz. W 1802 r. majątek został nabyty przez hrabinę Knobelsdorff. W 1811 r. majątek sprzedano radcy Trusnowi, a w 1850 r. nabył go Józef Neumann z żoną Emilią. Potem został przekazany ich córce, która wyszła za mąż za barona von Reibnitz.

W latach 1859–1870 został wybudowany pałac. Majątek pozostał w rękach rodziny von Reibnitz do roku 1939. W latach 90. XX w. mieściło się w nim przedszkole. W latach 2010-2013 [3] pałac został odrestaurowany i przerobiony na hotel z restauracją.

Pod koniec wieku w 1894 r. powstał pierwszy oddział straży pożarnej.

Po zakończeniu II wojny światowej w wyniku reformy, powołano przedsiębiorstwo pod nazwą Państwowych Nieruchomości Ziemskich, w skład których weszły także PGR-y w czterech okolicznych wsiach (Grudynia Wielka, Grudynia Mała, Jakubowice, Milice). W 1952 r. powstał zespół Grudynia Wielka, a potem Klucz Państwowych Gospodarstw Rolnych z siedzibą w Grudyni Wielkiej. W dniu 1 lipca 1972 r. połączyły się cztery samodzielne gospodarstwa (Grudynia Wielka, Grudynia Mała, Milice i Jakubowice) tworząc Państwowe Gospodarstwo Ogrodnicze, a w 1977 r. Zakład Produkcji Sadowniczej z siedzibą w Grudyni Wielkiej. 24 maja 1994 r. zakład ten został sprywatyzowany i przyjął nazwę Przedsiębiorstwo Produkcji Sadowniczej S.A. w Grudyni Wielkiej.

ParafiaEdytuj

Kościół parafialny jest wspominany w rejestrach z dziesięcin z 1335 i 1447 roku.[4] W aktach wizytacyjnych z 1679 jest informacja, że w Grudyni znajduje się drewniany kościół parafialny pw. świętych Apostołów Piotr i Pawła, wybudowany w 1567r długości 23 łokci (około 13.2m) i szerokości 13 łokci (ok. 7,4m). Obecny kościół parafialny (trzeci z kolei) pw. Nawiedzenia NMP wybudowany (na fundamentach starego) w latach 1895-96. Został poświęcony z 1896 przez dziekana dekanatu gościęcińskiego ks. radcę Rudolfa Bannera z Walc. Kościół prawdopodobnie opiera się na projekcie kościoła z Walec, który został wybudowany wcześniej (1894). [5] Podobieństwo widać m.in na planach kościoła z Walec, które są dostępne na stronach Technische Universität Berlin Architekturmuseum [6]
W 1964r. opolski biskup pomocniczy Henryk Grzondziel konsekrował trzy nowe spiżowe dzwony.

EdukacjaEdytuj

W 1864 r. powstała we wsi szkoła (obok kościoła), do której uczęszczały także dzieci z Grudyni Małej. Od 1932 r. nauczycielem w tej szkole był Edmund Kromczyński, a od 1935r. Paweł Koch. W latach 80tych XX wieku, ze względu na zły stan budynku szkoła została przeniesiona do Milic. Od 1992r Szkoła Podstawowa mieści się w budynkach dawnych hoteli pracowniczych.

SportEdytuj

Do 2016r. (z krótkimi przerwami od 1946) w miejscowości funkcjonował Ludowy Klub Sportowy Spartan Grudynia Wielka (wcześniejsze nazwy to Budowlani Grudynia Wielka i LZS Grudynia Wielka). W latach 80-tych i 90-tych odbywał się coroczny Bieg Sadownika. W latach 70-tych obok boiska sportowego, został wybudowany budynek klubowy.

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[7]:

  • park pałacowy, z drugiej poł. XIX w., lata 1905–1915,
  • kościół parafialny pw. Nawiedzenia NMP,
  • zespół dworski: pałac, spichlerz, wozownia oraz kuźnia.

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  1. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.

Linki zewnętrzneEdytuj