Lambaesis (Lambæsis), Lambaisis, Lambaesa – starożytna kolonia rzymska i miejsce stacjonowania legionu, a obecnie stanowisko archeologiczne w Algierii położone 7 km na południowy wschód od Batny i 17 km na zachód od Timgad w pobliżu wioski Tazoult.

HistoriaEdytuj

Lambesis zostało założone jako obóz trzeciego legionu rzymskiego określanego jako Legio III Augusta na przełomie I i II wieku n.e. w czasach cesarza Trajana[1][2]. Po wydzieleniu przez cesarza Septymiusza Sewera z Afryki Prokonsularnej prowincji Numidii pod wojskowym zarządem legata III legionu, Lambesis zostało jej stolicą, co świadczy o znacznej rozbudowie miasta w ciągu II wieku n.e.[3] Następnego podziału dokonał cesarz Dioklecjan, który wydzielił z Numidii część południową, najbardziej zagrożoną napadami górskich plemion Berberów, pod nazwą Numidia Militiana ze stolicą w Lambesis, oraz północną pod nazwą Numidia Cirtensis ze stolicą w Cyrcie. Jednakże niedługo potem cesarz Konstantyn Wielki połączył obie Numidie w jedną prowincję zarządzaną z Cyrty przemianowanej na jego cześć na Konstantynę.

Latem 128 Hadrian dokonał przeglądu wojsk w Lambesis w czasie manewrów Legio III Augusta. Przy tej okazji cesarz wygłosił przemowę skierowaną do żołnierzy, którą uwieczniono na inskrypcji CIL VIII 2532 (Hadriani adlocutio ad excertium Africanum). Żołnierze w ramach manewrów zbudowali dwa kilometry na zachód od pretorium w Lambesis obóz marszowy z silniejszymi niż zwykle wałami. Opinia władcy była pozytywna, choć zawierała kilka krytycznych uwag pomniejszej wagi[4].

Lambesis było siedzibą biskupów[5]. Obecnie jest tytularną stolicą biskupią.

PozostałościEdytuj

 
Widok z powietrza na ruiny obozu

Ruiny Lambesis są położone na niższych tarasach gór Auras i składają się z łuków triumfalnych (jeden Septymiusza Sewera, inny Kommodusa), świątyń, akweduktów, pozostałości amfiteatru, łaźni i dużej ilości murów domów prywatnych. Na północ i wschód znajduje się rozległy cmentarz z kamieniami pozostającymi na swych pierwotnych miejscach. Natomiast na zachodzie jest podobne miejsce, lecz kamienie zostały w większości zabrane i wykorzystane do budowy współczesnych wiosek.

W świątyni Eskulapa pozostała tylko jedna kolumna. Kapitol lub świątynia poświęcona Jupiterowi, Junonie i Minerwie, która została oczyszczona z gruzu, posiada portyk złożony z ośmiu kolumn.

Około kilometra od centrum starożytnego miasta znajdują się pozostałości dobrze zachowanego typowego obozu rzymskiego[2]. Ma on rozmiary 500 na 420 metrów[6]. W jego centrum są ruiny tetrapylonu, poczwórnego łuku triumfalnego[7], budowli datowanej na 268 rok o rozmiarach 28 na 20 metrów i 15 metrów wysokości. Jej południowa fasada ma zachowany perystyl do połowy wysokości ściany z rzędem masywnych kolumn jońskich na przedzie oraz rzędem korynckich pilastrów.

 
Tetrapylon w centrum obozu

Za tym budynkiem, który był zadaszony, jest duży dziedziniec pretorium dający dostęp do innych budowli, między innymi arsenału. Znaleziono w nim tysiące pocisków. Na południowy wschód leżą pozostałości łaźni.

W ruinach miasta i obozu znaleziono wiele inskrypcji (4185 inskrypcji znajduje się w CIL VIII, m. in. CIL VIII 2557.), wprawdzie większość z nich to najzwyklejsze epitafia, to najważniejsze fragmenty oddają zarys historii tego miejsca. Odczytano ponad 2500 inskrypcji odnoszących się do obozu. Miejscowe muzeum znajdują się starożytne znaleziska z okolic[8]. Oprócz inskrypcji znaleziono posągi Eskulapa i Higiei ze świątyni Eskulapa oraz piękne mozaiki odkryte w 1905 w pobliżu łuku Septymiusza Sewera.

Jedna z inskrypcji informuje o istnieniu "klubu oficerskiego", który zbierał środki na pokrycie kosztów podróży jego członków w razie przeniesienia w inne miejsce służby[9].

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

The Lambaesis Inscription (ang.). [dostęp 2018-12-11].

KategoriaEdytuj