Las Krążel

Las Krążel lub Las Krężel – miejsce egzekucji przez oddział Sonderkommando i pochówku ludności żydowskiej z gmin Golina, Kleczew, Skulsk oraz getta w Zagórowie w latach 1940-1944[1].

Las Krążel
Ilustracja
Pomnik W hołdzie ofiarom hitlerowskiego barbarzyństwa – społeczeństwo woj. konińskiego odsłonięty 9 maja 1980 roku
Państwo  Polska
Miejscowość Wygoda
Stan cmentarza nieczynny
Liczba pochówków 3000–8000 (według różnych źródeł)
Liczba grobów 4
Data otwarcia 1940
Data ostatniego pochówku 1944
Położenie na mapie gminy Kazimierz Biskupi
Mapa lokalizacyjna gminy Kazimierz Biskupi
Las Krążel
Las Krążel
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Las Krążel
Las Krążel
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Las Krążel
Las Krążel
Położenie na mapie powiatu konińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu konińskiego
Las Krążel
Las Krążel
Ziemia52°21′07″N 18°09′58″E/52,351944 18,166111

Masowe mordy i pochówki ludności pochodzenia żydowskiego rozpoczęto 27 października 1940 roku w lesie w okolicach osady Wygoda, gdzie pod pretekstem leczenia sanatoryjnego zamordowano starszych i schorowanych Żydów z Kalisza[1]. Rok później rozpoczęto eksterminację ludności zgromadzonych w gettach powiatu konińskiego[2]. W lesie testowano najbardziej wydajne metody zabijania, a wśród nich wpędzanie ludzi do dołu wypełnionego palonym wapnem, a następnie polewania go wodą. Wskutek lasowania się wapna ofiary ginęły w okrutnych męczarniach[3]. Do lasu przywożono także zagazowanych już gazami spalinowymi Żydów z getta w Zagórowie[3]. Prawdopodobnie mordowano także rażąc prądem, jednak brak źródeł potwierdzających te zeznania.

Według różnych źródeł do roku 1944 w Lesie Krążel zginęło od 3000[2] do 8000 osób[4]. Za wszystkie zbrodnie odpowiedzialny jest dowódca Sonderkommando – Herbert Lange, który podlegał zwierzchnictwu dowódcy SS z Warthegau, Wilhelmowi Koppe[5].

Po zakończeniu wojny w miejscu egzekucji wniesiono dwie macewy, które w 1980 roku zastąpiono większym pomnikiem ufundowanym przez społeczeństwo ówczesnego województwa konińskiego. W 2002 roku dzięki Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Warszawie powstał kolejny nagrobek w głębi lasu[2]. Obecnie w miejscu kaźni znajduje się jeden pomnik i trzy nagrobki[6].

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Chodyła 2001, s. 203
  2. a b c Łucja Pawlicka Nowak: Upamiętnienie ofiar (pol.). muzeum.com.pl. [dostęp 2012-04-18].
  3. a b Las Krążel – miejsce egzekucji kilku tysięcy osób pochodzenia żydowskiego (pol.). sztetl.org.pl. [dostęp 2012-04-18].
  4. Gmina Kazimierz Biskupi (pol.). powiat.konin.pl. [dostęp 2012-04-18].
  5. Chodyła 2001, ss. 205-206
  6. Krzysztof Wydra: Las Krężel – pomnik ku czci zamordowanych przez Niemców na jesieni 1941 r. mieszkańców pochodzenia żydowskiego z powiatów konińskiego i słupeckiego (pol.). polskiekrajobrazy.pl, 2011-06-14. [dostęp 2012-04-18].

BibliografiaEdytuj

  • Zbigniew Chodyła: Dzieje Kazimierza Biskupiego, cz. I Monografia. praca zbiorowa. Wyd. drugie. Kazimierz Biskupi - Konin: Apeks, 2001, s. 300. ISBN 83-88349-03-1. (pol.)