Lasowice (Tarnowskie Góry)

dzielnica Tarnowskich Gór
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Tarnowskich Gór. Zobacz też: inne znaczenia słowa „Lasowice”.

Lasowice (niem. Lassowitz, 1940–1945 Tarnowitz-Nord[3]) – dzielnica Tarnowskich Gór położona we wschodniej części miasta.

Lasowice
Lassowitz
Dzielnica Tarnowskich Gór
Ilustracja
ul. 1 Maja z typową dla starej części Lasowic zabudową
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat POL powiat tarnogórski flag.svg tarnogórski
Miasto POL Tarnowskie Góry flag.svg Tarnowskie Góry
W granicach Tarnowskich Gór 1940–1945; 1 grudnia 1945[1]
Zarządzający Beata Piegza
Powierzchnia 15,82 km²
Populacja (31.12.2018)
• liczba ludności

4 766[2] Decrease2.svg
• gęstość 301,3 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 42-600
Tablice rejestracyjne STA
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
Lasowice
Lasowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lasowice
Lasowice
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Lasowice
Lasowice
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Lasowice
Lasowice
Ziemia50°27′05″N 18°52′36″E/50,451472 18,876694
Portal Portal Polska

Układ przestrzennyEdytuj

Dzielnica obejmuje dawną wieś Lasowice z siedliskiem położonym na prawym brzegu Stoły, zabudowaną domami wielo- i jednorodzinnymi oraz:

  • Płuczki (ich północna, większa część)[4][5] – dawna kolonia Tarnowskich Gór przy rozległych płuczkach rud i późniejszej hucie żelaza,
  • Osada Lasowice – międzywojenna kolonia domów jedno- i wielorodzinnych, położona na lewym brzegu Stoły, budowana przez pracowników PKP w rejonie obecnych ulic: Korfantego, 3 Maja, Fabrycznej, Reymonta, św. Wojciecha i Mokrej, poszerzona później o ulicę Moniuszki[6],
  • Osiedle Generała Andersa[4] – powstałe w okresie PRL-u spółdzielcze osiedle mieszkaniowe, podzielone na Osiedle Górne i Dolne,
  • Apartamenty Lasowice[7] – nowe, deweloperskie osiedle mieszkaniowe, powstałe na południe od Osiedla Generała Andersa.

Poza granicami administracyjnymi dzielnicy położone są miejscowości należące dawniej do Lasowic:

  • Czarna Huta (niem. Hugohütte) – przemysłowa miejscowość z kolonią Lasowic przy dawnej celulozowni (późniejsze Zakłady Chemiczne „Tarnowskie Góry”)[8], znajdująca się obecnie w dzielnicy Sowice.
  • Kolonia Lasowice (niem. Kolonie Lassowitz), będąca obecnie częścią dzielnicy Śródmieście-Centrum. Jest to pierwsza nieprzemysłowa kolonia Lasowic, obejmująca rejon ul. Starej (najstarsza część kolonii, stąd nazwa ulicy), Kochanowskiego i przyległy odcinek ul. Nakielskiej[6][5]. Do końca 1972 roku administracyjnie wchodziła w skład gminy, a następnie gromady Bobrowniki[9].

Większą, północną część dzielnicy pokrywa kompleks Lasów Lublinieckich. Znajduje się tam również stacja rozrządowa Tarnowskie Góry.

NazwaEdytuj

Walenty Roździeński w swoim poemacie Officina ferraria z 1612 roku wywodził nazwę ówczesnej osady: Lásowice od lásu (...)[10], prezentując jej ówczesną ludową etymologię.

Również zdaniem niemieckiego geografa Heinricha Adamy’ego nazwa Lassowitz pochodzi od polskiego słowa las[11]. Dla tarnogórskich Lasowic i wsi w powiecie oleskim podaje najstarszą nazwę miejscowości Lassowice, tłumacząc jej znaczenie w języku niemieckim jako „Walddorf” (pol. 'leśna wieś')[11].

HistoriaEdytuj

Wsie Lasowice i Sowice wraz z rozległymi majątkami leśnymi od 1608 roku (według innych przekazów już w 1603 roku) były własnością miasta Tarnowskie Góry, które nabyło je od miejscowych szlachciców – Dreslera i Blachy. Były to dobra oddawane w dzierżawę, które w 1779 roku sprzedano za kwotę 11 620 talarów Erdmannowi von Larischowi celem pokrycia wydatków miasta[12][13][14].

Lasowice zostały włączone w granice miasta Tarnowskie Góry przez Niemców w 1940 roku, tworząc wówczas dzielnicę Tarnowitz-Nord[3]. Po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej Lasowice na kilka miesięcy znów zostały samodzielną gminą, by 1 grudnia 1945 roku ponownie stać się częścią Tarnowskich Gór[15].

HerbEdytuj

W latach 2011–2015 dzielnica posiadała własny herb, nawiązujący do ludowej etymologii nazwy dzielnicy i miejscowości. Według statutu dzielnicy Lasowice, uchwalonego 16 marca 2011 roku przez Radę Miejską w Tarnowskich Górach były to:

(...) trzy świerki symbolizujące las, wrośnięte w ziemię. Ziemia i pnie drzew są barwy czarnej, korony drzew zielone. Tło tarczy godła jest niebieskie[16].

TransportEdytuj

Transport drogowyEdytuj

Główną ulicą dzielnicy jest przebiegająca z zachodu w kierunku północno-wschodnim, prowadząca z centrum Tarnowskich Gór w stronę Miasteczka Śląskiego ulica Częstochowska. Krzyżuje ona m.in. z ulicami Fabryczną, Lasowicką i Moniuszki na Osiedlu Lasowice oraz ul. Leśną, która prowadzi w stronę Osiedla Generała Andersa. Dodatkowo wschodnim skrajem dzielnicy biegnie droga wojewódzka nr 908 (obwodnica Tarnowskich Gór), natomiast granicę Lasowic ze Śródmieściem-Centrum na południu wyznacza ulica Nakielska.

SportEdytuj

W dzielnicy działa klub piłkarski TS Iskra Lasowice z siedzibą przy ulicy Generała Władysława Andersa 32[17][18]. Zespół obecnie (sezon 2019/2020) gra w rozgrywkach śląskiej A-klasy w grupie Bytom[19].

PrzypisyEdytuj

  1. Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 o podziale powiatu tarnogórskiego w województwie śląsko-dąbrowskim na gminy wiejskie i gromady (Katowice: Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki z dnia 22 grudnia 1945 r., Nr. 34, Poz. 456).
  2. Ludność miasta Tarnowskie Góry według stanu na dzień 31.12.2018r. – Biuletyn Informacji Publicznej UM w Tarnowskich Górach.
  3. a b Tylko kamienie pozostały. „Montes Tarnovicensis”. Oficyna Monos. ISSN 1640-0216 (pol.). 
  4. a b Geoportal 2 [dostęp 2018-03-12].
  5. a b System Informacji o Terenie miasta Tarnowskie Góry [dostęp 2018-03-12].
  6. a b Mapa szczegółowa Polski 1:25 000. P47-S28-A Tarnowskie Góry, 1933.
  7. Apartamenty Lasowice, apartamentylasowice.pl [dostęp 2018-03-12].
  8. Maciej Szymczyk, Papierowa historia Czarnej Huty, www.montes.pl [dostęp 2020-04-04].
  9. Spis miejscowości Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1967, s. 493.
  10. Walenty Roździeński: Officina ferraria, abo huta y warstat z kuźniami szlachetnego dzieła żelaznego.
  11. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch’s Buchhandlung, 1888, s. 36.
  12. Jan Kwak, Tarnowskie Góry w okresie habsburskim (1526-1763), [w:] Jan Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 88, ISBN 83-911508-3-6.
  13. Przemysław Nadolski, Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918), [w:] Jan Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 214, ISBN 83-911508-3-6.
  14. Jan Nowak: Kronika Miasta i Powiatu Tarnowskie Góry: najstarsze dzieje Śląska i ziemi Bytomsko-Tarnogórskiej: dzieje pierwszego górnictwa w Polsce. Tarnowskie Góry: Księgarnia Polska Jana Nowaka, 1927 (reprint 2014 – wyd.: Urząd Miejski w Tarnowskich Górach, Miejska Biblioteka Publiczna im. Bolesława Lubosza w Tarnowskich Górach, Księgarnia „Wiosna” w Tarnowskich Górach), s. 243.
  15. Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 o podziale powiatu tarnogórskiego w województwie śląsko-dąbrowskim na gminy wiejskie i gromady, „Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki”, Nr. 34, poz. 456, 22 grudnia 1945.
  16. Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego; tytuł: uchwała nr VII/82/2011 Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 16 marca 2011 r. w sprawie Statutu Dzielnicy LASOWICE.
  17. Skarb – Iskra Lasowice (Tarnowskie Góry), www.90minut.pl [dostęp 2018-08-08] (pol.).
  18. Kontakt – TS ISKRA LASOWICE, iskralasowice.futbolowo.pl [dostęp 2017-11-24].
  19. 90minut.pl: Klasa A 2019/2020, grupa: Bytom (pol.). [dostęp 2019-09-14].

BibliografiaEdytuj