Laura Dern

aktorka amerykańska

Laura Elizabeth Dern-Harper[1][2] (ur. 10 lutego 1967 w Los Angeles) – amerykańska aktorka filmowa i telewizyjna[3]. Zdobywczyni Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej za rolę Nory Fanshaw w dramacie Noaha Baumbacha Historia małżeńska (Marriage Story, 2019).

Laura Dern
Ilustracja
Laura Dern podczas Independent Spirit Awards 2009, 5 marca 2010
Imię i nazwisko Laura Elizabeth Dern
Data i miejsce urodzenia 10 lutego 1967
Los Angeles
Zawód aktorka, producent filmowy
Współmałżonek Ben Harper
(2005–2013; rozwód)
Lata aktywności od 1973

Wczesne lataEdytuj

Urodziła się w Los Angeles[4] w Kalifornii jako córka pary aktorskiej Diane Ladd i Bruce’a Derna[5]. Jej pradziadek ze strony ojca, George H. Dern, był gubernatorem stanu Utah[6]. Jej pra-pra-wujkiem był Archibald MacLeish, poeta i dramaturg, trzykrotny laureat Nagrody Pulitzera, a pra-kuzynem - Tennessee Williams[6]. Wychowywała się w wierze katolickiej. Po rozwodzie rodziców, gdy miała dwa lata, Dern była w dużej mierze wychowywana przez matkę i babcię. Uczęszczała do The Buckley School[7] w Sherman Oaks. Ukończyła Uniwersytet Kalifornijski w Los Angeles[7].

KarieraEdytuj

Mając sześć lat była statystką jako Sharon Anne, córka Maggie (w tej roli jej matka Diane Ladd) w dramacie kryminalnym Josepha Sargenta Biała błyskawica (White Lightning, 1973) z Burtem Reynoldsem. W wieku siedmiu lat wystąpiła cameo w dramacie Martina Scorsese Alicja już tu nie mieszka (Alice Doesn't Live Here Anymore, 1974) z Ellen Burstyn jako dziewczynka jedząca lody ze stożka w jadalni (zjadła 26 stożków na 26 ujęć)[6]. Jako 13-latka została obsadzona w roli Debbie w dramacie młodzieżowym Adriana Lyne’a Lisice (Foxes, 1980) z Jodie Foster. W 1982 została najmłodszą zdobywczynią Miss Złotego Globu[6].

Studiowała aktorstwo w Lee Strasberg Theatre and Film Institute[7]. W komedii muzycznej Lou Adlera Przed państwem: The Fabulous Stains (Ladies and Gentlemen, The Fabulous Stains, 1982) pojawiła się jako Jessica McNeil, kuzynka głównej bohaterki granej przez Diane Lane. Po udziale w dreszczowcu Grizzly II: The Concert (1983) jako Tina z Johnem Rhysem-Daviesem i Charlie Sheenem oraz komediodramacie Arthura Hillera Nauczyciele (Teachers, 1984) w roli Diane Warren z Nickiem Nolte, Morganem Freemanem i JoBeth Williams, zyskała uznanie krytyków dzięki kreacji Diany Adams, niewidomej dziewczyny, która staje się zainteresowaniem „Rocky’ego” (Eric Stoltz) w dramacie biograficznym Petera Bogdanovicha Maska (Mask, 1985) z udziałem Cher. W ekranizacji powieści Joyce Carol Oates Gładkie słówka (Smooth Talk, 1985) zagrała 15-letnią Connie, którą wprowadza w dorosłe życie znacznie starszy od niej Arnold Friend (Treat Williams). Była nominowana do Independent Spirit Awards[6] za rolę Sandy Williams w dreszczowcu Davida Lyncha Blue Velvet (1986) u boku Kyle’a MacLachlana[8], z którym w 1988 wystąpiła na scenie Off-Broadwayu w sztuce Pałac Amatorów (The Palace of Amateurs) w nowojorskim Minetta Lane Theater. Laura i jej matka Diane Ladd zagrały razem w nagrodzonej Złotą Palmą w Cannes adaptacji powieści Barry’ego Gifforda Dzikość serca (Wild at Heart, 1990) w reżyserii Davida Lyncha u boku Nicolasa Cage’a. Dern była brana pod uwagę do roli Clarice Starling w filmie Milczenie owiec (1991).

W 1992 Dern i jej matka, Ladd, zostały pierwszą matką i córką w historii kina, które były nominowane do Oscara i Złotego Globu za rolę w tym samym filmie; za występ w dramacie Marthy Coolidge Historia Rose (Rambling Rose, 1991) - Ladd otrzymała nominację dla najlepszej aktorki drugoplanowej, a Dern - dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej[9]. Kreacja Janet Harduvel, zdruzgotanej wiadomością o śmierci jej męża (Vincent Spano), który latał jako pilot sił United States Air Force w jednym z najbardziej wyrafinowanych myśliwców na świecie General Dynamics F-16 Fighting Falcon, w dramacie telewizyjnym HBO Przerwany lot F-16 (Afterburn, 1992) z Robertem Loggią i Michaelem Rookerem przyniosła jej Złoty Glob i pierwszą nominację do Emmy[10]. Steven Spielberg zaangażował ją do roli dr Ellie Sattler w produkcji Park Jurajski (Jurassic Park, 1993) i Park Jurajski III (Jurassic Park III, 2001).

Nominacje do Emmy zdobyła za gościnne występy: w jednym z odcinków serialu Showtime Upadłe anioły (Fallen Angels, 1993) oraz w sitcomie American Broadcasting Company Ellen (1997). Wystąpiła w teledysku Widespread Panic do piosenki „Aunt Avis” (1997) w reż. Billy’ego Boba Thorntona. Zdobyła nominację do Złotego Globu dla najlepszej aktorki w miniserialu lub filmie telewizyjnym za rolę Wandy LeFauve, biednej matki mieszkającej w przyczepie poza Shreveport w Luizjanie, w dramacie telewizyjnym Showtime Dwie matki (The Baby Dance, 1998)[11], którego producentką była Jodie Foster, u boku Stockard Channing i Petera Riegerta. W 1999 otrzymała Nagrodę Specjalną na Sundance Film Festival za wkład w kino niezależne. Dołączyła do obsady jako Peggy w komedii romantycznej Roberta Altmana Dr T i kobiety (Dr T and the Women, 2000) z Richardem Gere, Farrah Fawcett, Shelley Long, Helen Hunt i Liv Tyler, komedii sensacyjnej Davida Atkinsa Nowokaina (2001) u boku Heleny Bonham Carter, Kevina Bacona i Steve’a Martina oraz czarnej komedii Billy’ego Boba Thorntona Zdrowie taty (Daddy and Them, 2001) z udziałem Bena Afflecka i Jamie Lee Curtis.

W styczniu 2006 była gwiazdą gali Telekamery 2006. Otrzymała nagrodę specjalną, przyznawaną przez redakcję „Tele Tygodnia”. W 2007 wraz z Davidem Lynchem odebrała Honorową Independent Spirit Awards za wieloletnią współpracę. 1 listopada 2010 otrzymała gwiazdę na Alei Gwiazd w Los Angeles[6].

Była nominowana do Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej za postać Bobbi Grey, matki Cheryl (Reese Witherspoon) w biograficznym dramacie przygodowym Jeana-Marca Vallée Dzika droga (2014).

09.02.2020 otrzymała Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej za rolę Nory Fanshaw w dramacie Noaha Baumbacha Historia małżeńska (Marriage Story, 2019), za którą została uhonorowana również Złotym Globem[12].

Życie prywatneEdytuj

W latach 1995-1997 była związana z Jeffem Goldblumem. W latach 1997-2000 jej partnerem życiowym był Billy Bob Thornton[13]. 23 grudnia 2005 poślubiła piosenkarza Bena Harpera[14], z którym była zaręczona pięć lat. Mają dwoje dzieci: syna Ellery Walkera (ur. 21 sierpnia 2001) i córkę Jayę (ur. 28 listopada 2004). Rozwiodła się z nim w 2013[15].

FilmografiaEdytuj

  • 1973: Biała błyskawica (White Lightning) jako Sharon Anne, córka Maggie
  • 1974: Alicja już tu nie mieszka (Alice Doesn't Live Here Anymore) jako dziewczynka jedząca lody
  • 1980: Lisice (Foxes) jako Debbie
  • 1981: Ladies and Gentlemen, the Fabulous Stains jako Jessica
  • 1983: Happy Endings jako Audrey Constantine
  • 1984: The Three Wishes of Billy Grier jako Crissy
  • 1984: Nauczyciele (Teachers) jako Diane
  • 1985: Maska (Mask) jako Diana
  • 1985: Gładkie słówka (Smooth Talk) jako Connie
  • 1986: Blue Velvet jako Sandy Williams
  • 1987: Siostra, siostra (Sister, Sister)
  • 1988: Nawiedzone lato (Haunted Summer) jako Claire Clairmont
  • 1989: Nightmare Classics jako Rebecca
  • 1989: Projekt Manhattan (Fat Man and Little Boy) jako Kathleen Robinson
  • 1990: Dzikość serca (Wild at Heart) jako Lula
  • 1990: Symfonia przemysłowa nr 1 (Industrial Symphony No. 1: The Dream of the Broken Hearted) jako kobieta ze złamanym sercem
  • 1991: Historia Rose (Rambling Rose) jako Rose
  • 1992: Przerwany lot F-16 (Afterburn) jako Janet Harduvel
  • 1993: Park Jurajski (Jurassic Park) jako dr Ellie Sattler
  • 1993: Doskonały świat (A Perfect World) jako Sally Gerber
  • 1993-1995: Upadłe anioły (Fallen Angels) jako Annie Ainsley
  • 1993-2004: Frasier jako June (głos)
  • 1994: A Century of Women jako członek rodziny (głos)
  • 1994-1998: Ellen jako Susan
  • 1995: Down Came a Blackbird jako Helen McNulty
  • 1996: Bękart z Karoliny (Bastard Out of Carolina) jako narrator
  • 1996: Złe i gorsze (Citizen Ruth) jako Ruth Stoops
  • 1996: Oblężenie Ruby Ridge (The Siege at Ruby Ridge) jako Vicki Weaver
  • 1997: Bobby kontra wapniaki (King of the Hill) jako Katherine (głos)
  • 1998: Dwie matki (The Baby Dance) jako Wanda LeFauve
  • 1999: Pora cudów (A Season for Miracles) jako Berry Thompson
  • 1999: Dosięgnąć kosmosu (October Sky) jako panna Riley
  • 1999-2006: Prezydencki poker (The West Wing) jako Tabatha Fortis
  • 2000: Dr T i kobiety (Dr T and the Women) jako Peggy
  • 2001: W tych ścianach (Within These Walls) jako siostra Pauline Quinn
  • 2001: Jestem Sam (I Am Sam) jako Randy
  • 2001: Park Jurajski III (Jurassic Park III) jako dr Ellie Sattler
  • 2001: Zdrowie taty (Daddy and Them) jako Ruby
  • 2001: Ostrość widzenia (Focus) jako Gertrude Hart
  • 2001: Nowokaina (Novocaine) jako Jean Noble
  • 2002: Polisa śmierci (Damaged Care) jako Linda Peeno
  • 2004: Już tu nie mieszkamy (We Don't Live Here Anymore) jako Terry Linden
  • 2005: The Prize Winner of Defiance Ohio jako Dortha Schaefer
  • 2005: Szczęśliwe zakończenia (Happy Endings) jako Pam
  • 2006: Inland Empire jako Nikki Grace / Susan Blue
  • 2006: Samotne serca (Lonely Hearts) jako Rene
  • 2007: Rok psa (Year of the Dog) jako Bret
  • 2008: The Monday Before Thanksgiving jako Theresa
  • 2008: Decydujący głos (Recount) jako Katherine Harris
  • 2009: Piętno przeszłości (Tenderness) jako ciotka Teresa
  • 2010: Poznaj naszą rodzinkę (Little Fockers) jako Prudence
  • 2011: Iluminacja (Enlightened) jako Amy Jellicoe
  • 2012: Mistrz (The Master) jako Helen Sullivan
  • 2014: Dzika droga (Wild) jako Bobbi Lambrecht, matka Cheryl
  • 2014: Gwiazd naszych wina (The Fault in Your Stars) jako matka Hazel, głównej bohaterki filmu
  • 2016: McImperium (The Founder) jako Ethel Kroc, pierwsza żona Ray'a Kroc'a
  • od 2017: Wielkie kłamstewka - (Big Little Lies), jako Renata Klein
  • 2017: Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi (Star Wars: The Last Jedi) jako wiceadmirał Amilyn Holdo
  • 2019: Historia małżeńska (Marriage Story) jako Nora Fanshaw
  • 2019: Małe kobietki jako Marmee March

PrzypisyEdytuj

  1. Laura Dern (ang.). Listal. [dostęp 2015-12-20].
  2. Personalidade: Laura Dern (EUA) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2019-12-20].
  3. Laura Dern (10 de Fevereiro de 1967) (port.). Filmow. [dostęp 2019-12-20].
  4. Laura Dern (port.). AdoroCinema. [dostęp 2015-12-20].
  5. Laura Dern Biography (1967-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2015-12-20].
  6. a b c d e f Laura Dern Actress, Director, Producer, Writer (ang.). „TV Guide”. [dostęp 2020-01-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-13)].
  7. a b c Laura Dern Pictures (ang.). FanPix.Net. [dostęp 2016-05-30].
  8. Laura Regensdorf (2019-10-08): Laura Dern, Famous for Her Flameout Heroines, Is a Low-Key Wellness Hero (ang.). „Vanity Fair”. [dostęp 2019-12-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-13)].
  9. Laura Dern (ang.). TV.com. [dostęp 2020-01-15].
  10. Laura Dern (fr.). AlloCiné. [dostęp 2020-01-15].
  11. Laura Dern (wł.). MyMovies. [dostęp 2020-01-15].
  12. Anthony Breznican (2020-01-14): Laura Dern: “The Struggles Are the Gift” (ang.). „Vanity Fair”. [dostęp 2020-01-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-15)].
  13. Laura Dern - Actor (rum.). CineMagia.ro. [dostęp 2020-01-15].
  14. Unlucky in love Laura Dern 'blindsided' by husband Ben Harper filing for divorce (ang.). „Daily Mail”. [dostęp 2010-10-11].
  15. Helena de Bertodano (2014-06-15): Laura Dern: on divorce, taking risks and The Fault In Our Stars (ang.). „The Daily Telegraph”. [dostęp 2020-01-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-15)].

Linki zewnętrzneEdytuj