Lef Nosi (ur. 8 kwietnia 1877 w Elbasanie, zm. 15 lutego 1946[1]) – albański polityk i działacz niepodległościowy.

Lef Nosi
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 8 kwietnia 1877
Elbasan, Imperium Osmańskie
Data i miejsce śmierci 15 lutego 1946
Albania
Minister poczt i telegrafów
Okres od 4 grudnia 1912
do 21 lutego 1914
Minister gospodarki i aprowizacji
Okres od 25 grudnia 1918
do 29 stycznia 1919
Członek Rady Regencyjnej
Okres od 16 października 1943
do 28 listopada 1944
podpis

ŻyciorysEdytuj

Ukończył szkołę w Elbasanie, a następnie studiował farmację na uniwersytecie ateńskim[1]. Studia przerwał po dwóch latach i powrócił do rodzinnego Elbasanu, gdzie związał się z ruchem niepodległościowym. W 1909 stanął na czele Klubu Patriotycznego "Vllaznia". Należał do grupy organizatorów Kongresu Narodowego w Elbasanie (październik 1909), na którym podjęto decyzję o utworzeniu pierwszej szkoły dla nauczycieli albańskich (alb. Shkolla Normale)

Od 1910 wspólnie z Luigjim Gurakuqim i Aleksandrem Xhuvanim wydawał czasopismo Tomorri, współpracował też z wydawanym w Salonikach pismem Liria (Wolność)[1]. W 1911 został aresztowany przez władze osmańskie i na krótko osadzony w więzieniu w Bitoli. Po uwolnieniu z więzienia, w 1911 wydał elementarz do nauki języka albańskiego.

W 1912 był sygnatariuszem albańskiej Deklaracji Niepodległości, jako delegat Elbasanu. W pierwszym rządzie albańskim powstałym w 1912 objął stanowisko ministra poczt i telegrafów. W pro-włoskim rządzie, który został sformowany w 1918 otrzymał tekę ministra gospodarki i aprowizacji. Po zamachu stanu, w wyniku którego władzę w Albanii objął Fan Noli, Nosi objął funkcję przewodniczącego rady miejskiej Elbasanu, którą pełnił do grudnia 1924. Po upadku Nolego wycofał się z czynnej działalności politycznej, skupiając się na pracy naukowej. W tym czasie współpracował z Margaret Hasluck, mieszkającej w Elbasanie i prowadzącej badania antropologiczne wśród górali albańskich[1].

W 1943 znalazł się w składzie Rady Regencyjnej, struktury władzy działającej pod kontrolą niemieckich wojsk okupacyjnych w Albanii, w której reprezentował wspólnotę muzułmańską. Był także przewodniczącym Zgromadzenia Narodowego, które zebrało się we wrześniu 1943. Uwięziony przez władze komunistyczne w 1945. Sądzony w procesie pokazowym, razem z ks. Antonem Harapim i Maliqem Bushatim. W lutym 1946 został skazany przez sąd wojskowy na śmierć za współpracę z okupantem i rozstrzelany w miejscu zwanym Kodra e Priftit na przedmieściach Tirany[1].

Z zamiłowania był kolekcjonerem (filatelistą i numizmatykiem) i historykiem. Posiadał jedne z największych w Albanii zbiorów bibliotecznych[1]. Był inicjatorem wydawania albańskich dokumentów historycznych. W roku 1937, w 25 rocznicę Deklaracji Niepodległości opublikował zbiór dokumentów z 1912.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Zbardhet gjyqi i Lef Nosit, momentet e tij të fundit = 2018-06-26, tiranaobserver.al, 17 grudnia 2012 (alb.).

BibliografiaEdytuj

  • Bardhosh Gaçe: Ata, që shpallen pavarësinë kombëtare. Tirana: 2002, s. 145-148. ISBN 99927-1-644-4. (alb.)
  • Owen Pearson: Albania in the Twentieth Century, A History: Volume III: Albania as Dictatorship and Democracy, 1945-99. I.B. Tauris: 2007, s. 145-148. ISBN 1-84511-105-2.
  • Idhomene Kosturi, Përçudnimi i historisë dhe figura e Lef Nosit, Gazeta Sot, 30 XI 2007.