Leon Manteuffel-Szoege

Leon Edward Manteuffel-Szoege (ur. 5 maja 1904 w Rzeżycy, zm. 26 marca 1973 w Warszawie) – polski chirurg, twórca polskiej szkoły chirurgii klatki piersiowej i serca[1].

Leon Edward Manteuffel-Szoege
Pseudonim konspiracyjny: „Krab”
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 5 maja 1904
Rzeżyca
Data i miejsce śmierci 26 marca 1973
Warszawa
Zawód, zajęcie kardiochirurg
Miejsce zamieszkania Warszawa
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Wydział Medyczny
Stanowisko ordynator oddziału chirurgii w warszawskim Szpitalu Wolskim
kierownik kliniki chirurgii przy Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie
Krewni i powinowaci Tadeusz, Edward (bracia)
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi

ŻyciorysEdytuj

Ukończył studia lekarskie na Uniwersytecie Warszawskim pod kierunkiem prof. Zygmunta Radlińskiego. Podczas II wojny światowej był lekarzem działającym w konspiracji, używał pseudonimu „Krab”. Przez całą okupację pracował w klinice Szpitala Wolskiego, był jednym z trzech lekarzy, którzy przetrwali masakrę Woli[2][3]. Swoje przeżycia i przyjaźń z drugim z ocalonych lekarzy, Stefanem Wesołowskim, opisał w książce „Historia jednej przyjaźni”, bardzo wysoko ocenionej przez środowisko lekarskie[4][5].

Od 1945 roku pełnił funkcję ordynatora oddziału chirurgii w warszawskim Szpitalu Wolskim, który pięć lat później stał się kliniką chirurgii przy Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc. W roku 1954 obronił pracę doktorską, jednak już wcześniej zasłynął z wprowadzania pionierskich zabiegów chirurgicznych, których nie stosowano wcześniej w polskiej medycynie. W 1948 roku Leon Manteuffel-Szoege przeprowadził zabieg resekcji przełyku, osierdzia i podwiązania na stałe przewodu tętniczego (zwanego przewodem Botalla). Pięć lat później, w roku 1953, razem z Janem Mollem dokonał zwężenia ujścia żylnego lewego, a w 1954 roku Leon Manteuffel-Szoege i Jan Kossakowski przeprowadzili zabieg zwężenia ujścia aorty. Przeprowadzając operacje na otwartym sercu związane z korektą wrodzonych i nabytych wad serca, od 1959 roku stosował krążenie pozaustrojowe[6]. Kierowana przez niego klinika była miejscem, gdzie po raz pierwszy w Polsce zastosowano urządzenie zwane płucosercem[7]. W 1967 przygotowywał do operacji wstawienia sztucznej zastawki poetkę Halinę Poświatowską[8].

Leon Manteuffel-Szoege był członkiem Francuskiej Akademii Chirurgicznej i wielu zagranicznych towarzystw naukowych. W roku 1964 otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego[9]. Był autorem ok. 130 prac naukowych dotyczących antropologii, onkologii i chirurgii. Część prac o charakterze filozoficznym przedstawiała poglądy Leona Manteuffla-Szoegego na temat etyki lekarskiej, pracy klinicysty i działalności społecznej[10]. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 163-3-36)[11].

Dorobek naukowyEdytuj

 
Grób Leona Manteuffla-Szoegego

Niektóre pozycje dorobku naukowego[12]:

  • (1973) Reflections on the mechanical function of the heart[13]
  • (1973) Some hemodynamic problems of extracorporeal circulation perfusion in relation to the hemodynamics of physiological circulation[14]
  • (1971) Paradoxes of hemodynamics (II)[15]
  • (1971) Paradoxes in hemodynamics (I)[16]
  • (1971) The Chalubiński legend?[17]
  • (1970) Mitral commissurotomy. Results in 1700 cases[18]
  • (1970) In memoriam: Docent Dr. med. Zbigniew Woźniewski (1914–1969)[19]
  • (1970) Morphology of blood flow in blood vessels. Preliminary report[20]
  • (1970) Zbigniew Woźniewski (1914–1969)[21]
  • (1970) Professor dr med. Stefania Chodkowska (4.8.1897–16.9.1969)[22]
  • (1969) Die Morphologie des Blutstroms in den Blutgefäßen. Erste Forschungsergebnisse[23]
  • (1969) Morphology of blood circulation in blood vessels. Preliminary studies[24]
  • (1969) Remarks on blood flow. (The problem of the specific haemodynamic properties of blood)[25]
  • (1967) Surgical treatment of tetralogy of fallot. Diagnosis, indications, surgery selection and results of operative treatment[26]
  • (1966) On the possibility of blood circulation continuing after stopping the heart[27]
  • (1966) Dr Edward Zieliński (1861–1921)[28]
  • (1965) An attempt to analyze hemodynamic changes during the use of extracorporeal circulation[29]
  • (1965) Paradoxical hemodynemic phenomena[30]
  • (1964) On mechanisms for circulatory arrest and restoration under various clinical and experimental conditions[31]
  • (1964) Clinical thought and clinical thinking (attempted characterization of the problem from the surgical point of view)[32]
  • (1964) On stopping and restarting of circulation in deep hypothermia[33]
  • (1963) Haemodynamic disturbances in normo and hypothermia with excluded heart and during acute heart muscle failure[34]
  • (1962) The problem of blood circulation in normo- and hypothermia[35]
  • (1962) Some new aspects about the haemodynamics of deep hypothermia[36]
  • (1961) Observations On Hemodynamics In Moderate And Deep Hypothermia[37]
  • (1961) A new view on the hemodynamics of deep hypothermia (role and significance of the „supplementary circulatory energy factor”)[38]
  • (1961) Sources of motor energy of the blood (contribution to the problem of blood circulation in hypothermia)[39]
  • (1961) Surgical therapy of aortic stenosis co-existing with mitral stenosis[40]
  • (1961) Clinical use of Crafoord-Senning’s apparatus for extra-corporeal circulation[41]
  • (1961) Experience with heart surgery with the use of extracorporeal circulation[42]
  • (1960) Problem of the source of energy in blood circulation[43]
  • (1960) Remarks on energy sources of blood circulation[44]
  • (1960) Energy sources of blood circulation and the mechanical action of the heart[45]
  • (1959) Influence of the lowering of temperature on blood viscosity and on the work of the circulatory system[46]
  • (1958) Esophageal reconstruction with the colon[47]
  • (1958) Nature of mechanical functions of the heart; The heart works like a hydraulic ram[48]
  • (1957) Essay on the clarification of mechanical function of the heart; Battering ram-like function of the heart[49]
  • (1956) Resection of the lung tissue in the treatment of pulmonary tuberculosis; Surgical technic and results[50]
  • (1956) Colostomy of the upper stomach[51]
  • (1955) Plastic surgery of the upper part of the stomach with a portion of the large intestine[52]
  • (1954) Surgical treatment of constrictive pericarditis; Ten case reports[53]
  • (1952) Results of surgical treatment of diseases of esophagus and gastric cardia[54]
  • (1952) 100 Cases of pulmonary resection[55]
  • (1952) Bronchial adenomas and their treatment[56]
  • (1951) Mechanism of healing of tuberculous cavity[57]
  • (1951) Surgical diathermy in the treatment of maxillary cancer[58]

RodzinaEdytuj

Był bratem Tadeusza Manteuffla i Edwarda Manteuffla-Szoegego. Ożenił się z Barbarą z Kampionich (doc. dr med., ftyzjatria). Mieli córkę Barbarę Marię Manteuffel-Devaris (ur. 1932, architekt, zamieszkała w Anglii)[1].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Teresa Ostrowska: Leon Edward Manteuffel (Manteuffel-Szoege). W: Internetowy Polski Słownik Biograficzny (iPSB) [on-line]. Narodowy Instytut Audiowizualny, Instytut Historii PAN. [dostęp 2015-07-25].
  2. Manteuffel Leon, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2011-06-28].
  3. Lekarze w Powstaniu Warszawskim – Ocaleni. „Gazeta lekarska”. 2007-07/08, 2007. Naczelna Rada Lekarska (pol.). 
  4. Leon Manteuffel-Szoege: Historia jednej przyjaźni. Wydawnictwo Polskiej Fundacji Europejskiej Szkoły Onkologii, 1998.
  5. Edward Rużyłło, oprac. Jarosław Kosiaty na podstawie „Z życia Akademii Medycznej w Warszawie” nr 1(80), 1999: Historia jednej przyjaźni (pol.). W: Historia, prawo i medycyna; Wypowiedź na zebraniu w Głównej Bibliotece Lekarskiej w Warszawie w dniu 4 września 1998 r. z okazji promocji wydawnictwa „Historia jednej przyjaźni” [on-line]. etyka.doktorzy.pl. [dostęp 2011-06-28].Sprawdź autora:2.
  6. Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu: Ważne daty historyczne w kardiologii – wiek XX, prof. dr hab. Janusz H. Skalski. www.sccs.pl. [dostęp 2011-06-18].
  7. Klinika Kardiochirurgii Dziecięcej w Krakowie: Historia kardiochirurgii. www.kardiochirurgiadziecieca.cm-uj.krakow.pl. [dostęp 2011-06-18].
  8. Kalina Błażejowska, Uparte serce. Biografia Poświatowskiej, 2014.
  9. Wielka Encyklopedia Powszechna, tom 7 Man–Nomi. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe PWN, 1965, s. 24.
  10. J. Towpik. Profesor dr med. Leon Manteuffel jako człowiek i lekarz (Prof. Leon Manteuffel as a man and physician). „Gruźlica i choroby płuc; tuberculosis et pneumonologia”. 42 (4), s. 297–299, 1974 (pol.). 
  11. Cmentarz Stare Powązki: LEON SZOEGE MANTEUFFEL, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-01-04].
  12. The National Center for Biotechnology Information: Manteuffel-Szoege L. (wykaz 46. publikacji). W: PubMed [on-line]. PubMed U.S. National Library of Medicine National Institutes of Health. [dostęp 2011-06-28].
  13. L. Manteuffel-Szoege, [Reflections on the mechanical function of the heart], „Kardiologia Polska”, 16 (5), 1973, s. 391–398, ISSN 0022-9032, PMID4764019 (pol.).
  14. L. Manteuffel-Szoege, [Some hemodynamic problems of extracorporeal circulation perfusion in relation to the hemodynamics of physiological circulation], „Kardiologia Polska”, 16 (5), 1973, s. 385–390, ISSN 0022-9032, PMID4764018 (pol.).
  15. L. Manteuffel-Szoege, [Paradoxes of hemodynamics. II], „Kardiologia Polska”, 14 (1), 1971, s. 39–48, ISSN 0022-9032, PMID5552710 (pol.).
  16. L. Manteuffel-Szoege, [Paradoxes in hemodynamics. I], „Kardiologia Polska”, 14 (1), 1971, s. 33–38, ISSN 0022-9032, PMID5552709 (pol.).
  17. L. Manteuffel-Szoege, [The Chalubiński legend?], „Archiwum Historii Medycyny”, 34 (1), 1971, s. 33–39, ISSN 0004-0762, PMID4928614 (pol.).
  18. L. Manteuffel-Szoege i inni, Mitral commissurotomy. Results in 1700 cases, „The Journal of Cardiovascular Surgery”, 11 (5), 1970, s. 350–354, ISSN 0021-9509, PMID5493249.
  19. L. Manteuffel-Szoege, [In memoriam: Docent Dr. Med. Zbigniew Woźniewski (1914-1969)], „Gruzlica I Choroby Pluc; Tuberculosis Et Pneumonologia”, 38 (9), 1970, s. 945–949, ISSN 0017-4955, PMID4919665 (pol.).
  20. L. Manteuffel-Szoege, Morphology of blood flow in blood vessels. Preliminary report, „Polish Medical Journal”, 9 (2), 1970, s. 315–321, ISSN 0032-2938, PMID5422800.
  21. L. Manteuffel-Szoege, [Zbigniew Woźniewski (1914-1969)], „Archiwum Historii Medycyny”, 33 (2), 1970, s. 247–260, ISSN 0004-0762, PMID4925431 (pol.).
  22. L. Manteuffel-Szoege, [Professor Dr. Med. Stefania Chodkowska (4. 8. 1897--16.9.1969)], „Gruzlica I Choroby Pluc; Tuberculosis Et Pneumonologia”, 38 (8), 1970, s. 860–863, ISSN 0017-4955, PMID4918140 (pol.).
  23. L. Manteuffel-Szoege, [Morphology of the blood flowin the blood vessels. First research results], „Thoraxchirurgie, Vaskulare Chirurgie”, 17 (6), 1969, s. 557–563, DOI10.1055/s-0028-1099364, ISSN 0040-6384, PMID5275433 (niem.).
  24. L. Manteuffel-Szoege, [Morphology of blood circulation in blood vessels. Preliminary studies], „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej”, 42 (6), 1969, s. 845–852, ISSN 1897-9483, PMID5806670 (pol.).
  25. L. Manteuffel-Szoege, Remarks on blood flow. (The problem of the specific haemodynamic properties of blood), „The Journal of Cardiovascular Surgery”, 10 (1), 1969, s. 22–30, ISSN 0021-9509, PMID5775106.
  26. L. Manteuffel-Szoege, M. Waśniewska, [Surgical treatment of tetralogy of Fallot. Diagnosis, indications, surgery selection and results of operative treatment], „Kardiologia Polska”, 10 (2), 1967, s. 69–79, ISSN 0022-9032, PMID6078241 (pol.).
  27. L. Manteuffel-Szoege i inni, On the possibility of blood circulation continuing after stopping the heart, „The Journal of Cardiovascular Surgery”, 7 (3), 1966, s. 201–208, ISSN 0021-9509, PMID5938806.
  28. L. Manteuffel-Szoege, [Dr. Edward Zieliński (1861-1921)], „Archiwum Historii Medycyny”, 29 (1), 1966, s. 43–66, ISSN 0004-0762, PMID5330459 (pol.).
  29. J. Michalowski, L. Manteuffel-Szoege, [An attempt to analyze hemodynamic changes during the use of extracorporeal circulation], „Polski Tygodnik Lekarski (Warsaw, Poland: 1960)”, 20 (29), 1965, s. 1094–1095, ISSN 0032-3756, PMID5843165 (pol.).
  30. L. Manteuffel-Szoege, [Paradoxical hemodynemic phenomena], „Polski Tygodnik Lekarski (Warsaw, Poland: 1960)”, 20 (26), 1965, s. 948–950, ISSN 0032-3756, PMID5839362 (pol.).
  31. L. Manteuffel-Szoege, [On mechanisms for circulatory arrest and restoration under various clinical and experimental conditions], „Polski Przeglad Chirurgiczny”, 36, 1964, s. 325–333, ISSN 0032-373X, PMID14178220 (pol.).
  32. L. Manteuffel-Szoege, [Clinical thought and clinical thinking (attempted characterization of the problem from the surgical point of view)], „Polski Przeglad Chirurgiczny”, 36, 1964, s. 261–266, ISSN 0032-373X, PMID14178213 (pol.).
  33. L. Manteuffel-Szoege, On stopping and restarting of circulation in deep hypothermia, „The Journal of Cardiovascular Surgery”, 5, 1964, s. 76–80, ISSN 0021-9509, PMID14109836.
  34. L. Manteuffel-Szoege, Haemodynamic disturbances in normo and hypothermia with excluded heart and during acute heart muscle failure, „The Journal of Cardiovascular Surgery”, 4, 1963, s. 551–555, ISSN 0021-9509, PMID14058369.
  35. L. Manteuffel-Szoege, [The problem of blood circulation in normo- and hypothermia], „Casopis Lekaru Ceskych”, 101, 1962, s. 718–721, ISSN 0008-7335, PMID14469463 (cz.).
  36. L. Manteuffel-Szoege, Some new aspects about the haemodynamics of deep hypothermia, „Annales De Chirurgie Thoracique Et Cardio-Vasculaire”, 1, 1962, s. 571, ISSN 0066-2054, PMID14469461.
  37. L. Manteuffel-Szoege i inni, [Observations on hemodynamics in moderate and deep hypothermia], „Polski Przeglad Chirurgiczny”, 33, 1961, s. 1273–1283, ISSN 0032-373X, PMID14469460 (pol.).
  38. L. Manteuffel-Szoege, [A new view on the hemodynamics of deep hypothermia. (Role and significance of the „supplementary circulatory energy factor”)], „Polski Tygodnik Lekarski (Warsaw, Poland: 1960)”, 16, 1961, s. 1412–1413, ISSN 0032-3756, PMID14469462 (pol.).
  39. L. Manteuffel-Szoege, [Sources of motor energy of the blood. (Contribution to the problem of blood circulation in hypothermia)], „Casopis Lekaru Ceskych”, 100, 1961, s. 740–742, ISSN 0008-7335, PMID13766329 (cz.).
  40. L. Manteuffel-Szoege, M. Wasniewska-Zielinska, [Surgical therapy of aortic stenosis co-existing with mitral stenosis], „Polski Tygodnik Lekarski (Warsaw, Poland: 1960)”, 16, 1961, s. 321–325, ISSN 0032-3756, PMID13766327 (pol.).
  41. J. Nowicki i inni, [Clinical use of Crafoord-Senning’s apparatus for extra-corporeal circulation], „Polski Przeglad Chirurgiczny”, 33, 1961, s. 1040–1043, ISSN 0032-373X, PMID14480650 (pol.).
  42. W. Sitkowski i inni, [Experience with heart surgery with the use of extracorporeal circulation], „Polski Przeglad Chirurgiczny”, 33, 1961, s. 1044–1047, ISSN 0032-373X, PMID13913500 (pol.).
  43. L. Manteuffel-Szoege, [Problem of the source of energy in blood circulation], „Polski Przeglad Chirurgiczny”, 32, 1960, s. 835–845, ISSN 0032-373X, PMID13766328 (pol.).
  44. L. Manteuffel-Szoege, C. Turski, J. Grundman, Remarks on energy sources of blood circulation, „Bulletin De La Societe Internationale De Chirurgie”, 19, 1960, s. 371–374, ISSN 0037-945X, PMID13766326.
  45. L. Manteuffel-Szoege, Energy sources of blood circulation and the mechanical action of the heart, „Thorax”, 15, 1960, s. 47–53, ISSN 0040-6376, PMID14420776, PMCIDPMC1018533.
  46. L. Manteuffel-Szoege, W. Sitkowski, S. Maczenski, [Influence of the lowering of temperature on blood viscosity and on the work of the circulatory system], „Minerva Cardioangiologica”, 7, 1959, s. 256–261, ISSN 0026-4725, PMID14420775 (fr.).
  47. L. Manteuffel-Szoege, W. Sitkowski, [Esophageal reconstruction with the colon], „Minerva Medica”, 49 (53), 1958, s. 2617–2620, ISSN 0026-4806, PMID13577539 (wł.).
  48. L. Manteuffel-Szoege, T. Gonta, [Nature of mechanical functions of the heart; the heart works like a hydraulic ram], „Minerva Cardioangiologica Europea”, 4 (2), 1958, s. 261–267, PMID13565460 (fr.).
  49. L. Manteuffel-Szoege, T. Gonta, [Essay on the clarification of mechanical function of the heart; battering ram-like function of the heart], „Polski Tygodnik Lekarski”, 12 (27), 1957, s. 1048–1052, ISSN 0860-8857, PMID13465433 (pol.).
  50. L. Manteuffel-Szoege, [Resection of the lung tissue in the treatment of pulmonary tuberculosis; surgical technic and results], „Gruzlica (Warsaw, Poland: 1926)”, 24 (8), 1956, s. 775–784, ISSN 0367-5149, PMID13397812 (pol.).
  51. L. Manteuffel-Szoege, W. Sitkowski, [Colostomy of the upper stomach], „Zentralblatt Fur Chirurgie”, 81 (33a), 1956, s. 1463–1467, ISSN 0044-409X, PMID13393425 (niem.).
  52. L. Manteuffel-Szoege, W. Sitkowski, [Plastic surgery of the upper part of the stomach with a portion of the large intestine], „Polski Tygodnik Lekarski”, 10 (51), 1955, s. 1653–1655, ISSN 0860-8857, PMID13310309 (pol.).
  53. L. Manteuffel-Szoege, M. Wasniewska, [Surgical treatment of constrictive pericarditis; ten case reports], „Kardiologia Polska”, 1 (1–2), 1954, s. 7–17, ISSN 0022-9032, PMID13272284 (pol.).
  54. L. Manteuffel-Szoege, T. Koszarowski, W. Wiechno, [Results of surgical treatment of diseases of esophagus and gastric cardia], „Polski Tygodnik Lekarski”, 7 (33–34), 1952, s. 1008–1014, ISSN 0860-8857, PMID13026540.
  55. L. Manteuffel-Szoege i inni, [100 cases of pulmonary resection], „Gruzlica (Warsaw, Poland: 1926)”, 20 (2), 1952, s. 202–206, ISSN 0367-5149, PMID14937412.
  56. L. Manteuffel-Szoege, [Bronchial adenomas and their treatment], „Gruzlica (Warsaw, Poland: 1926)”, 20 (1), 1952, s. 37–46, ISSN 0367-5149, PMID14937396.
  57. L. Manteuffel-Szoege, [Mechanism of healing of tuberculous cavity], „Gruzlica (Warsaw, Poland: 1926)”, 19 (2), 1951, s. 153–163, ISSN 0367-5149, PMID14880004.
  58. L. Manteuffel-Szoege, T. Koszarowski, [Surgical diathermy in the treatment of maxillary cancer], „Polski Tygodnik Lekarski”, 6 (7), 1951, s. 193–202, ISSN 0860-8857, PMID14864132.
  59. M.P. z 1954 r. nr 103, poz. 1312.
  60. Stanisław Łoza: Czy wiesz kto to jest? Warszawa: 1938, s. 463
  61. M.P. z 1952 r. nr 47, poz. 645.
  62. M.P. z 1953 r. nr 64, poz. 785.

BibliografiaEdytuj