Otwórz menu główne

Leon Potocki (1799–1864)

polski pisarz i pamiętnikarz
Ten artykuł dotyczy pisarza. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Leon ze Złotego Potoka Potocki herbu Pilawa (pseud. Bonawentura z Kochanowa, ur. 14 lipca 1799 w Kochanowie[1], zm. 6 grudnia w 1864 w Rydze) – polski pisarz, pamiętnikarz, literat i powieściopisarz. Był synem Stanisława, generała w wojsku Królestwa Polskiego i chrześniakiem księcia Józefa Poniatowskiego. Za życia był popularny jako pamiętnikarz i twórca prac dotyczących historii obyczaju. Po śmierci został prawie zupełnie zapomniany.

Odznaczony Orderem Świętego Stanisława II i III klasy w 1816 roku[2].

ŻyciorysEdytuj

W latach (prawdopodobnie) 1817–1820 studiował na Królewskim Uniwersytecie Warszawskim. Z tego okresu datują się dokonania literackie Potockiego. Bezpośrednio po ukończeniu studiów ożenił się z Barbarą Kossakowską i osiadł w majątku żony – Rudawie (k. Świsłoczy). W roku 1828 został szambelanem dworu Królestwa Polskiego. Uczestniczył w powstaniu listopadowym walcząc pod dowództwem generała Dembińskiego. Został członkiem rządu tymczasowego w powiecie poniewieżskim. Po porażce w październiku 1831 wyemigrował do Drezna. Na emigracji poznał m.in. Mickiewicza. W 1834 po ogłoszeniu amnestii wrócił do kraju. Wkrótce rozwiódł się z żoną i dwa lata spędził na dworach rodziny i przyjaciół na Litwie. W roku 1836 powrócił na stałe do Warszawy. Tutaj brał bardzo aktywny udział w życiu publicznym prowadząc działalność redaktorską, naukową i przede wszystkim pisarską.

Został pochowany na cmentarzu przy kościele św. Franciszka w Rydze.

TwórczośćEdytuj

Potocki był jednym z założycieli „Biblioteki Warszawskiej”.

Wybrane książkiEdytuj

  • Wiersze rozmaite – Poznań 1830, 1836[3] (podpisane L.P. – autorstwo niepewne)
  • Święcone, czyli pałac Potockich w Warszawie – opowieści historyczno-obyczajowe, Poznań 1854[4] (podpisane "Bonawentura z Kochanowa")
  • Szkic towarzyskiego życia miasta Warszawy z drugiej połowy XIX stulecia – powieść, Poznań 1854[5] (podpisane L.P.)
  • Wspomnienie o Kownie – Poznań 1854[6] sane "Bonawentura z Kochanowa")
  • Dwaj bracia artyści. Zarys życia towarzyskiego XIX wieku – powieść, Poznań 1856[7] (podpisane L.P.)
  • Zarysy życia towarzyskiego z dziewiętnastego stulecia – powieść, Poznań 1856[8] (podpisane L.P.)
  • Wincenty Wilczek i pięciu jego synów. Wspomnienie z drugiej połowy osiemnastego i początku dziewiętnastego wieku – powieść, Poznań 1859[9][10] (podpisane "Bonawentura z Kochanowa")
  • Przeznaczenie, czyli badacz nauk przyrodzonych – opowiadanie, Wilno, 1861[11]
  • Pamiętniki pana Kamertona – szkice, Poznań 1869, 3 t. (podpisane L.P.)[12][13]
  • Kazimierz z Truskowa czyli pierwszy i ostatni litewski powstaniec – praca historyczna, Poznań 1874, (podpisane "Bonawentura z Kochanowa")
  • Urywek ze wspomnień pierwszej mojej młodości – pamiętnik, Poznań 1876[14]
  • Wspomnienia o Świsłoczy Tyszkiewiczowskiej, Dereczynie i Różanie – Wilno 1910[15]

BibliografiaEdytuj

  • Obraz literatury polskiej. Literatura krajowa w okresie romantyzmu 1831–1863, praca zbiorowa. T. 2. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1988. ​ISBN 83-08-00276-5​.

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Leon Potocki: Urywek ze wspomnień pierwszej mojej młodości. Poznań, 1876, s. 52.
    Niektóre źródła podają błędną datę i miejsce za Encyklopedią Powszechną. T. IX. Warszawa, 1884, s. 345
  2. Stanisław Łoza. Kawalerowie orderu Św. Stanisława. Miesięcznik Heraldyczny, r. XI, nr 2, Warszawa 1932, s. 39.
  3. Wiersze rozmaite, polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  4. Święcone czyli Pałac Potockich w Warszawie, polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  5. Szkic towarzyskiego życia miasta Warszawy z drugiej połowy XIX stulecia, polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  6. Wspomnienie o Kownie, polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  7. Dwaj bracia artyści : zarys życia towarzyskiego XIX wieku, polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  8. Zarysy towarzyskiego życia z dziewiętnastego stulecia, polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  9. Wincenty Wilczek i pięciu jego synów : wspomnienia z drugiej połowy osiemnastego i początku dziewiętnastego stulecia. [T. 1], polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  10. Wincenty Wilczek i pięciu jego synów : wspomnienia z drugiej połowy osiemnastego i początku dziewiętnastego stulecia. [T. 2], polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  11. Przeznaczenie czyli Badacz nauk przyrodzonych, polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  12. Pamiętniki Pana Kamertona. Cz. 1, polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  13. Pamiętniki Pana Kamertona. Cz. 3, polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  14. Leon Potocki, Urywek ze wspomnień pierwszéj mojéj młodości, polona.pl [dostęp 2019-08-21].
  15. Wspomnienia o Świsłoczy Tyszkiewiczowskiej, Dereczynie i Różanie, Z: Kwartalnik Litewski. Petersburg, 1910., polona.pl [dostęp 2019-08-21].