Otwórz menu główne

Leopold Pamuła

podpułkownik pilot Wojska Polskiego

Leopold Pamuła (ur. 15 listopada 1898 w Buczaczu, zm. 9 sierpnia 1940 w Nocton) – podpułkownik pilot Wojska Polskiego.

Leopold Pamuła
podpułkownik pilot podpułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia 15 listopada 1898
Buczacz
Data i miejsce śmierci 9 sierpnia 1940
Nocton
Przebieg służby
Lata służby od 1918
Siły zbrojne Roundel of Poland (1921-1993).svgSiły Powietrzne RP
Roundel of the French Air Force before 1945.svgArmée de l'Air
RAF roundel.svgRAF
Stanowiska zastępca dowódcy Brygady Pościgowej, dowódca:
113. Eskadry Myśliwskiej, 141. Eskadry Myśliwskiej, III/4 Dywizjonu Myśliwskiego 4 Pułku Lotniczego
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa:
Odznaczenia
Polowa Odznaka Pilota

Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kawaler Orderu Korony Jugosłowiańskiej Kawaler Orderu Korony Rumunii Kawaler Orderu Gwiazdy Rumunii Kawaler Orderu Korony Włoch

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

W 1916 uzyskał maturę w Krakowie. Zaraz potem został wcielony został do armii austro-węgierskiej, otrzymał przydział do 13 pułku piechoty w Nowym Sączu. W listopadzie tego roku oddelegowany został na 4-miesięczny kurs do szkoły oficerskiej w Opawie, po czym powrócił do pułku, obejmując dowództwo kompanii. W trakcie walk na froncie włoskim, gdzie dowodził plutonem moździerzy, zachorował na malarię i został odesłany do Budziejowic na dalszą kurację i rekonwalescencję.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę zgłosił się do Wojska Polskiego i 1 kwietnia 1919 został promowany na podporucznika. 25 kwietnia został skierowany do jednostki zapasowej, a od 21 listopada był uczniem Wyższej Szkoły Techniki Wojsk Kolejowych w Krakowie. Potem był instruktorem wojsk kolejowych w Zamościu, a począwszy od 12 listopada 1920 walczył na froncie polsko-bolszewickim w składzie X baonu kolejowego jako dowódca kompanii. 28 lutego 1921 otrzymał awans na porucznika.

Później pełnił służbę w Centralnym Zarządzie Parków i Warsztatów Wojsk Kolejowych, pozostając oficerem nadetatowym 1 pułku kolejowego. 20 kwietnia 1923 został odkomenderowany do Niższej Szkoły Pilotów w Bydgoszczy, w charakterze ucznia–pilota[1]. Następnie ukończył Wyższą Szkołę Pilotów w Grudziądzu i trafił do 2 pułku lotniczego w Krakowie. W 1925 otrzymał przydział do 11 pułku myśliwskiego w Lidzie, złożonego z eskadr 113 i 114. 15 sierpnia 1926 został dowódcą 113 eskadry myśliwskiej. Do czasu odejścia z 11 pułku myśliwskiego był także dowódcą eskadry treningowej (od 25 października 1926). We wrześniu 1929 zajął 9. miejsce na międzynarodowym mityngu lotniczym Lot Małej Ententy i Polski, jako najlepszy z Polaków (samolot Fiat CR.20)[2].

Po rozwiązaniu 11 pułku lotniczego w 1928 trafił do 4 pułku lotniczego w Toruniu, gdzie objął dowództwo 141 eskadry. 9 listopada tego roku objął stanowisko p.o. dowódcy III/4 dyonu myśliwskiego. Podczas służby w Toruniu ukończył w Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie kurs dowódców eskadr. W 1937 zdał egzaminy do Wyższej Szkoły Lotniczej. 18 października 1937 odszedł do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie na kurs próbny, a od 3 listopada 1937 był formalnie uczniem WSL. W 1938 później powrócił do Warszawy jako dowódca Zgrupowania Myśliwskiego, w marcu 1939 otrzymał awans na podpułkownika. W kwietniu, po reorganizacji Zgrupowania Myśliwskiego w Brygadę Pościgową, został zastępcą jej dowódcy, płk. Stefana Pawlikowskiego.

1 września 1939 w rejonie Łomianek k. Warszawy podczas walki zestrzelił jeden Messerschmitt Bf 109[a]). Sam wyskoczył z samolotu i bezpiecznie wylądował na spadochronie[b].

Ciężko poparzony Pamuła został zabrany do szpitala w Warszawie. Po kilku dniach wyszedł ze szpitala i zaczął podążać w kierunku południowo-wschodnim. 19 września 1939 w Kutach przekroczył granicę rumuńską. Następnie przez Włochy dotarł 26 listopada 1939 do Francji. Tu trafił do polskiego Centrum Wyszkolenia Lotnictwa w Lyon-Bron, gdzie po dalszym leczeniu stawił się przed komisją lekarską i został uznany za zdolnego do pełnienia służby wojskowej.

Został wyznaczony na dowódcę III dywizjonu myśliwskiego Polskich Sił Powietrznych we Francji, jednak do kapitulacji Francji nie uzyskała gotowości bojowej. 19 czerwca 1940 odpłynął z Bordeaux na pokładzie statku „Kmicic”, którym po paru dniach dotarł do Plymouth w Anglii.

Po przybyciu do Wielkiej Brytanii skierowany został do Blackpool. Ponieważ miał przekroczone 40 lat, nie został dopuszczony do latania operacyjnego[c]. Miał objąć dowództwo któregoś z tworzonych polskich dywizjonów myśliwskich. 9 sierpnia 1940, na skutek zakażenia krwi (prawdopodobnie posocznicy) po zabiegu stomatologicznym, zmarł w szpitalu RAF Nocton Hall w Nocton. Pochowany został na cmentarzu Layton Cemetery w Blackpool.

Leopold Pamuła był postacią bardzo barwną w lotnictwie – zarówno z uwagi na pewne ekstrawagancje, jak też brawurę, którą się odznaczał podczas lotów. Jan Zumbach w swojej książce opisuje jak Pamuła powitał nowo przybyłych do jednostki pilotów całonocnym pijaństwem ze swoim udziałem. Rano nakazał nowym pilotom wykonywać wiązanki akrobatyczne.

Następnie on sam wsiadł (ubrany w gruby futrzany kombinezon lotniczy) do samolotu przystosowanego do lotów bez widoczności i dał popis akrobacji przeprowadzonej często na wysokości dachów hangarów. Wylądował i wysiadł z samolotu całkowicie nagi. W jednym locie zdołał wykonać skomplikowane akrobacje i rozebrać się[3].

OdznaczeniaEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Są dane niepotwierdzone, na podstawie książki innego pilota, kaprala Benedykta Dąbrowskiego o staranowaniu wrogiego myśliwca. Nowsze źródła (np. drugie wydanie: Jerzy Pawlak Polskie Eskadry w wojnie obronnej 1939 r WKiŁ 1991, nie potwierdzają jakiegokolwiek taranowania podczas walk we wrześniu 1939 i co znajduje potwierdzenie na Liście Bajana
  2. Relacja p.płk. pil. Leopolda Pamuły będąca w sprawozdaniu dowódcy IV/1 Dywizjonu: Ponieważ łączność drutowa z obu Dyonami została zerwana przez przypadkowe bombardowanie npla w rejonie Zegrza, pojechałem samochodem z Zielonki do Poniatowa celem nawiązania łączności. O godz. 16.45 powrócił podoficer-pilot meldując, że zgubił okulary w walce. Wystartowałem w rejon walki na płn. od Warszawy, gdzie dołączyłem do grupy walczących trzech Niemców na dwóch naszych. Walka odbywała się na wysokości 3000 m bez rezultatu. Nieprzyjaciel unikał starcia, a posiadając lepsze właściwości sprzętu umknął. Potem skierowałem się nad Jabłonnę. Na wysokości 3000 m zauważyłem 10 bombowców, obok których leciały niżej dwa Me-109. Z tyłu podążała trójka własnych pilotów. Licząc się z tym, że obserwacja npla będzie skierowana na trójkę Polaków, będąc z przodu i z dołu npla, zdołałem podejść do jednego i go zestrzelić, związać się z drugim i z pomocą trojki zestrzelić go. W trakcie ostrzelania pierwszego z dołu, drugi Me-109 oddał strzały w moim kierunku. Przestrzelił mi zbiornik benzynowy w następstwie czego powstała eksplozja i pożar. Znurkowałem natychmiast, kierując się do swoich. Po pewnym czasie, wyskakując, zauważyłem podchodzenie pilotów npla do mnie. Moi piloci, broniąc mnie, zmusili npla do odejścia. Zob. Jerzy Pawlak Polskie Eskadry w wojnie obronnej 1939 r., WKiŁ 1991, ss. 43-44
  3. Był to przepis umowny. Wielu wybitnych lotników walczyło mając przekroczony wiek 40 lat (np. Stanisław Skarżyński, Bolesław Orliński, Stefan Pawlikowski, czy rekordzista Ludomił Rayski, który wykonywał loty bojowe ze zrzutami dla powstania warszawskiego mając prawie 52 lata
  4. Na zdjęciu jest to Order Gwiazdy Rumunii V klasy

PrzypisyEdytuj

  1. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 26 z 5 maja 1923 roku, s. 291.
  2. Andrzej Morgała, Samoloty wojskowe w Polsce 1924–1939, Warszawa: Bellona, 2003, s. 32, ISBN 83-11-09319-9, OCLC 69539914.
  3. Jan Zumbach, Ostatnia walka
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 59 z 25 czerwca 1924 roku, s. 349.
  5. Zezwolenie na przyjęcie i noszenie orderów. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 4, s. 20, 19 marca 1935. 

BibliografiaEdytuj

  • Lotnictwo z szachownicą nr 17 - Leopold Pamuła 1898-1940 - sylwetka wybitnego myśliwca.
  • Jerzy Pawlak Brygada Pościgowa - Alarm!, Warszawa, 1977
  • Jan Zumbach Ostatnia walka, Warszawa, 2000, Oficyna Wydawnicza Echo
  • Olgierd Cumft; Hubert Kazimierz Kujawa: Księga lotników polskich poległych, zmarłych i zaginionych 1939-1946. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1989, s. 424. ISBN 83-11-07329-5.

Linki zewnętrzneEdytuj