Otwórz menu główne

Letalnica

mamucia skocznia narciarska w Planicy, Słowenia

Letalnica braci Gorišek (dawniej Velikanka, słoweń. olbrzymka) – mamucia skocznia narciarska, położona w dolinie Planica w Alpach Julijskich w Słowenii. Wspólnie z Vikersundbakken jest największą skocznią narciarską na świecie pod względem umiejscowienia rozmiaru skoczni (HS).

Letalnica
Punkt konstrukcyjny K200
Prenovljena letalnica bratov Gorišek, marec 2015.jpg
Państwo  Słowenia
Miejscowość Planica
Data otwarcia 21 marca 1969
Rozmiar skoczni (HS) 240 m
Igelit brak
Rekord 251,5 m
(2017-03-25) Polska Kamil Stoch
Najdłuższy skok 253,5 m
(2018-03-22) Austria Gregor Schlierenzauer
Kluby SD Planica
Położenie na mapie Słowenii
Mapa lokalizacyjna Słowenii
Letalnica
Letalnica
46°28′35,46″N 13°43′10,76″E/46,476516 13,719655
Skocznia podczas konkursu
Letalnica podczas finałowych zawodów PŚ w 2015 roku

W 2004 roku zmieniono nazwę mamuciej skoczni na Letalnica, co najprościej można przetłumaczyć na skocznia do lotów (skocznia mamucia).

Obiekt nie jest wyposażony w igelit ani w sztuczne oświetlenie, dlatego konkursy rozgrywa się tam zawsze w godzinach porannych i popołudniowych.

Położenie tej skoczni pozwala ze względu na warunki atmosferyczne na rozgrywanie zawodów w godzinach przedpołudniowych. Wówczas, przy słonecznej pogodzie, pojawia się wiatr wiejący ze wschodu o sile w granicach 2–3 m/s.

Skocznia jest wyposażona w zasłony przeciwwietrzne, z możliwością ich zamykania.

W związku z nowymi przepisami Międzynarodowej Federacji Narciarskiej w sezonie 2017/2018 został zmieniony rozmiar skoczni z odległości 225 na 240 metrów[1][2].

Spis treści

HistoriaEdytuj

Historia skoczni w Planicy sięga lat trzydziestych XX wieku. Wtedy to słoweński inżynier Stanko Bloudek postanowił zbudować skocznię narciarską, na której można by skakać dużo ponad 80 metrów. Pierwszy punkt konstrukcyjny Velikanki był położony na 85. metrze. Bloudek do końca życia planował i projektował nowe koncepcje przebudowy skoczni. Po śmierci inżyniera za modernizację skoczni wzięli się bracia Lado i Janez Gorišek. Aby można było rozbudowywać obiekt, konieczne było zbudowanie skoczni w innym miejscu. Nową Velikankę braci Gorisków wzniesiono więc niedaleko, na innym stoku góry. Od tamtej pory istniały dwie Velikanki – większa Gorisków i mniejsza Bloudka. Do 2004 roku obie nazywały się podobnie (Velikanka oraz Bloudkova velikanka). Bloudkova velikanka po przebudowie w 2012 roku posiada obecnie punkt K na 125 metrze i punkt HS na 139 metrze.

14 marca 1987 roku, podczas zawodów Pucharu Świata na Velikance, rekord świata w długości skoku (194 m) ustanowił Polak – Piotr Fijas[3]. Rezultat ten nie został pobity przez następne siedem lat. Jest to zarazem do dziś najdłuższy skok w historii tej dyscypliny oddany w stylu klasycznym[4]. Wynik Fijasa wyrównał 24 marca 1991 roku Niemiec, Ralf Gebstedt.

Przed Mistrzostwami Świata w Lotach 1994 skocznia została przebudowana (podniesiono i cofnięto próg skoczni o 10 metrów). Przebudowa ta umożliwiła przekroczenie nieosiągalnej dotychczas bariery 200 metrów. 17 marca 1994 roku pierwszy ustany skok powyżej 200 metrów oddał Fin Toni Nieminen, lądując na 203 metrze (wcześniej Austriak Andreas Goldberger skoczył 202 metry, jednak upadł przy lądowaniu).

Do przebudowy skoczni Vikersundbakken w 2011 Letalnica była największą skocznią narciarską i jednocześnie jedyną skocznią na świecie umożliwiającą oddawanie skoków na odległości przekraczające 230 metrów. Dnia 20 marca 2005 rekord skoczni był bity czterokrotnie. Ostatecznie skokiem na odległość 239 m nowy rekord ustanowił Bjørn Einar Romøren. Jednak najdłuższy skok na tym obiekcie oddał Janne Ahonen, który tego samego dnia uzyskał 240 m, jednak upadł i próba ta nie została zaliczona jako skok rekordowy. Zawody te zostały uznane przez obserwatorów, a w szczególności przez media, za jedne z najbardziej emocjonujących zawodów w historii skoków narciarskich[5]. W 2009, przed Mistrzostwami Świata w Lotach 2010, profil zeskoku został zmodernizowany[6].

W sezonie 2013/14 po raz pierwszy od 16 lat nie został zorganizowany konkurs na tej skoczni, zawody zostały przeniesione na Bloudkovą velikankę, gdzie po raz ostatni zawody PŚ odbywały się w sezonie 1997/98.

Przebudowa (2013/2015) / Planica Nordic CenterEdytuj

W lecie 2013 roku rozpoczęła się kolejna przebudowa Letalnicy w ramach powstającego kompleksu sportowego Planica Nordic Center (kompleks otwarto w grudniu 2015 roku). Przebudowa tej skoczni objęła budowę nowej wieży najazdowej (próg jest umiejscowiony 5 metrów wyżej i cofnięty o ok. 10 metrów), zmianę profilu zeskoku oraz budowę nowej wieży dla kamer. Przebudowę zakończono w lutym 2015 roku, a w jej wyniku możliwe są skoki 250-metrowe[7]. Po przebudowie punkt konstrukcyjny wynosi 200 metrów, a rozmiar skoczni – 225 metrów.

Pierwsze zawody na przebudowanej Letalnicy odbyły się w dniach 20–22 marca 2015 roku. 20 marca 2015 nowy rekord skoczni ustanowił Peter Prevc, uzyskując 248,5 m.

25 marca 2017 Stefan Kraft ustanowił rekord skoczni skacząc na odległość 251 m. W następnym skoku Kamil Stoch poprawił ten rekord o pół metra, jednocześnie ustanawiając nieoficjalny rekord Polski w długości lotu.

Parametry skoczni po przebudowieEdytuj

  • Punkt konstrukcyjny: 200 m
  • Wielkość skoczni (HS): 240 m
  • Długość najazdu: 133.8 m
  • Nachylenie najazdu: 35.1°
  • Nachylenie progu: 11°-11.5°
  • Długość progu: 8.00 m
  • Wysokość progu: 2.93 m
  • Nachylenie zeskoku: 35.6°/33.2°/30.6°

Lista triumfatorów w konkursach Pucharu ŚwiataEdytuj

Data Skocznia Zawody 1. miejsce 2. miejsce 3. miejsce
21–23 marca 1969 K-153 brak danych   Jiří Raška   Bjørn Wirkola   Manfred Wolf
26 marca 1972 K-165 MŚwLN   Walter Steiner   Heinz Wosipiwo   Jiří Raška
15–17 marca 1974 K-165 brak danych   Walter Steiner   Esko Rautionaho   Dag Fossum
18–20 marca 1977 K-165 brak danych   Reinhold Bachler   Thomas Meisinger   Ladislav Jirásko
17–18 marca 1979 K-185 MŚwLN   Armin Kogler   Axel Zitzmann   Piotr Fijas
16–17 marca 1985 K-185 MŚwLN   Matti Nykänen   Jens Weißflog   Pavel Ploc
14 marca 1987 K-185   Andreas Felder   Ole Gunnar Fidjestøl   Thomas Klauser
15 marca 1987 K-185   Ole Gunnar Fidjestøl   Matjaž Zupan   Piotr Fijas
23 marca 1991 K-185   Staffan Tällberg   Stefan Zünd   André Kiesewetter
24 marca 1991 K-185   Ralf Gebstedt   Stefan Horngacher   Dieter Thoma
20 marca 1994 K-185 MŚwLN / PŚ   Jaroslav Sakala   Espen Bredesen   Roberto Cecon
22 marca 1997 K-185   Takanobu Okabe   Kazuyoshi Funaki   Jani Soininen
23 marca 1997 K-185   Akira Higashi   Primož Peterka   Lasse Ottesen
19 marca 1999 K-185   Martin Schmitt   Kazuyoshi Funaki   Christof Duffner
20 marca 1999 K-185   Hideharu Miyahira   Martin Schmitt   Noriaki Kasai
21 marca 1999 K-185   Noriaki Kasai   Hideharu Miyahira   Martin Schmitt
18 marca 2000 K-185 PŚ-D   Niemcy
Sven Hannawald
Hansjörg Jäkle
Martin Schmitt
Michael Uhrmann
  Finlandia
Ville Kantee
Risto Jussilainen
Jani Soininen
Janne Ahonen
  Japonia
Takanobu Okabe
Kazuyoshi Funaki
Hideharu Miyahira
Noriaki Kasai
19 marca 2000 K-185   Sven Hannawald   Janne Ahonen   Andreas Goldberger
17 marca 2001 K-185 PŚ-D   Finlandia
Jussi Hautamäki
Risto Jussilainen
Tami Kiuru
Veli-Matti Lindström
  Austria
Wolfgang Loitzl
Andreas Goldberger
Martin Koch
Stefan Horngacher
  Japonia
Hideharu Miyahira
Kazuya Yoshioka
Masahiko Harada
Noriaki Kasai
18 marca 2001 K-185   Martin Schmitt   Risto Jussilainen   Tommy Ingebrigtsen
23 marca 2002 K-185 PŚ-D   Finlandia
Matti Hautamäki
Veli-Matti Lindström
Risto Jussilainen
Janne Ahonen
  Niemcy
Christof Duffner
Martin Schmitt
Michael Uhrmann
Sven Hannawald
  Austria
Martin Koch
Andreas Widhölzl
Andreas Goldberger
Wolfgang Loitzl
24 marca 2002 K-185 zawody odwołane z powodu złych warunków pogodowych
21 marca 2003 K-185 PŚ-D   Finlandia
Veli-Matti Lindström
Janne Ahonen
Tami Kiuru
Matti Hautamäki
  Norwegia
Henning Stensrud
Bjørn Einar Romøren
Roar Ljøkelsøy
Tommy Ingebrigtsen
  Austria
Thomas Morgenstern
Stefan Thurnbichler
Florian Liegl
Andreas Widhölzl
22 marca 2003 K-185   Matti Hautamäki   Adam Małysz   Martin Höllwarth
23 marca 2003 K-185   Matti Hautamäki   Sven Hannawald   Hideharu Miyahira
20–21 lutego 2004 K-185 MŚwLN-I   Roar Ljøkelsøy   Janne Ahonen   Tami Kiuru
22 lutego 2004 K-185 MŚwLN-D   Norwegia
Bjørn Einar Romøren
Sigurd Pettersen
Tommy Ingebrigtsen
Roar Ljøkelsøy
  Finlandia
Tami Kiuru
Veli-Matti Lindström
Matti Hautamäki
Janne Ahonen
  Austria
Andreas Widhölzl
Andreas Goldberger
Wolfgang Loitzl
Thomas Morgenstern
19 marca 2005 HS 215   Matti Hautamäki   Andreas Widhölzl   Bjørn Einar Romøren
20 marca 2005 HS 215   Bjørn Einar Romøren   Roar Ljøkelsøy   Andreas Widhölzl
18 marca 2006 HS 215   Bjørn Einar Romøren   Roar Ljøkelsøy   Martin Koch
19 marca 2006 HS 215   Janne Happonen   Martin Koch   Robert Kranjec
23 marca 2007 HS 215   Adam Małysz   Simon Ammann   Jernej Damjan
24 marca 2007 HS 215   Adam Małysz   Anders Jacobsen   Martin Koch
25 marca 2007 HS 215   Adam Małysz   Simon Ammann   Martin Koch
14 marca 2008 HS 215   Gregor Schlierenzauer   Janne Ahonen   Bjørn Einar Romøren
15 marca 2008 HS 215 PŚ-D   Norwegia
Tom Hilde
Johan Remen Evensen
Anders Jacobsen
Anders Bardal
  Finlandia
Janne Happonen
Matti Hautamäki
Jussi Hautamäki
Janne Ahonen
  Austria
Martin Koch
Thomas Morgenstern
Andreas Kofler
Gregor Schlierenzauer
16 marca 2008 HS 215   Gregor Schlierenzauer   Martin Koch   Janne Happonen
20 marca 2009 HS 215   Gregor Schlierenzauer   Adam Małysz   Dmitrij Wasiljew
21 marca 2009 HS 215 PŚ-D   Norwegia
Tom Hilde
Johan Remen Evensen
Anders Jacobsen
Anders Bardal
  Polska
Kamil Stoch
Łukasz Rutkowski
Stefan Hula
Adam Małysz
  Rosja
Dienis Korniłow
Pavel Karelin
Ilja Roslakow
Dmitrij Wasiljew
22 marca 2009 HS 215   Harri Olli   Adam Małysz   Simon Ammann
  Robert Kranjec
19–20 marca 2010 HS 215 MŚwLN-I   Simon Ammann   Gregor Schlierenzauer   Anders Jacobsen
21 marca 2010 HS 215 MŚwLN-D   Austria
Wolfgang Loitzl
Thomas Morgenstern
Martin Koch
Gregor Schlierenzauer
  Norwegia
Anders Jacobsen
Anders Bardal
Johan Remen Evensen
Bjørn Einar Romøren
  Finlandia
Janne Happonen
Olli Muotka
Matti Hautamäki
Harri Olli
18 marca 2011 HS 215   Gregor Schlierenzauer   Thomas Morgenstern   Martin Koch
19 marca 2011 HS 215 PŚ-D   Austria
Thomas Morgenstern
Andreas Kofler
Martin Koch
Gregor Schlierenzauer
  Norwegia
Anders Bardal
Johan Remen Evensen
Bjørn Einar Romøren
Tom Hilde
  Słowenia
Peter Prevc
Jernej Damjan
Jurij Tepeš
Robert Kranjec
20 marca 2011 HS 215   Kamil Stoch   Robert Kranjec   Adam Małysz
16 marca 2012 HS 215   Robert Kranjec   Simon Ammann   Martin Koch
17 marca 2012 HS 215 PŚ-D   Austria
Thomas Morgenstern
Andreas Kofler
Gregor Schlierenzauer
Martin Koch
  Norwegia
Rune Velta
Anders Fannemel
Bjørn Einar Romøren
Anders Bardal
  Niemcy
Maximilian Mechler
Severin Freund
Andreas Wank
Richard Freitag
18 marca 2012 HS 215   Martin Koch   Simon Ammann   Robert Kranjec
22 marca 2013 HS 215   Gregor Schlierenzauer   Peter Prevc   Piotr Żyła
23 marca 2013 HS 215 PŚ-D   Słowenia
Jurij Tepeš
Peter Prevc
Andraž Pograjc
Robert Kranjec
  Norwegia
Rune Velta
Kim René Elverum Sorsell
Anders Bardal
Andreas Stjernen
  Austria
Wolfgang Loitzl
Stefan Kraft
Martin Koch
Gregor Schlierenzauer
24 marca 2013 HS 215   Jurij Tepeš   Rune Velta   Peter Prevc
20 marca 2015 HS 225   Peter Prevc   Jurij Tepeš   Stefan Kraft
21 marca 2015 HS 225 PŚ-D   Słowenia
Jurij Tepeš
Anže Semenič
Robert Kranjec
Peter Prevc
  Austria
Stefan Kraft
Michael Hayböck
Manuel Fettner
Gregor Schlierenzauer
  Norwegia
Johann André Forfang
Kenneth Gangnes
Anders Fannemel
Rune Velta
22 marca 2015 HS 225   Jurij Tepeš   Peter Prevc   Rune Velta
17 marca 2016 HS 225   Peter Prevc   Johann André Forfang   Robert Kranjec
18 marca 2016 HS 225   Robert Kranjec   Peter Prevc   Johann André Forfang
19 marca 2016 HS 225 PŚ-D   Norwegia
Daniel-André Tande
Johann André Forfang
Anders Fannemel
Kenneth Gangnes
  Słowenia
Anže Semenič
Robert Kranjec
Jurij Tepes
Peter Prevc
  Austria
Manuel Poppinger
Manuel Fettner
Stefan Kraft
Michael Hayböck
20 marca 2016 HS 225   Peter Prevc   Robert Kranjec   Johann André Forfang
24 marca 2017 HS 225   Stefan Kraft   Andreas Wellinger   Markus Eisenbichler
25 marca 2017 HS 225 PŚ-D   Norwegia
Robert Johansson
Johann André Forfang
Anders Fannemel
Andreas Stjernen
  Niemcy
Markus Eisenbichler
Richard Freitag
Karl Geiger
Andreas Wellinger
  Polska
Piotr Żyła
Dawid Kubacki
Maciej Kot
Kamil Stoch
26 marca 2017 HS 225   Stefan Kraft   Andreas Wellinger   Noriaki Kasai
23 marca 2018 HS 240   Kamil Stoch   Johann André Forfang   Stefan Kraft
24 marca 2018 HS 240 PŚ-D   Norwegia
Daniel-André Tande
Andreas Stjernen
Robert Johansson
Johann André Forfang
  Niemcy
Markus Eisenbichler
Stephan Leyhe
Andreas Wellinger
Richard Freitag
  Słowenia
Domen Prevc
Robert Kranjec
Anže Semenič
Peter Prevc
25 marca 2018 HS 240   Kamil Stoch   Stefan Kraft   Daniel-André Tande
 
Skocznia

*MŚwLN – Mistrzostwa Świata w Lotach Narciarskich; – Puchar Świata; D – Konkurs Drużynowy; I – Konkurs Indywidualny

 
Skocznia latem

Rekordziści skoczniEdytuj

 
Skocznia, widok z góry
 
Zeskok skoczni
Data Zawodnik Odległość
21 marca 1969   Bjørn Wirkola 156,0 m  
22 marca 1969   Bjørn Wirkola 160,0 m  
  Jiří Raška 164,0 m  
  Manfred Wolf 165,0 m  
15 marca 1974   Walter Steiner 169,0 m  
16 marca 1979   Klaus Ostwald 174,0 m  
15 marca 1985   Mike Holland 186,0 m  
  Matti Nykänen 186,0 m  
  Matti Nykänen 191,0 m  
15 marca 1987   Vegard Opaas 193,0 m  
  Piotr Fijas 194,0 m  
17 marca 1994   Martin Höllwarth 196,0 m  
  Toni Nieminen 203,0 m  
18 marca 1994   Espen Bredesen 209,0 m  
22 marca 1997   Espen Bredesen 210,0 m  
  Lasse Ottesen 212,0 m  
Data Zawodnik Odległość
19 marca 1999   Martin Schmitt 214,5 m  
  Tommy Ingebrigtsen 219,5 m  
16 marca 2000   Thomas Hörl 224,5 m  
  Andreas Goldberger 225,0 m  
20 marca 2003   Adam Małysz 225,0 m  
  Matti Hautamäki 227,5 m  
  Matti Hautamäki 228,5 m  
  Matti Hautamäki 231,0 m  
20 marca 2005   Tommy Ingebrigtsen 231,0 m  
  Bjørn Einar Romøren 234,5 m  
  Matti Hautamäki 235,5 m  
  Bjørn Einar Romøren 239,0 m  
20 marca 2015   Michael Hayböck 241,5 m
  Peter Prevc 248,5 m
25 marca 2017   Robert Johansson 250,0 m
  Stefan Kraft 251,0 m
  Kamil Stoch 251,5 m

Pozostałe rekordyEdytuj

  • Po raz pierwszy w historii zostały przeprowadzone Mistrzostwa Świata w Lotach Narciarskich na tej skoczni w 1972 roku.
  • Pomiędzy 80 tys. a 100 tys. kibiców zgromadziło się w czasie sobotniego konkursu Mistrzostw Świata w Lotach Narciarskich w roku 1985, co jest największą widownią pojedynczego konkursu Mistrzostw Świata w Lotach Narciarskich w historii.
  • 17 marca 1994 roku Andreas Goldberger osiągnął 202 m, zostając pierwszym człowiekiem w historii, który skoczył ponad 200 metrów; skoku nie uznano, ponieważ Goldberger podparł skok przy lądowaniu.
  • 17 marca 1994 roku Toni Nieminen osiągnął 203 m ustając skok bez podpórki i oficjalnie został pierwszym człowiekiem w historii, który skoczył ponad 200 metrów.
  • 22 marca 1997 roku na skoczni zgromadziło się 70 tys. kibiców, co jest największą widownią pojedynczego konkursu Pucharu Świata.
  • 18 marca 2000 roku, po raz pierwszy w historii został przeprowadzony konkurs Drużynowego Pucharu Świata w Lotach Narciarskich.
  • 30 oficjalnych rekordów było ustanawianych na tej skoczni.
  • 11 nieuznanych rekordów świata (przez upadek, podpórkę przy lądowaniu) było ustanawianych na tej skoczni.
  • 6-krotnie zorganizowano Mistrzostwa Świata w Lotach Narciarskich.
  • 33-krotnie zorganizowano indywidualne konkursy Pucharu Świata w Lotach Narciarskich.
  • 9-krotnie zorganizowano drużynowe konkursy Pucharu Świata w Lotach Narciarskich.
  • Podczas próby skoczni przed zawodami 16 marca 2016r. Tilen Bartol osiągnął 252m ale nie ustal. Jest to najdluższy skok oddany na Letalnicy.

Skocznia w kulturzeEdytuj

O skoczni opowiada piosenka Planica, Planica słoweńskiego zespołu folkowego Ansambel bratov Avsenik. Piosenka ta po raz pierwszy została wykonana 15 marca 1979 roku podczas otwarcia Mistrzostw Świata w Lotach Narciarskich 1979.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Adam Bucholz: Planica i Vikersund z HS240. FIS ujednolica przepisy o rozmiarach obiektów. skijumping.pl, 2017-11-16. [dostęp 2017-11-21].
  2. Homologated Jumping Hills (ang.). fis-ski.com, 2017-11-19. [dostęp 2017-11-21].
  3. Wirtualna Polska Media, Polak przez 7 lat był rekordzistą świata. Piotr Fijas zatrzymał rewolucję - WP SportoweFakty, sportowefakty.wp.pl, 19 stycznia 2018 [dostęp 2019-02-15] (pol.).
  4. Adam Bucholz: Historia konkursów Pucharu Świata na Letalnicy. skijumping.pl. [dostęp 2013-03-20].
  5. Finał PŚ Drama i rekordy. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-09-24].
  6. Łukasz Kruczek – miałem problem z wyborem. skijumping.pl. [dostęp 2010-03-27].
  7. Konkursy skoków narciarskich w Planicy. [dostęp 2013-07-25].

Linki zewnętrzneEdytuj