Linia kolejowa nr 108

Linia kolejowa nr 108 StróżeKrościenko (– Chyrów) – częściowo zelektryfikowana, jednotorowa linia kolejowa o długości 160,489 km położona w południowo-wschodniej Polsce.

Linia kolejowa nr 108
Stróże – Krościenko
Mapa przebiegu linii kolejowej 108
Dane podstawowe
Zarządca

PKP Polskie Linie Kolejowe

Numer linii

108

Tabela SRJP

131,133

Długość

160,489[1] km

Rozstaw szyn

1435 mm

Sieć trakcyjna

3000 V DC (odc. Stróże – Jasło)

Prędkość maksymalna

100[2] km/h

Zdjęcie LK108
Oznaczenie linii 108 na budynku stacji Uherce
Historia
Rok otwarcia

3 września 1872 (Ustrzyki Dolne – Krościenko)
12 listopada 1872 (Nowy Zagórz – Ustrzyki Dolne)
20 sierpnia 1884 (Stróże – Nowy Zagórz)

Rok elektryfikacji

1 grudnia 1988 (Stróże – Jasło)

Most w miejscowości Zagórz nad rzeką Osławą
Skład towarowy z kwasem siarkowym zablokowany przez zwalone drzewo
Pociąg z uchodźcami na przejściu granicznym w Krościenku (2022)
Pierwszy w 2023 roku pociąg relacji Sanok - Ustrzyki Dolne

Historia

edytuj

Linię zbudowano w XIX wieku z polecenia władz Austro-Węgier. W 1872 r. powstał odcinek od współczesnego rozjazdu z linią 107 do obecnej granicy państwa, jako część Pierwszej Węgiersko-Galicyjskiej Kolei Żelaznej. Pozostałą część linii zbudowano w 1884, w ramach Galicyjskiej Kolei Transwersalnej.

W 1938 roku obecna linia kolejowa wchodziła w skład drugorzędnej linii kolejowej nr 139 (Sucha – Stanisławów)[4].

W latach 1945–1951 stacją końcową po polskiej stronie była Olszanica, ponieważ dalszy odcinek linii znalazł się na terenie ZSRR. Po zmianie przebiegu granicy z ZSRR w 1951 roku pociągi zaczęły ponownie docierać do Ustrzyk Dolnych i Krościenka.

1 grudnia 1988 zelektryfikowano odcinek StróżeJasło oraz otwarto zelektryfikowaną łącznicę nr 619 w Stróżach (w niektórych źródłach za datę budowy łącznicy przyjmuje się 1986 rok)[4][5].

W 2017 roku na odcinku Stróże – Wola Łużańska wyremontowanych zostało 9 przejazdów kolejowo-drogowych[6].

W listopadzie 2018 PKP Polskie Linie Kolejowe podpisały z Przedsiębiorstwem Napraw i Utrzymania Infrastruktury Kolejowej w Krakowie umowę na remont odcinka Wola Łużańska – Gorlice Zagórzany, obejmujący m.in. 16 przejazdów kolejowo-drogowych oraz tory na 10 km szlaku[6]. Jednocześnie reaktywowano ruch pociągów pasażerskich na odcinku TargowiskaSanokZagórz, gdzie od poniedziałku do soboty kursują 4 pary pociągów regio w relacji Jasło – Sanok, w tym 2 wydłużone do stacji Zagórz, uzupełniane przez 2 pary pociągów Sanok – Komańcza i 1 para w relacji Sanok – Zagórz. Na linii kursują zarówno pociągi regio spółki Polregio jak i TLK spółki PKP Intercity (obsługiwane przez SKPL Cargo), które w sezonie były wydłużane do Łupkowa[7]. Pociągi regio kursują w relacji Jasło – Sanok i Jasło – Zagórz i są skomunikowane na stacjach Sanok i Zagórz z pociągami do Komańczy. W niedziele kursują studenckie pociągi do Komańczy w liczbie 2 par uzupełnianych przez wieczorną parę Jasło – Sanok, skomunikowaną z pociągiem Kolei Małopolskich na stacji Jasło[8].

W przyszłości planowana jest rewitalizacja oraz elektryfikacja linii kolejowej nr 108 do Krościenka oraz budowa łącznicy Jedlicze – Szebnie[9].

28 lutego 2022 w związku z inwazją Rosji na Ukrainę spółka PKP Polskie Linie Kolejowe podjęła decyzję o szybkiej naprawie linii kolejowej nr 108 na odcinku UherceKrościenko w celu pomocy uchodźcom z Ukrainy[10]. Pomimo prac pierwszy pociąg z Krościenka do Tarnowa, obsługiwany jednostką SA140, 3 marca 2022 wykoleił się między Ustianową a Olszanicą[11]. Po dokonaniu niezbędnych napraw, ruch od granicy państwa w Krościenku do Uherców wznowiono 24 marca 2022 (zarówno pociągi Polregio, jak i SKPL)[12].

Ruch pociągów

edytuj

Na odcinku StróżeBiecz do 31 maja 2010 kursowały dwie pary pociągów regio, a następnie linia była obsługiwana przez zastępczą komunikację autobusową. Od 12 grudnia 2010 autobus wjeżdżał do Gorlic. Wraz z wprowadzeniem rozkładu jazdy na rok 2012 całkowicie zlikwidowano połączenia pasażerskie na tej trasie.

Szlak Biecz – Jasło od 1 stycznia 2010 roku do 31 marca 2016 roku był całkowicie wyłączony z ruchu pasażerskiego. 1 kwietnia 2016 roku zdecydowano o przywróceniu ruchu pasażerskiego na odcinku JasłoGorlice przez stację Gorlice Zagórzany[13].

Na odcinku Jasło – Zagórz obecnie odbywa się ruch pasażerski i towarowy. W lutym 2013 roku PKP PLK zapowiedziały definitywne wyłączenie z eksploatacji od grudnia tegoż roku odcinka Nowy Zagórz – Krościenko, co w odpowiedzi na zapytanie poselskie nr 4402 w dniu 12 czerwca 2013 roku potwierdził podsekretarz stanu Ministerstwa Transportu Andrzej Massel. 15 grudnia 2013 PKP PLK definitywnie wyłączyły z eksploatacji odcinek Nowy Zagórz – Krościenko. Od 1 maja 2015 roku na odcinku Nowy Zagórz – Krościenko odbywa się ruch drezynowy (drezyny rowerowe)[14]. 28 lutego 2022 PKP PLK rozpoczęły doraźne przywracanie przejezdności odcinka od Uherzec Mineralnych do przejścia granicznego w Krościenku w celu umożliwienia przejazdu pociągów ewakuacyjnych z uchodźcami z Ukrainy, którzy gromadzą się na granicy w wyniku inwazji Rosji na Ukrainę[10]. Pociągi miały być obsługiwane przez zespoły trakcyjne DM90 przewoźnika SKPL Cargo i kursować wahadłowo na odcinku Sanok – Krościenko[10][15]. 3 marca rozkład jazdy dla SKPL Cargo został cofnięty, a jednocześnie wahadło na przywróconym do eksploatacji odcinku zaplanowano do obsługi przez składy SA140 przewoźnika Polregio zamówione przez marszałka województwa Podkarpackiego[16]. Tego samego dnia po godz. 15:30 pierwszy zamówiony skład w drodze powrotnej z uchodźcami na pokładzie wykoleił się na odcinku Ustrzyki Dolne – Uherce w pobliżu Ustjanowej[17][18][19].

W sezonach letnich i zimowych do 12 grudnia 2009 roku na linii kursowały pociągi pospieszne do Gdyni, Warszawy i Katowic, przy czym te dwa ostatnie na stacji w Jaśle zmieniały kierunek jazdy i podążały dalej linią kolejową nr 106 w stronę Rzeszowa.

Na linii nie kursował nigdy pociąg przemierzający całą linię bezpośrednio ze Stróż do Krościenka. Najdalej bez przesiadki – pociągiem kończącym bieg w Zagórzu lub Łupkowie – można było dojechać do Sanoka.

Od 15 grudnia 2014 roku na odcinku trasy od Jasła przez Krosno i Sanok do Zagórza kursował codziennie pociąg TLK spółki PKP Intercity, przy czym w rozkładzie 2016/2017 ograniczono kursowanie do sobót i niedziel. Z kolei pociągi regio spółki Polregio kursują codziennie na odcinku JasłoTargowiska i weekendowo do Komańczy, a od rozkładu 2016/2017 sezonowo do stacji Medzilaborce[20]. W 2017 roku nastąpiło przywrócenie kursowania pociągów regionalnych na odcinku Stróże – Gorlice Zagórzany – Jasło. Połączenie w postaci pociągów studenckich z Krakowa do Jasła obsługują w piątki i niedziele Koleje Małopolskie[21]. Ciągle brakuje codziennych pociągów regionalnych na powyższym odcinku.

W 2018 roku uruchomiono pociągi regio studenckie w piątki i niedziele ze stacji Gorlice do stacji Rzeszów Główny; połączenie to nadal funkcjonuje w piątki, w niedziele dojazd z przesiadką w Jaśle. Od 1 marca 2023 roku zostały wznowione regularne połączenia relacji Sanok – Ustrzyki Dolne, w postaci 3 par pociągów w dni robocze (w dni wolne tylko w okresie wakacji), które obsługuje przewoźnik SKPL Cargo na zlecenie Polregio[22]

Stan techniczny

edytuj

Ze względu na pogarszający się stan techniczny linii kolejowej i niekonkurencyjne czasy przejazdu, linia kolejowa jest marginalizowana przez przewoźników pasażerskich. W 2013 roku dokonano pierwszych prac modernizacyjnych na odcinku JasłoJedlicze oraz NowosielceSanok. Wymieniono ponad 16 km torów, przebudowano 24 mosty przepusty, 19 przejazdów kolejowo-drogowych oraz 2 perony na przystankach Gliniczek i Jedlicze Męcinka, dzięki czemu prędkość rozkładowa wzrosła do 80 km/h[23]. Mówi się także o konieczności połączenia linii kolejowej nr 106 z linią kolejową nr 108 bezkolizyjną łącznicą omijającą stację Jasło, co pozwoliłoby na skrócenie czasu jazdy. Rozpatrywane są 3 warianty budowy. Wariant I Szebnie – Przybówka przewiduje budowę mostu na rzece Jasiołka, wariant II Moderówka – Męcinka przewiduje budowę tunelu, a wariant III Krosno Turaszówka – Przybówka to budowa nowej linii wzdłuż rzeki Wisłok[24]. Na początkowym odcinku Stróże – Wola Łużańska oraz Wola Łużańska – Gorlice Zagórzany konieczne było wprowadzanie licznych ograniczeń prędkości. 11 kwietnia 2018 roku spółka PKP Polskie Linie Kolejowe ogłosiła przetarg na opracowanie dokumentacji projektowej i robót budowlanych, mających na celu utrzymanie przejezdności i przywrócenie parametrów eksploatacyjnych. W ich wyniku prędkość ze Stróż do Woli Łużańskiej wzrosła z 40 do 60 km/h[25]. 24 września 2018 rozstrzygnięto przetarg na remont odcinka Wola Łużańska – Gorlice Zagórzany, mający również na celu utrzymanie przejezdności i przywrócenie parametrów eksploatacyjnych. W ich wyniku prędkość wzrośnie do 100 km/h[26][27][28].

Przypisy

edytuj
  1. Id-12 (D29) Wykaz linii. plk-sa.pl, 2020-07-27. [dostęp 2020-09-14]. (pol.).
  2. Zarchiwizowana kopia. [dostęp 2019-12-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-08-11)].
  3. do 16 października 2008 (otwarcie obwodnicy Biecza) droga krajowa nr 28
  4. a b Ryszard Stankiewicz, Edward Wieczorek, „Kolej Transwersalna”, Rybnik: wyd. „EUROSPRINTER”, 2009, s. 5–10, 249–298, ISBN 978-83-926946-3-2.
  5. Linia kolejowa 619 (PL) • Stróże Sr4 - Stróże Sr3 / Atlas Kolejowy Polski, Czech, Słowacji i Podkarpackiej Rusi [online], atlaskolejowy.net [dostęp 2024-04-24].
  6. a b Szybciej na trasie Stróże – Krościenko [online], inforail.pl [dostęp 2018-11-26] (pol.).
  7. Pociągi PKP Intercity do Zagórza zostaną do 8 grudnia. Kto je obsłuży? [online], inforail.pl [dostęp 2018-12-03] (pol.).
  8. [https://www.polregio.pl/media/10452/jas%C5%82o-koma%C5%84cza-jas%C5%82o-v-cykl.pdf þÿ�R�J� �J�a�s�B�o�-�M�e�d�z�i�l�a�b�o�r�c�e] [online], polregio.pl [dostęp 2024-04-24].
  9. https://www.plk-sa.pl/files/user_upload/Projekt_-_Zamierzenia_inwestycyjne_PKP_PLK_WCAG_.pdf
  10. a b c Ekspresowa decyzja PLK. Naprawiają linię Zagórz – Krościenko, by pomóc uchodźcom [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-02-28] (pol.).
  11. Wykoleił się pierwszy pociąg z uchodźcami z Krościenka
  12. Pociąg pasażerski ponownie dojechał do Krościenka po uchodźców
  13. Jutro wracają pociągi do Gorlic – Wszystko na temat branży kolejowej: PKP, Intercity, przewozy regionalne, koleje mazowieckie, rozkłady jazdy PKP, Kolej [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2017-11-24].
  14. Z Zagórza do Krościenka drezyną. Bieszczadzkie Drezyny Rowerowe już otwarte! (ZDJĘCIA) [online], esanok.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  15. Pociągi do Krościenka już jutro. Debiut DM90 w Polsce! [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-03-02] (pol.).
  16. Krościenko: Rozkład jazdy SKPL cofnięty. Uchodźców zabierze marszałek [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-03-06] (pol.).
  17. Wykoleił się pierwszy pociąg z uchodźcami z Krościenka [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-03-06] (pol.).
  18. Trwa wkolejanie SA140. Autobusy zastępują pociągi [zdjęcia] [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-03-06] (pol.).
  19. Remont lini (sic!) kolejowej nr 108. Mają nią podróżować uchodźcy. [dostęp 2022-03-11].
  20. Od lipca `Wojak Szwejk` pojedzie z Rzeszowa i Sanoka do Medzilaborce na Słowacji [online], inforail.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  21. Pociągi z Krakowa do Gorlic jeszcze w tym rozkładzie jazdy? [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2017-11-24].
  22. Od 1 marca 2023 wracają pociągi do Ustrzyk Dolnych - Onet.pl
  23. Podkarpacie: remont linii 108 [online], kurier-kolejowy.pl [dostęp 2018-12-03].
  24. Powstanie łącznica Krosno – Rzeszów. Ruszyły konsultacje [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2017-11-24].
  25. Platforma Zakupowa PKP Polskie Linie Kolejowe S.A [online], zamowienia.plk-sa.pl [dostęp 2017-11-24] (ang.).
  26. Platforma Zakupowa PKP Polskie Linie Kolejowe S.A [online], zamowienia.plk-sa.pl [dostęp 2018-11-30] (ang.).
  27. Specyfikacja istotnych warunków zamówienia dla przetargu nieograniczonego dla zadania pn.: „Prace na linii kolejowej Nr 108 na odcinku Stróże – Wola Łuźańska – Gorlice”, T. 3: Program funkcjonalno-użytkowy (PFU), s. 13, 20.
  28. PLK zapowiada kolejne inwestycje między Stróżami a Krościenkiem [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-06-17].

Linki zewnętrzne

edytuj