Lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego wymagającego pilnej ochrony

Lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego wymagającego pilnej ochrony (ang.: List of Intangible Cultural Heritage in Need of Urgent Safeguarding – USL) – lista zjawisk z zakresu dziedzictwa niematerialnego i związanych z nim przestrzeni kulturowych wymagających pilnych działań na rzecz ich ochrony. Lista, stworzona na mocy Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego (ang. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage)[1], prowadzona jest przez UNESCO.

Konwencja w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego odnosi się do współcześnie praktykowanych zjawisk kulturowych przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Zaliczają się do nich:

  • tradycje i przekazy ustne, w tym język jako nośnik niematerialnego dziedzictwa kulturowego
  • sztuki widowiskowe i tradycje muzyczne
  • zwyczaje, obyczaje i obchody świąteczne
  • wiedza o przyrodzie i wszechświecie oraz związane z nią praktyki
  • umiejętności związane z tradycyjnym rzemiosłem[2]

Tryb wpisywania zjawisk (tzw. „elementów”) na Listę jest zbliżony do procedury przyjętej dla Listy Światowego Dziedzictwa prowadzonej na mocy Konwencji UNESCO z 1972 r. O wpisie na listę decyduje Międzyrządowy Komitet ds. ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego wybierany przez przedstawicieli rządów krajów, które podpisały Konwencję. Wnioski o wpis mogą być kierowane do Komitetu przez rządy krajów – Państw-Stron Konwencji. Większość rządów krajów działających w ramach konwencji scedowała to uprawnienie na odpowiednie instytucje krajowe[3].

ListaEdytuj

Stan na rok 2019:

Algieria (1)Edytuj

  Wiedza i umiejętności mierzących poziom wody w foggarach – komornicy wodni Touat i Tidikelt[4] 2018

Azerbejdżan (2)Edytuj

Tradycyjna gra na koniach z Karabachu[5] 2013
Yalli (kochari, tenzere) – tradycyjne tańce grupowe Nachiczewanu[6] 2018

Białoruś (2)Edytuj

Rytuał Kaljady (Каляда) – Bożonarodzeniowych Carów[7] 2009
Wiosenny obrzęd „Jurajski taniec” (Вясновы абрад "Юраўскі карагод")[8] 2019

Botswana (3)Edytuj

Garncarstwo w regionie Kgatleng[9] 2009
Dikopelo – muzyka ludowa Bakgatla ba Kgafela w regionie Kgatleng[10] 2017
Taniec ludowy seperu i związane z nim praktyki[11] 2019

Brazylia (1)Edytuj

Yaokwa – obrzęd służący zachowaniu porządku społecznego i kosmologicznego [12] 2011

Chiny (7)Edytuj

Festiwal Noworoczny Qiang[13] 2009
Projektowanie i budowa chińskich mostów łukowych[14] 2009
Tradycyjne techniki włókiennicze grupy etnicznej Li[15] 2009
Meszrep[16] 2010
  Technologia budowania wodoszczelnych przedziałów w chińskich dżonkach[17] 2010
  Chińska technika druku z zastosowaniem drewnianych ruchomych czcionek[18] 2010
Opowieści Yimakan ludu Nanajów[19] 2011

Chorwacja (1)Edytuj

  Śpiew ojkanje[20] 2010

Egipt (1)Edytuj

Tradycyjne pacynki[21] 2018

Filipiny (1)Edytuj

Buklog, system rytuałów dziękczynienia ludu Subanon[22] 2019

Francja (1)Edytuj

  Paghjella – świecka i liturgiczna tradycja śpiewu wielogłosowego na Korsyce[23] 2009

Gwatemala (1)Edytuj

Ceremonia Paach[24] 2013

Indonezja (2)Edytuj

  Taniec Saman[25] 2011
  Noken – wyrób wielofunkcyjnych toreb, rękodzielnictwo ludności Papui[26] 2012

Iran (2)Edytuj

Naqqāli – irańska opowieść dramatyczna[27] 2011
Lenj – tradycyjne irańskie statki z Zatoki Perskiej[27] 2011

Kambodża (2)Edytuj

  Chapei Dang Veng[28] 2016
Lkhon Khol Wat Svay Andet[29] 2018

Kenia (4)Edytuj

Tradycje i praktyki ludu Mijikenda związane z Kayas[30] 2009
Taniec Isukuti wykonywany przez społeczności Isukha i Idakho w zachodniej Kenii[31] 2014
Enkipaata, Eunoto i Olng'eszerr – trzy rytuały wejścia w dorosłość społeczności Masajów[32] 2018
  Rytuały i praktyki związane z Kit-Mikayi[33] 2019

Kirgistan (1)Edytuj

Sztuka akynów, kirgiskich opowiadaczy eposów[34] 2012

Kolumbia (2)Edytuj

  Tradycyjna muzyka vallenato z regionu Magdaleny[35] 2015
Kolombijsko-wenezuelskie pieśni przy pracy z Llanos[36] – wpis wraz z Wenezuelą 2017

Łotwa (1)Edytuj

Przestrzeń kulturowa Suiti[37] 2009

Macedonia (1)Edytuj

Męski śpiew dwugłosowy[38] 2015

Mali (2)Edytuj

Sanké mon – rytuał wspólnego połowu ryb[39] 2009
Obrzęd mądrości tajnego stowarzyszenia Kôrêdugaw[40] 2011

Maroko (1)Edytuj

Taskiwin – taniec wojenny z Atlasu Wysokiego[41] 2017

Mauretania (1)Edytuj

Epos mauretański[42] 2011

Mauritius (1)Edytuj

Sega tambour Chagos[43] 2019

Mongolia (7)Edytuj

Taniec ludowy Biyelgee[44] 2009
Tradycja epicka Tuuli[45] 2009
Tradycja muzyczna Tsuur[46] 2009
Technika gry na limbie towarzyszącej ludowym „długim pieśniom”oddech cyrkulacyjny[47] 2011
Sztuka kaligrafii mongolskiej[48] 2013
Rytuał przekonywania wielbłądów[49] 2015
Tradycyjne praktyki mogolskie oddawania czci świętym miejscom[50] 2017

Pakistan (1)Edytuj

Suri Jagek (obserwacja słońca), tradycyjne praktyki meteorologiczne i astronomiczne bazujące na obserwacji słońca, księżyca i gwiazd w odniesieniu do lokalnej topografii[51] 2018

Peru (1)Edytuj

Eshuva – śpiewane modlitwy plemienia Huachipair w języku harákmbut[52] 2011

Portugalia (2)Edytuj

Wyrób krowich dzwonków[53] 2015
  Bisalhães – proces produkcji czarnych naczyń glinianych[54] 2016

Syria (1)Edytuj

Teatr cieni[55] 2018

Turcja (1)Edytuj

Język gwizdów[56] 2017

Uganda (5)Edytuj

Bigwala – muzyka i taniec Królestwa Busoga[57] 2005/2008
Empaako – tradycje ludów Batooro, Banyoro, Batuku, Batagwenda i Banjabindi w zachodniej Ugandzie[58] 2013
Rytualne oczyszczenie chłopców z plemienia Lango w środkowo-północnej Ugandzie[59] 2014
Koogere – tradycja ustna lodów Basongora, Banjabindi i Batooro[60] 2015
Lira Madi – muzyka i taniec[61] 2016

Ukraina (1)Edytuj

  Pieśni kozackie z regionu dniepropetrowskiego[62] 2016

Wenezuela (2)Edytuj

Tradycje ustne ludu Mapoyo[63] 2014
Kolombijsko-wenezuelskie pieśni przy pracy z Llanos[36] – wpis wraz z Kolumbią 2017

Wietnam (2)Edytuj

  Tradycja śpiewu Ca trù[64] 2009
Pieśni Xoan z Phú Thọ[65] 2011

Zjednoczone Emiraty Arabskie (2)Edytuj

Al Sadu – tradycyjna sztuka tkacka[66] – wpis wraz z Omanem 2012
Al Azi – sztuka poezji pochwalnej, dumy i hartu[67] 2017

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Internetowy System Aktów Prawnych: Dz.U. 2011 nr 172 poz. 1018: Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, sporządzona w Paryżu dnia 17 października 2003 r. (pol.). [dostęp 2013-11-18].
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Czym jest niematerialne dziedzictwo kulturowe? (pol.). [dostęp 2013-11-18].
  3. Intergovernmental Committee for the Safeguarding of Intangible Cultural Heritage (ang.). UNESCO. [dostęp 2011-05-24].
  4. UNESCO ICH: Knowledge and skills of the water measurers of the foggaras or water bailiffs of Touat and Tidikelt (ang.). [dostęp 2018-12-23].
  5. UNESCO ICH: Chovqan, a traditional Karabakh horse-riding game in the Republic of Azerbaijan (ang.). [dostęp 2013-12-07].
  6. UNESCO ICH: Yalli (Kochari, Tenzere), traditional group dances of Nakhchivan (ang.). [dostęp 2018-12-23].
  7. UNESCO ICH: Rite of the Kalyady Tsars (Christmas Tsars) (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  8. UNESCO ICH: Spring rite of Juraŭski Karahod (ang.). [dostęp 2019-12-26].
  9. UNESCO ICH: Earthenware pottery-making skills in Botswana’s Kgatleng District (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  10. UNESCO ICH: Dikopelo folk music of Bakgatla ba Kgafela in Kgatleng District (ang.). [dostęp 2017-12-09].
  11. UNESCO ICH: Seperu folkdance and associated practices (ang.). [dostęp 2019-12-26].
  12. UNESCO ICH: Yaokwa, the Enawene Nawe people’s ritual for the maintenance of social and cosmic order (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  13. UNESCO ICH: Qiang New Year festival (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  14. UNESCO ICH: Traditional design and practices for building Chinese wooden arch bridges (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  15. UNESCO ICH: Traditional Li textile techniques: spinning, dyeing, weaving and embroidering (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  16. UNESCO ICH: Meshrep (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  17. UNESCO ICH: Watertight-bulkhead technology of Chinese junks (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  18. UNESCO ICH: Wooden movable-type printing of China (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  19. UNESCO ICH: Hezhen Yimakan storytelling (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  20. UNESCO ICH: Ojkanje singing (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  21. UNESCO ICH: Traditional hand puppetry (ang.). [dostęp 2018-12-23].
  22. UNESCO ICH: Buklog, thanksgiving ritual system of the Subanen (ang.). [dostęp 2019-12-26].
  23. UNESCO ICH: Cantu in paghjella, a secular and liturgical oral tradition of Corsica (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  24. UNESCO ICH: Paach ceremony (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  25. UNESCO ICH: Saman dance (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  26. UNESCO ICH: Noken multifunctional knotted or woven bag, handcraft of the people of Papua (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  27. a b UNESCO ICH: Traditional skills of building and sailing Iranian Lenj boats in the Persian Gulf (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  28. UNESCO ICH: Chapei Dang Veng (ang.). [dostęp 2016-12-23].
  29. UNESCO ICH: Lkhon Khol Wat Svay Andet (ang.). [dostęp 2018-12-23].
  30. UNESCO ICH: Traditions and practices associated with the Kayas in the sacred forests of the Mijikenda (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  31. UNESCO ICH: Isukuti dance of Isukha and Idakho communities of Western Kenya (ang.). [dostęp 2014-12-20].
  32. UNESCO ICH: Enkipaata, Eunoto and Olng'esherr, three male rites of passage of the Maasai community (ang.). [dostęp 2018-12-23].
  33. UNESCO ICH: Rituals and practices associated with Kit Mikayi shrine (ang.). [dostęp 2019-12-26].
  34. UNESCO ICH: AAla-kiyiz and Shyrdak, art of Kyrgyz traditional felt carpets (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  35. UNESCO ICH: Traditional Vallenato music of the Greater Magdalena region (ang.). [dostęp 2015-12-10].
  36. a b UNESCO ICH: Colombian-Venezuelan llano work songs (ang.). [dostęp 2017-12-09].
  37. UNESCO ICH: Suiti cultural space (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  38. UNESCO ICH: Glasoechko, male two-part singing in Dolni Polog (ang.). [dostęp 2015-12-10].
  39. UNESCO ICH: Sanké mon, collective fishing rite of the Sanké (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  40. UNESCO ICH: Secret society of the Kôrêdugaw, the rite of wisdom in Mali (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  41. UNESCO ICH: Taskiwin, martial dance of the western High Atlas (ang.). [dostęp 2017-12-09].
  42. UNESCO ICH: Moorish epic T’heydinn (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  43. UNESCO ICH: Sega tambour Chagos (ang.). [dostęp 2019-12-26].
  44. UNESCO ICH: Mongol Biyelgee, Mongolian traditional folk dance (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  45. UNESCO ICH: Mongol Tuuli, Mongolian epic (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  46. UNESCO ICH: Traditional music of the Tsuur (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  47. UNESCO ICH: Folk long song performance technique of Limbe performances – circular breathing (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  48. UNESCO ICH: Mongolian calligraphy (ang.). [dostęp 2013-12-07].
  49. UNESCO ICH: Coaxing ritual for camels (ang.). [dostęp 2015-12-10].
  50. UNESCO ICH: Mongolian traditional practices of worshipping the sacred sites (ang.). [dostęp 2017-12-09].
  51. UNESCO ICH: Suri Jagek (observing the sun), traditional meteorological and astronomical practice based on the observation of the sun, moon and stars in reference to the local topography (ang.). [dostęp 2018-12-23].
  52. UNESCO ICH: Eshuva, Harákmbut sung prayers of Peru’s Huachipaire people (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  53. UNESCO ICH: Manufacture of cowbells (ang.). [dostęp 2015-12-q0].
  54. UNESCO ICH: Bisalhães black pottery manufacturing process (ang.). [dostęp 2016-12-23].
  55. UNESCO ICH: Shadow play (ang.). [dostęp 2018-12-23].
  56. UNESCO ICH: Whistled language (ang.). [dostęp 2017-12-09].
  57. UNESCO ICH: Bigwala, gourd trumpet music and dance of the Busoga Kingdom in Uganda (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  58. UNESCO ICH: Empaako tradition of the Batooro, Banyoro, Batuku, Batagwenda and Banyabindi of western Uganda (ang.). [dostęp 2013-12-07].
  59. UNESCO ICH: Male-child cleansing ceremony of the Lango of central northern Uganda (ang.). [dostęp 2014-12-20].
  60. UNESCO ICH: Koogere oral tradition of the Basongora, Banyabindi and Batooro peoples (ang.). [dostęp 2015-12-10].
  61. UNESCO ICH: Ma'di bowl lyre music and dance (ang.). [dostęp 2016-12-23].
  62. UNESCO ICH: Cossack’s songs of Dnipropetrovsk Region (ang.). [dostęp 2016-12-23].
  63. UNESCO ICH: Mapoyo oral tradition and its symbolic reference points within their ancestral territory (ang.). [dostęp 2014-12-20].
  64. UNESCO ICH: Ca trù singing (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  65. UNESCO ICH: Xoan singing of Phú Thọ Province, Viet Nam (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  66. UNESCO ICH: Al Sadu, traditional weaving skills in the United Arab Emirates (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  67. UNESCO ICH: Al Azi, art of performing praise, pride and fortitude poetry (ang.). [dostęp 2017-12-09].