Lista rekordów prędkości pojazdów szynowych

lista w projekcie Wikimedia
Rocket, eksponat im Science Museum, London (48 km/h, 1830)
Trójfazowy wagon elektryczny AEG, 210,3 km/h 27 października.1903
Wagon spalinowy Schienenzeppelin (230 km/h, 1931)
Siemens ES64U4 1216 050 najszybsza lokomotywa na świecie (357 km/h, 2006)
Aktualny rekord prędkości pociągu 574 km/h (2007)
OMEG «Kronprinz», 137 km/h. Od 1914 roku najszybszy wagon na torze o rozstawie szyn 60 cm[1].

Problematyka definicjiEdytuj

Określenie najszybszego pojazdu szynowego na świecie zmienia się zgodnie ze stosowanymi kryteriami.

Po pierwsze, istnieją różne systemy kolejowe, takie jak kolej konwencjonalna, system kolei magnetycznej lub technologia poduszkowców. Ponadto przy pojazdach bezzałogowych osiągnięto bardzo wysokie przyspieszenie i prędkość. Różne parametry techniczne pociągów wpływają na współczynnik prędkości.

Do tej pory nie ma standardowej procedury ani przepisów wykonawczych, które wyznaczają parametry, by określić rekordy świata – w przeciwieństwie do, powiedzmy, dla samochodów osobowych przez FIA lub statku powietrznego przez FAI, UIC nie ustaliła przepisów w tym kierunku. Tak światowe rekordy wymienione tutaj różnić się będą m.in. długością pociągu, ciężarem pociągu, pochylenia trasy lub długości drogi pomiaru. Podobnie, stosowane urządzenia pomiarowe znacznie się różnią. Ponadto pierwsze zapisy nie są w pełni udokumentowane.

Kolej konwencjonalnaEdytuj

Pierwszy rekord prędkości został ustanowiony przez Rakietę George'a Stephensona w 1830 roku przy 48 km/ godz. W 1890 roku francuski parowóz Crampton osiągnął 144 kilometrów na godzinę.

Granica 200 km/h została przekroczona po raz pierwszy w dniu 7 października 1903 podczas jazdy na kolei wojskowej Mariefelde – Zossen – Jüterbog przez wagon elektryczny AEG i Siemens & Halske, w dniu 27 października 1903 osiągnął 210,3 kilometry na godzinę. Prędkość 200 km/h osiągnęły także parowozy: W dniu 11 maja 1936, ekspresowa lokomotywa 05 002 na trasie Berlin – Hamburg osiągnęła 200,4 kilometrów na godzinę, rekord, który dwa lata później pobił brytyjski LNER A4 4468 z 202,6 kilometrów na godzinę. Jednak już w dniu 21 czerwca 1931 roku Schienenzeppelin Franza Kruckenberga osiągnął 230,2 kilometrów na godzinę, rekord, który był aktualny przez 24 lata.

W dniu 28 marca 1955 francuska lokomotywa CC 7107 osiągnęła 326 kilometrów na godzinę i dzień później BB 9004 osiągnął 331 km/h który był aktualny przez 26 lat. Został pobity przez TGV PSE 16, na trasie Paryż – Lyon osiągnął w dniu 26 lutego 1981 roku 380 km/h[2].

Granica 400 km/h została przekroczona po raz pierwszy w dniu 1 maja 1988 roku, na linii Hanower – Würzburg przez ICE V przy prędkości 406,9 km/h.[3] W dniu 18 maja 1990 roku, francuski TGV ustanowił nowy rekord 515,3 kilometrów na godzinę[4]. Większej prędkości nie udało się osiągnąć ze względu na zdolności trakcyjne[2]. TGV V150 osiągnął w dniu 3 kwietnia 2007 roku prędkość 574,8 km/h. Jest to aktualny rekord.

Pojazdy elektryczneEdytuj

Lokomotywy i zespoły trakcyjneEdytuj

km/h seria właściciel data typ pojazdu stan linia testowa
206 trójfazowy wagon elektryczny St.E.S. / Siemens & Halske wrzesień/październik 1903 wagon elektryczny MarienfeldeZossen
210,3 trójfazowy wagon elektryczny St.E.S. / AEG 27 października 1903 wagon elektryczny Marienfelde – Zossen
243 CC 7121 SNCF 21 lutego 1954 lokomotywa
326 CC 7107 SNCF 28 marca 1955 lokomotywa zmodyfikowana
330,9 BB 9004 SNCF 29 marca 1955 lokomotywa zmodyfikowana
357,0 Siemens ES64U4 1216 050 Siemens
(na zlecenie ÖBB)
2 września 2006 lokomotywa seryjna produkcja Nürnberg – Ingolstadt[5]

Zespoły trakcyjneEdytuj

km/h seria przewoźnik data typ pojazdu stan linia testowa
203 ETR 200 FS 20 lipca 1939 Zespoły trakcyjne eksperymentalny Mediolan – Bolonia
256 Shinkansen 1000 JNR 30 marca 1963 Zespoły trakcyjne eksperymentalny Tōkaidō – Shinkansen[6]
286 Shinkansen JNR 24 lutego 1972 Zespoły trakcyjne eksperymentalny San’yō – Himeji[6]
319 Shinkansen JNR 7 grudnia 1979 Zespoły trakcyjne eksperymentalny Tōhoku – Shinkansen[6]
368 ICE 3 DB 2000 Zespoły trakcyjne eksperymentalny Hanower – Berlin
403,7 Siemens Velaro (Velaro E) AVE 17 lipca 2006 Zespoły trakcyjne eksperymentalny KDP Madrid – Barcelona
486,1 CSR CRH 380A CRH 3 grudnia 2010 Zespoły trakcyjne eksperymentalny Pekin – Szanghaj[7]

Składy zespoloneEdytuj

km/h seria przewoźnik data typ pojazdu stan linia testowa
380 TGV SNCF 26 lutego 1981 Triebzug (Triebköpfe) seryjny LGV Sud-Est
406,9 InterCityExperimental DB 1 maja 1988 Zespoły trakcyjne eksperymentalny KDP Hannover – Würzburg
443,0[8] Shinkansen 955 (300X) JR Central 26 lipca 1996 Zespoły trakcyjne eksperymentalny Tōkaidō – Shinkansen KyōtoMaibara
515,3 TGV SNCF 18 maja 1990 Zespoły trakcyjne eksperymentalny LGV Atlantique koło Vendôme[9]
603 Maglev JR Central 21 kwiecień 2015 Zespoły trakcyjne eksperymentalny Yamanashi

Zespoły trakcyjne zmodyfikowaneEdytuj

km/h seria przewoźnik data typ pojazdu stan linia testowa
574,79 V150 SNCF 3 kwietnia 2007 Triebzug +Triebköpfe zmodyfikowany LGV Est européenne[10][11]

Wagon spalinowyEdytuj

km/h seria napęd państwo data komentarz
230,2 Schienenzeppelin silnik palinowy Niemcy 21 czerwca 1931 rekord aktualny przez 24 lata
205,0 SVT 137 Diesel Niemcy 17 lutego 1936
230,4 HST Diesel Wielka Brytania 12 czerwca 1973
238 HST, Triebzug Diesel Wielka Brytania 1 lutego 1987
256,38[12] Talgo XXI Diesel Hiszpania 12 lipca 2002[13]
271 TEP-80 Diesel Rosja grudzień 1992 rekord spalinowozu

Turbina gazowaEdytuj

km/h seria napęd państwo data komentarz
318 TGV 001 turbina gazowa Francja 8 grudnia 1972

Lokomotywy paroweEdytuj

km/h lokomotywa państwo data
8 lokomotywa Pennydaren Wielka Brytania 21 lutego 1804
24 Locomotion No. 1, Stockton and Darlington Railway Wielka Brytania 1825
48 rakieta Wielka Brytania 1830
100+ Lokomotywa Sharp & Roberts Wielka Brytania 1835
140 Lokomotywa Praga Węgry 1890
144 Crampton No. 604 Francja 1890
154,5 K.Bay.Sts.B. S 2/6 Bawaria 2 lipca 1907
164 GWR 3700 Class 3440 City of Truro Wielka Brytania 9 maja 1904
166,6 MILW-Klasse F6 #6402 USA 20 lipca 1934
168,5 LNER-Klasse A3 No. 2750 Papyrus Wielka Brytania 5 marca 1935
174 3.1174 Francja 1935
181 New York Central No. 999 USA 10 maja 1893
181,1 Milwaukee Road Klasse A #2 USA 15 maja 1935
182,4 DR 18 201 Niemcy 11 października 1972
200,4[14] Baureihe 05 Niemcy 11 maja 1936
201,2 LNER Class A4 No. 4468 Mallard Wielka Brytania 3 lipca 1938

PrzypisyEdytuj

  1. Shaw, 1958, s. 47.
  2. a b New world record – 574.8 km/h. In: Today’s railways Europe. Mai 2007, Ausgabe 137, ISSN 1457-9713, s. 6 f.
  3. Jürgen Hörstel, Marcus Niedt: ICE – Neue Züge für neue Strecken. Orell-Füssli-Verlag, Zürich/Wiesbaden 1991, S. 105, ​ISBN 3-280-01994-X​.
  4. TGV fährt Weltrekord Presseinformation auf den Webseiten von Alstom vom 3. April 2007.
  5. Jörg Schurig: Europalok ES64U4 fährt Weltrekord mit 357 km/h. In: Hamburger Blätter der Eisenbahnfreunde Hamburg, Ausgabe 3/2007.
  6. a b c プロトタイプの世界 – Prototype World. Kōtsū Shimbunsha, Japan, grudzień 2005
  7. Chinesischer Zug bricht Geschwindigkeitsrekord.
  8. Helmut Petrovitsch: Das Shinkansen-Hochgeschwindigkeits-Netz in Japan. In: Eisenbahn-Revue International, Heft 7/2002, ISSN 1421-2811, s. 320–330.
  9. Bild der Rekordfahrt.
  10. Bild der Rekordfahrt am 3. April 2007.
  11. Johnny Erling: Chinas Superzug – 1068 Kilometer in drei Stunden Die Welt, 28. Dezember 2009.
  12. Eurailspeed 2002 in Madrid. w: Eisenbahn-Revue International, Heft 12/2002, ISSN 1421-2811, s. 573.
  13. Meldung Talgo-Geschwindigkeitsrekord. w: Eisenbahn-Revue International, Heft 10/2002, ISSN 1421-2811, s. 469.
  14. Vergleichende Auswertung der Dokumentationen der Rekordfahrten von 05 002 und Mallard (englisch).