Otwórz menu główne

Liszki (gmina)

gmina wiejska w województwie małopolskim

Liszkigmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie krakowskim. Gmina położona jest bezpośrednio przy zachodniej granicy miasta Krakowa.

Liszki
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
TERYT 1206072
Wójt Paweł Miś (2014)
Powierzchnia 72,03 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

16 880[1]
• gęstość 234,2 os./km²
Nr kierunkowy 12
Tablice rejestracyjne KRA
Adres urzędu:
Liszki 230(Rynek)
32-060 Liszki
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Liszki
Liszki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Liszki
Liszki
Ziemia50°02′N 19°46′E/50,038861 19,768583
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Siedziba gminy to Liszki.

Według danych z 30 czerwca 2008[2] gminę zamieszkiwało 16 058 osób. Czwarta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego. Sieć rzeczną tworzy Wisła i Sanka. Gmina Liszki leży na terenie krainy geograficznej Brama Krakowska, na części Bielańko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego oraz Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego.

KomunikacjaEdytuj

Przez teren gminy przebiega autostrada A4 (E40) wraz z IV obwodnicą Krakowa ( 7 (E77)) ze Stopniem Wodnym Kościuszko na Wiśle, droga wojewódzka nr 780 łącząca Kraków z GOP oraz droga wojewódzka nr 774 Kryspinów-Balice-Zabierzów. W pobliżu znajduje się port lotniczy Kraków Airport im. Jana Pawła II. Teren gminy pod względem komunikacyjnym obsługują MPK w Krakowie oraz Mobilis sp.z o.o. Linie 209, 229, 239, 249, 259, 269 łączą obszar gminy z os. Salwator; linie 226, 258 z os. Bronowice Nowe; linia 292 oraz nocna 902 z Dworcem Głównym PKP, natomiast linia 352 z Aleją Przyjaźni. Oprócz MPK teren gminy obsługiwany jest przez PKS oraz liczne prywatne linie mikrobusowe.

ZabytkiEdytuj

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[3]Edytuj

Inne zabytkiEdytuj

  • Cholerzyn – dwie kapliczki przydrożne z połowy XIX w. Jedna z nich zawiera liczne rzeźby ludowe[4];
  • Czułów – kaplica mszalna murowana, zadaszona z połowy XIX wieku[5];
  • Jeziorzany – zabytkowa kapliczka oraz kilka stanowisk archeologicznych;
  • Kaszów – dwie kapliczki zbudowane z cegły, pochodzące z połowy XIX wieku[6];
  • Kryspinów – krzyż przydrożny z rzeźbami postawiony na przełomie XIX/XX wieku[7];
  • Liszki – neoromański, trójnawowy kościół św. Mikołaja z 1873 roku, konsekrowany w 1888 roku przez biskupa krakowskiego kardynała Albina Dunajewskiego. W bocznych ołtarzach znajdują się obrazy z XVIII wieku, natomiast w ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej z XVII wieku, w srebrnych sukienkach;
* kapliczka z 1 poł. XIX wieku;
* pomnik na cmentarzu parafialnym poświęcony pacyfikacji wsi dokonanej przez niemieckich okupantów 4 lipca 1943 roku;
* charakterystyczne centrum – rynek, wokół zabudowa typowo miasteczkowa;
* bank, funkcjonujący od 1898 roku, wywodzi się od kasy dr. Franciszka Stefczyka i był wówczas drugą w Polsce tego typu instytucją.

TurystykaEdytuj

Gmina Liszki wchodzi obok gmin: Alwernia, Babice, Czernichów, Jerzmanowice-Przeginia, Krzeszowice, Zabierzów oraz Wielka Wieś w skład tzw. „Pierścienia Jurajskiego” – trasy samochodowej biegnącej z Krakowa przez najciekawsze tereny południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

Znajdujące się wzdłuż południowej granicy gminy Liszki wały wiślane stanowią miejsce do wypoczynku i rekreacji. Od 2000 roku sąsiednia gmina Czernichów organizuje Ogólnopolski Spływ Kajakarski na trasie Czernichów–Kraków. Impreza ta organizowana jest corocznie w czerwcu w dniu przesilenia letniego, czyli w dniu św. Jana i poprzedza Krakowskie Wianki.

Zalew Na Piaskach i Zalew Budzyński[8]
Dwa zbiorniki wodne o piaszczystych plażach, popularnie zwane Zalewem Kryspinowskim. Zaletą tego miejsca jest bliskość do wielu parkingów, oraz dobra komunikacja (MPK, linie 209, 229, 239, 269, 279 oraz nieco bardziej odległa lina 292; PKS, Mal Bus, Super Bus, Aran Bus). Na terenie ośrodka istnieją kąpieliska strzeżone, wypożyczalnia sprzętu wodnego, zjeżdżalnia wodna, boiska do koszykówki i siatkówki plażowej oraz plac zabaw dla dzieci. Wokół także jest wiele punktów gastronomicznych i klimatycznych restauracyjek, gdzie można się posilić. Zalew jest położony około 12 km na zachód od centrum Krakowa. W upalne dni liczba wypoczywających przekracza 30 000.
Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy
Tenczyński Park Krajobrazowy
Dolina Brzoskwinki
Dolina Mnikowska
wąwóz krasowy o powierzchni 20,43 ha, obejmuje 2 km przełomowy odcinek doliny Sanki o oryginalnych w kształtach skałach zboczowych i niezwykle zróżnicowanej szacie roślinnej. Ściany wąwozu tworzą wapienne skałki, w których występuje kilka jaskiń. Zróżnicowaną szatę roślinna rezerwatu tworzą zespoły leśne, w skład których wchodzą: łęg olszowy, grąd, buczyna naskalna oraz las mieszany. Ponadto występują murawy kserotermiczne, zbiorowiska cieniolubnych mszaków oraz łąki porastające dno doliny. W dolinie występuje 17 gatunków chronionych, m.in. buławnik, wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, naparstnica zwyczajna oraz konwalia majowa. W skalnym zakolu zwanym cyrkiem widnieje namalowany na skale w 1863 roku przez Walerego Eljasza Radzikowskiego obraz Matki Boskiej Skalskiej, do którego prowadzą stacje drogi krzyżowej. Również tam znajduje się jaskinia o długości 82 m.
W rezerwacie spotkać można liczne nietoperze chroniące się w jaskiniach. Ptaki reprezentowane są przez pustułki, ortolany i słowiki rdzawe. Brzegi doliny porastają buki, dęby i jawory. Na skałach rosną m.in.: koniczyna długowłosa, oman szorstki, fiołek kosmaty, parzydło leśne i kozłek trójlistkowy.
Rezerwat jest przystosowany do zwiedzania przez osoby niepełnosprawne.
Rezerwat przyrody nieożywionej Zimny Dół
Powierzchnia 2,2 ha obejmuje fragment prawego zbocza Doliny Zimny Dół z niezwykle rzadko spotykanymi formami skalnymi (skalne grzyby, bloki z rozwiniętymi u ich podnóży okapami oraz skalne przesmyki).
Jedną z niewątpliwych atrakcji jest poprowadzona ścieżka edukacyjna, która kluczy między olbrzymimi blokami skalnymi rozsianymi gęsto po lesie. Turysta ma wrażenie bliskiego kontaktu ze skałami w mrocznym skalnym labiryncie. Formy te zostały ukształtowane w wyniku procesów krasowych i zboczowych. W otoczeniu las grądowy.
Obok rezerwatu unikalne źródło krasowe wypływające wprost z jaskini. W górnej części doliny (przy szlaku czerwonym) charakterystyczne formy krasu współczesnego: leje krasowe, półślepa dolinka, oraz pomnik przyrody: okresowo występujący staw.
Zespół Sportowo Rekreacyjny i Centrum Edukacyjne
Ośrodek w którym znajduje się jeden z najnowocześniejszych obiektów basenowych w Polsce (2 baseny, zjeżdżalnia wodna, zespół saun, hydromasaże).
Jaskinia pod Baczynem
Jaskinia na Łopiankach w wąwozie Półrzeczki

EdukacjaEdytuj

  • Gminna Biblioteka Publiczna w Liszkach;
  • Publiczna Biblioteka w Morawicy;
  • Gminny Zespół Ekonomiczno-Administracyjny Szkół w Liszkach.

Przedszkola:

  • Publiczne przedszkole w Liszkach;
  • Niepubliczne Przedszkole Artystyczne „Świat Dziecka” w Liszkach;
  • Niepubliczne Przedszkole „Mały Oksford” w Liszkach;
  • Niepubliczne Przedszkole „Antonki” w Czułowie.

Szkoły: Zespół Szkół im. św. Jana Kantego:[9]

  • Gimnazjum w Liszkach;
  • Szkoła Podstawowa w Liszkach.

Podstawowe:

  • Szkoła Podstawowa nr 1 w Kaszowie im. św. Józefa;
  • Szkoła Podstawowa nr 2 w Kaszowie im. św. Jadwigi Królowej;
  • Szkoła Podstawowa w Czułowie im. Antoniego Sewiołka;
  • Szkoła Podstawowa w Morawicy im. kpt. Mieczysława Medweckiego;
  • Szkoła Podstawowa w Cholerzynie bł. matki Teresy z Kalkuty;
  • Szkoła Podstawowa w Jeziorzanach im. Ojca Świętego Jana Pawła II;
  • Szkoła Podstawowa w Piekarach im. Jana Długosza;
  • Szkoła Podstawowa w Rącznej;
  • Szkoła Podstawowa w Kryspinowie.

Gimnazja:

  • Gimnazjum w Mnikowie im. Księcia Józefa Poniatowskiego

Szkoły ponadgimnazjalne:

Służba zdrowiaEdytuj

  • Samodzielny Gminny Zakład Opieki Zdrowotnej w Liszkach,
  • Ośrodek Zdrowia w Morawicy. Pod względem pierwszej pomocy teren gminy zabezpiecza Krakowskie Pogotowie Ratunkowe (Lotnisko Balice – do 02.03.2007 r.), obecnie jednostka pogotowia znajduje się w części nieużywanego skrzydła SP w Kryspinowie.

Struktura powierzchniEdytuj

Według danych z roku 2002[10] gmina Liszki ma obszar 72,03 km², w tym:

  • użytki rolne: 82%;
  • użytki leśne: 5%.

Gmina stanowi 5,86% powierzchni powiatu.

DemografiaEdytuj

Dane z 30 czerwca 2009[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 16 058 100 8247 51,4 7811 48,6
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
222,9 114,5 108,4

Czwarta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego.

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Liszki w 2014 roku[1].


 

Znane osoby związane z Gminą LiszkiEdytuj

Miejscowości wchodzące w skład gminyEdytuj

Sąsiednie gminyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Liszki, w oparciu o dane GUS.
  2. a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  3. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30.
  4. Marian Kornecki: Sztuka sakralna. Kraków: ZZJPK, 1993, s. 75.
  5. Marian Kornecki: Sztuka sakralna. Kraków: ZZJPK, 1993, s. 77.
  6. Marian Kornecki: Sztuka sakralna. Kraków: ZZJPK, 1993, s. 79
  7. Marian Kornecki: Sztuka sakralna. Kraków: ZZJPK, 1993, s. 83
  8. Dziennik Ustaw z 29.12.2012, poz. 1515
  9. Zespół Szkół im. św. Jana Kantego w Liszkach
  10. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].