Literacka Nagroda Europy Środkowej „Angelus”

nagroda literacka

Literacka Nagroda Europy Środkowej „Angelus” – nagroda literacka ufundowana przez miasto Wrocław, przyznawana w dziedzinie twórczości prozatorskiej, napisanej w języku polskim lub tłumaczonej na język polski. Jest jedną z dwóch nagród o podobnej nazwie, druga to Angelus Lubelski.

Przyznawanie nagrodyEdytuj

Nagroda przyznawana jest corocznie za najlepszą książkę prozatorską opublikowaną w języku polskim w roku poprzednim i przeznaczona dla pisarzy pochodzących z Europy Środkowej, którzy w swoich pracach podejmują tematy najistotniejsze dla współczesności i pogłębiają wiedzę o świecie innych kultur[1].

Do nagrody wydawcy mogą zgłaszać dzieła autorów żyjących, pochodzących z następujących krajów: Albania, Austria, Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Macedonia, Mołdawia, Niemcy, Polska, Rosja, Rumunia, Serbia, Słowacja, Słowenia, Ukraina, Węgry[1].

Najpierw wydawnictwa zgłaszają dwie książki (autorstwa pisarza polskiego i autora obcojęzycznego w polskim przekładzie). Po sprawdzeniu zgodności z kryteriami powstaje lista książek zakwalifikowanych do nagrody. Następnie jury wybiera 14 nominowanych książek, z których wybiera się finałową siódemkę[1]. W jedną z jesiennych sobót przewodniczący, podczas uroczystej gali we Wrocławiu, wskazuje zwycięzcę, który otrzymuje 150 tys. złotych i statuetkę autorstwa Ewy Rossano[2].

ZwycięzcyEdytuj

Nagroda Czytelników im. Natalii GorbaniewskiejEdytuj

Od 2014 czytelnicy w głosowaniu internetowym wybierają laureata Nagrody Czytelników im. Natalii Gorbaniewskiej.

Nagrody „Angelus” dla tłumaczyEdytuj

Od 2009 Nagroda Literacka Europy Środkowej „Angelus” przyznawana jest także tłumaczom. Do 2015 fundowała ją Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Wałbrzychu im. Angelusa Silesiusa, od 2016 Nagrodę funduje Miasto Wrocław. Wynosiła 20 tys. złotych[22], od 2020 nagroda ta wynosi 40 tys. złotych[1].

Nagrodą wyróżniany jest tłumacz książki obcojęzycznej, która zdobyła w danym roku „Angelusa”. Jeśli zwycięzcą zostaje polski autor, wtedy najlepszego tłumacza wybiera jury[1][2].

Do takiej sytuacji doszło do tej pory dwukrotnie. Nagrodę za najlepszy przekład otrzymali wtedy:

NominacjeEdytuj

2006[23]

2007[24]

2008[25]

2009[26]

2010[27]

2011[28]

2012[29]

2013[30]

2014[31]

2015[32]

2016[33]

2017[34]

2018[35]

2019[36]

  • Bianca Bellová, Jezioro, tłum. Anna Radwan-Żbikowska, Wydawnictwo Afera | Czechy
  • Georgi Gospodinow, Fizyka smutku, tłum. Magdalena Pytlak, Wydawnictwo Literackie | Bułgaria
  • Siergiej Lebiediew, Granica zapomnienia, tłum. Grzegorz Szymczak, Wydawnictwo Claroscuro | Rosja
  • Christoph Ransmayr, Cesarski zegarmistrz, tłum. Jacek St. Buras, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego | Austria
  • Sasha Marianna Salzmann, Poza siebie, tłum. Agnieszka Walczy, Wydawnictwo Prószyński i s-ka | Niemcy, ur. Rosja
  • Jurij Wynnyczuk, Tango śmierci, tłum. Bohdan Zadura, Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka Jeziorańskiego | Ukraina
  • Polina Żerebcowa, Mrówka w słoiku. Dzienniki czeczeńskie 1994–2004, tłum. Agnieszka Knyt, Michał B. Jagiełło, Fundacja Ośrodka KARTA | Rosja

2020[37]

  • Kapka Kassabova, Granica. Na krawędzi Europy, tłum. Maciej Kositorny, Wydawnictwo Czarne | Bułgaria
  • Siergiej Lebiediew, Dzieci Kronosa, tłum. Grzegorz Szymczak, Wydawnictwo Claroscuro | Rosja
  • Mikołaj Łoziński, Stramer, Wydawnictwo Literackie | Polska
  • Tania Malarczuk, Zapomnienie, tłum. Marcin Gaczkowski, Wydawnictwo Warstwy | Ukraina
  • Paweł Piotr Reszka, Płuczki. Poszukiwacze żydowskiego złota, Wydawnictwo Agora | Polska
  • Goran Vojnović, Moja Jugosławia, tłum. Joanna Pomorska, Wydawnictwo Akademickie SEDNO | Słowenia
  • Serhij Żadan, Internat, tłum. Michał Petryk, Wydawnictwo Czarne | Ukraina

2021[38]

  • Kateryna Babkina, Nikt tak nie tańczył, jak mój dziadek, tłum. Bohdan Zadura, Warsztaty Kultury | Ukraina
  • Petro Jacenko, Magnetyzm, tłum. Marcin Gaczkowski, Wydawnictwo Warstwy | Ukraina
  • Michał Komar, Skrywane, Czuły Barbarzyńca Press | Polska
  • Siergiej Lebiediew, Debiutant, tłum. Grzegorz Szymczak, Wydawnictwo Claroscuro | Rosja
  • Sigitas Parulskis, Ciemność i partnerzy, tłum. Izabela Korybut-Daszkiewicz, Wydawnictwo Czarne | Litwa
  • Wołodymyr Rafiejenko, Najdłuższe czasy, tłum. Anna Ursulenko i Marcin Gaczkowski, Wydawnictwo Kolegium Europy Wschodniej | Ukraina
  • Mirosław Tryczyk, Drzazga. Kłamstwa silniejsze niż śmierć, Wydawnictwo Znak Literanova | Polska

2022[39]

Członkowie jury (od 2022)Edytuj

Powołanie nowego juryEdytuj

2016Edytuj

We wrześniu 2016 w związku z kilkoma publikacjami Krzysztofa Masłonia[41] z zasiadania w jury zrezygnował Ryszard Krynicki[42][43]. Inni jurorzy (Justyna Sobolewska, Tomasz Łubieński, Stanisław Bereś i Michał Nogaś) opublikowali list krytyczny[44][45], odrębne stanowisko zajął Mirosław Spychalski[44]. Fundator nagrody zapowiedział, że po wręczeniu nagrody literackiej „Angelus” za 2016 jury zostanie rozwiązane[46]. W marcu 2016 powołano zupełnie nowych, poza przewodniczącym, członków jury[47].

2022Edytuj

W 2022 nastąpiła zmiana składu jury. Przewodniczącym na trzy lata został Martin Pollack, austriacki pisarz, laureat Nagrody Angelus z 2007, tłumacz i promotor literatury polskiej. Do jury wrócili: Michał Nogaś, Justyna Sobolewska, Andrzej Zawada, nowymi członkami są Wojciech Browarny i Kinga Dunin[48][49].

Byli członkowie juryEdytuj

W latach 2006–2013 przewodniczącą jury była Natalia Gorbaniewska (1936–2013), która zmarła w miesiąc od wręczenia nagrody w 2013[50]. W latach 2014–2021 przewodniczącym był Mykoła Riabczuk, od 2022 członek jury[51][48].

Inni członkowie[52][47][53].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Regulamin Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus, Angelus [dostęp 2013-10-29] (pol.).
  2. a b Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus, Angelus, 19 października 2013 [dostęp 2013-10-24] (pol.).
  3. Tomasz Owsiński, Białoruska pisarka zdobyła nagrodę Angelusa, polskieradio.pl, 3 grudnia 2011 [dostęp 2011-12-03] [zarchiwizowane z adresu 2012-07-13] (pol.).
  4. Angelus, Literacka Nagroda Europy Środkowej dla chorwackiego pisarza, Miljenko Jergovića, wp.pl, 22 października 2012 [dostęp 2012-10-22] (pol.).
  5. Angelus 2013 dla Oksany Zabużko, Angelus, 19 października 2013 [dostęp 2013-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-24] (pol.).
  6. Оксана Забужко стала лауреатом літературної премії Angelus, Українські Новини, 20 października 2013 [dostęp 2013-10-24] (ukr.).
  7. Aleksandra Żelazińska, Serhij Żadan laureatem Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus, Polityka, 17 października 2015 [dostęp 2015-10-18] (pol.).
  8. Varujan Vosganian!!! Angelus 2016, Angelus, 15 października 2016 [dostęp 2016-10-15] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-18] (pol.).
  9. a b Magda Piekarska, Angelus 2016. Historie opowiadane szeptem górą, Wyborcza.pl, 15 października 2016 [dostęp 2016-10-16] (pol.).
  10. Oleg Pawłow zwycięzcą Angelusa, Angelus [dostęp 2018-09-21] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-22] (pol.).
  11. a b c Maciej Płaza pierwszym polskim laureatem Angelusa, Culture.pl, 14 października 2018 [dostęp 2018-10-14] (pol.).
  12. Georgi Gospodinow laureatem Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus, ksiazka.net.pl [dostęp 2022-09-27] (pol.).
  13. a b c d e f g Angelus 2021 dla Kateryny Babkiny, angelus [dostęp 2021-10-28] (pol.).
  14. a b Poznaj laureatów i laureatkę wrocławskich nagród literackich Angelus i Silesius 2022, www.wroclaw.pl [dostęp 2022-10-16] (pol.).
  15. a b Edward Pasewicz laureatem Angelusa 2022. Za powieść „Pulverkopf”, zupelnieinnaopowiesc.com, 16 października 2022 [dostęp 2022-10-18] (pol.).
  16. Pavol Rankov laureatem Nagrody im. Natalii Gorbaniewskiej, Angelus [dostęp 2018-09-21] [zarchiwizowane z adresu 2014-12-22] (pol.).
  17. Patrycja Spychalska, Finał „Angelusa” – Lucian Dan Teodorovici, Angelus, 17 października 2015 [dostęp 2015-10-18] [zarchiwizowane z adresu 2015-09-29] (pol.).
  18. Varujan Vosganian laureatem Nagrody im. Natalii Gorbaniewskiej, Angelus, 13 października 2016 [dostęp 2016-10-15] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-18] (pol.).
  19. Nagroda Gorbaniewskiej dla Andrei Tompy, Angelus [dostęp 2018-10-14] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-31] (pol.).
  20. Lista laureatów Nagrody Czytelników im. Natalii Gorbaniewskiej, Angelus [dostęp 2021-10-28] [zarchiwizowane z adresu 2021-10-28] (pol.).
  21. Ostatnia podróż Johanna Joachima Winckelmanna, „Rocznik Biblioteki Naukowej PAU i PAN”, LX, 2015, DOI10.4467/25440500rbn.15.009.6601, ISSN 0079-3140 [dostęp 2022-10-16] (pol.).
  22. Angelus dla tłumacza, Angelus, 2017 [dostęp 2022-10-18] (pol.).
  23. Instytut Teatralny, Gdańsk. Abramowicz nominowany do Angelusa 2006 | e-teatr.pl, Teatr w Polsce - polski wortal teatralny [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  24. Angelus 2007 – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  25. Angelus 2008 – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  26. Angelus 2009 – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  27. Angelus 2010 – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  28. Angelus 2011 – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  29. Angelus 2012 – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  30. Angelus 2013 – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  31. Angelus 2014 – Finał – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  32. Angelus 2015 – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  33. Angelus 2016 – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  34. Angelus 2017 – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  35. Angelus 2018 – książki w finale – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  36. Angelus 2019 – książki zakwalifikowane do finału – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  37. Angelus 2020 – książki zakwalifikowane do finału – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  38. Spoglądając na wschód – finałowa siódemka Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  39. Finałowa siódemka Angelusa 2022 – Nagroda Angelus [dostęp 2022-11-11] (pol.).
  40. Przewodniczący jury. Członkinie i członkowie, Angelus, 19 października 2022 [dostęp 2022-09-27] (pol.).
  41. Janusz Anderman, Masłoń wyklęty. Anderman o autorze „Do Rzeczy”, Wyborcza.pl, 2 września 2016 [dostęp 2016-10-12] (pol.).
  42. Grzegorz Nurek, Ryszard Krynicki żegna się z Angelusem – nie chce zasiadać w jury z Krzysztofem Masłoniem, Wyborcza.pl, 6 września 2016 [dostęp 2016-10-12] (pol.).
  43. Zamieszanie wokół Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus”, Onet.pl, 7 września 2016 [dostęp 2016-10-12] (pol.).
  44. a b List jurorów „Angelusa” w związku z publikacjami Krzysztofa Masłonia, wirtualnywydawca.pl/, 6 września 2016 [dostęp 2016-10-12] [zarchiwizowane z adresu 2016-09-18] (pol.).
  45. Dorota Wodecka, Angelus: spór o Masłonia. Sznajderman i Stasiuk protestują, jurorzy się dystansują, Krynicki rezygnuje, Wyborcza.pl, 7 września 2016 [dostęp 2016-10-12] (pol.).
  46. Dorota Wodecka, Zmiany w Angelusie. Dutkiewicz rozwiąże jury prestiżowej nagrody, Wyborcza.pl, 13 października 2016 [dostęp 2016-10-13] (pol.).
  47. a b Magda Piekarska, Jury Angelusa w nowym składzie. Znamy książki zgłoszone do nagrody, Wyborcza.pl, 17 marca 2017 [dostęp 2018-10-14] (pol.).
  48. a b Magdalena Talik, Nagroda Angelus i Nagroda Silesius 2022. Poznajcie zakwalifikowane książki, wroclaw.pl, 4 kwietnia 2022 [dostęp 2022-09-27] (pol.).
  49. Nagroda Literacka Angelus 2022: poznaj 14 książek z Europy Środkowej, które powalczą o finał, lubimyczytac.pl, 1 lipca 2022 [dostęp 2022-09-27] (pol.).
  50. Andrzej Zawada, Pożegnanie Natalii Gorbaniewskiej, Angelus [dostęp 2014-06-17] [zarchiwizowane z adresu 2014-06-02] (pol.).
  51. Piotr Kępiński, Mirosław Spychalski, Zgoda na niezgodę, Angelus, 17 kwietnia 2014 [dostęp 2014-06-17] [zarchiwizowane z adresu 2014-06-02] (pol.).
  52. Nominowani do Nagrody Angelus 2016, wroclaw.pl, 7 marca 2016 [dostęp 2016-10-12] (pol.).
  53. Jury, Angelus [dostęp 2017-03-10] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj