Louis de Saint-Just

rewolucjonista francuski

Antoine Louis Léon de Richebourg de Saint-Just, zwany Saint-Just (ur. 25 sierpnia 1767 w Decize, Nièvre, zm. 28 lipca 1794 w Paryżu) – jeden z czołowych przywódców rewolucji francuskiej, bliski współpracownik Maksymiliana Robespierre’a.

Louis de Saint-Just
Ilustracja
Antoine Louis de Saint-Just
Data i miejsce urodzenia

25 sierpnia 1767
Decize, Nièvre

Data i miejsce śmierci

28 lipca 1794
Paryż

Deputowany do Konwentu Narodowego, członek Komitetu Ocalenia Publicznego, oficer Gwardii Narodowej
Przynależność polityczna

jakobini

Słynął z bezwzględnego terroru, stosowanego zarówno wobec przeciwników rewolucji, jak i innych rewolucjonistów (m.in. sporządził raport, który doprowadził do aresztowania, skazania i stracenia Dantona)[1]. Zwany z powodu tej bezwzględności i olśniewającej ponoć urody „Aniołem śmierci” lub „Archaniołem Terroru”. Przez niektórych ludzi ze swej epoki był również nazywany „Świętym Janem – Mesjaszem Ludu”, „Gwiazdą Rewolucji”[2].

ŻyciorysEdytuj

Urodzony w zamożnej rodzinie[2]. Po śmierci ojca, Louisa Jeana de Saint-Just de Richebourga (oficera kawalerii francuskiej odznaczonego Orderem św. Ludwika) w 1777 r., był wychowywany przez matkę - Marie-Anne Robinot[3]. W wieku 19 lat, po nieudanym związku z Theresą Gelle, córką miejscowego bogacza, uciekł z domu do Paryża, gdzie został aresztowany. Podczas pobytu w ośrodku poprawczym napisał poemat pt.: L'Organt, w którym dosadnie krytykował zarówno monarchię, jak i papiestwo[4][5]. Poemat ów wydano następnie drukiem. Po wyjściu na wolność z zakładu w 1787 r. odbył studia prawnicze w Reims, a następnie został asystentem u prokuratora[4][6]. Po wybuchu rewolucji działał w swoim regionie, był oficerem Gwardii Narodowej, korespondował z Maksymilianem Robespierre i Kamilem Desmoulins. Jako przedstawiciel swojego regionu brał udział w eskorcie króla Ludwika XVI po jego nieudanej ucieczce.

Należał do stronnictwa politycznego jakobinów. Najmłodszy deputowany do Konwentu Narodowego, zdobył sławę swoim przemówieniem w czasie procesu króla. Saint-Just wygłosił wówczas wielką mowę za egzekucją, uzasadniając, iż Ludwik XVI musi zginąć, gdyż jest tyranem z racji samego faktu bycia dynastycznym władcą państwa. Angażował się następnie w rewolucyjne projekty stworzenia nowego człowieka, pisząc m.in. książkę o modelu edukacji w państwie republikańskim i rozprawę L'esprit de la Revolution et de la Constitution de France (pol. Duch rewolucji i konstytucji francuskiej). Jego druga książka, zatytułowana Instytucje Republikańskie, nie została ukończona. Był członkiem Komitetu Ocalenia Publicznego i komisarzem Konwentu na prowincji. Działalność propagandową prowadził głównie w świeżo tworzonej rewolucyjnej armii francuskiej walczącej z Prusami. Wielokrotnie dawał żołnierzom przykład nie tylko osobistej odwagi, lecz także bezwzględności wobec dezerterów i chwiejnych politycznie.

Poniekąd słusznie oskarżany o zainspirowanie wielkiego terroru (czerwiec – lipiec 1794 roku), został aresztowany 27 lipca („przewrót 9 thermidora”) i zgilotynowany wraz z Robespierre'em następnego dnia, w 114 dni po śmierci Dantona[7].

W kulturze masowejEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Baszkiewicz 1978 ↓, s. 330.
  2. a b Cisek 2010 ↓, s. 247.
  3. Bernard Vinot, Saint-Just, Paryż 1985, s. 16–17 (fr.).
  4. a b Cisek 2010 ↓, s. 248.
  5. Thompson 1938 ↓, s. 219.
  6. Thompson 1938 ↓, s. 220.
  7. Baszkiewicz 1978 ↓, s. 342.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj