Lubla

wieś w województwie podkarpackim

Lublawieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Frysztak[4][3].

Artykuł

49°48′23″N 21°35′32″E

- błąd

39 m

WD

49°49'N, 21°35'E

- błąd

2330 m

Odległość

1383 m

Lubla
wieś
Ilustracja
Kościół w Lubli
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

strzyżowski

Gmina

Frysztak

Liczba ludności (2020)

1453[1]

Strefa numeracyjna

17

Kod pocztowy

38-130[2]

Tablice rejestracyjne

RSR

SIMC

0649597[3]

Położenie na mapie gminy Frysztak
Mapa konturowa gminy Frysztak, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Lubla”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Lubla”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Lubla”
Położenie na mapie powiatu strzyżowskiego
Mapa konturowa powiatu strzyżowskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Lubla”
Ziemia49°48′23″N 21°35′32″E/49,806389 21,592222

Była wsią klasztoru cystersów koprzywnickich w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku[5]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Integralna części wsiEdytuj

Integralne części wsi Lubla[4][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0649605 Bukowy Las część wsi
0649611 Dół część wsi
0649628 Działy część wsi
0649634 Granice część wsi
0649640 Koło Szkoły część wsi
0649657 Młyn część wsi
0649663 Przygórze część wsi
0649670 Sośnina część wsi
0649686 Za Dworem część wsi
0649692 Za Kościołem część wsi

Historia LubliEdytuj

Lubla należała do wczesnych osad na Podkarpaciu. „Dwór w Lubli wraz ze wsią był od 1185 roku własnością zakonu cystersów. Pierwotnie administrowany był przez brata zakonnego (laika), później przez zarządców świeckich i dzierżawców, o czym wspominają protokoły wizytacyjne biskupów krakowskich. Po pierwszym rozbiorze rząd austriacki skonfiskował dwór i wieś na rzecz skarbu państwa”[6].

Istnieje zapis w przywileju fundacyjnym księcia krakowskiego Kazimierza Sprawiedliwego, w którym figuruje Lubla jako darowizna przekazana przez hrabię Mikołaja z Bogorii zakonowi cystersów w Koprzywnicy.W 1185 roku komes Mikołaj z Bogorii koło Sandomierza przekazał kilka wsi ze swych dóbr (w tym Lublę i Dobrzechów) na uposażenie klasztoru Cystersów w Koprzywnicy. Legat papieski, biskup firmański Filip w 1279 r. w Budzie na Węgrzech potwierdził opatowi klasztoru Cystersów w Koprzywnicy prawo do pobierania dziesięciny między innymi z Dobrzechowa, Lubli, Zaborowa, Czudca i Strzyżowa. W ciągu dziejów zatwierdzona była przez książąt i królów polskich jako własność cystersów.

W latach 1732-1734 proboszczem parafii w Lubli był ks. Antoni Duchnowski, późniejszy kanonik inflancki i tarnowski.

W 1780 r. cesarz Józef II po konfiskacie zakonu cystersów włączył wieś i dwór do dóbr kameralnych cesarskich.

W 1808 r. rząd austriacki sprzedał wieś i folwark na licytacji w prywatne ręce. Janowi Chrzcicielowi Rogoyskiemu h. Brochwicz, a 7 czerwca 1867 roku kupili ją Ludwin Dzianott z żoną Izabelą z Czechów (primo voto Lisowiecką)[7].

W czasie I wojny światowej w 1914 roku, część Lubli na granicy z Sieklówką została spalona przez wycofujące się wojska austriackie.

W maju 1932 we wsi w czasie starć z policją zabity został jeden z chłopów[8].

W czasie II wojny światowej i niemieckiej okupacji majątek Jana Kantego i Marii (z Paszkowskich) Dzianottów stanowił ważny punkt konspiracyjny Placówki AK z Frysztaka. Częstym gościem w nim był Ks. Walenty Jasionowski (tutejszy proboszcz od 8 IV 1942 r. 10 VII 1971 r.) Kapelan Inspektoratu AK OP-15. 1 lipca 1944AK m.in. z OP-15 zorganizowała odbiór zrzutu 6 tonowej broni z trzech samolotów koło Lubli. Por. Jan Koś (ur. w Lubli w 1916 r.) dow. oddz. dywersji AK, ps. „Luby” utrudniał ruch kolejowy na trasie Rzeszów – Jasło.

Dwór w Lubli został spalony w sierpniu 1944. Majątek był w posiadaniu rodziny Dzianottów aż do 1946 roku (do parcelacji majątku przez ówczesne władze)[7].

We wsi znajduje się zabytkowy[9] kościół parafialny pw. św. Mikołaja, wzniesiony prawdopodobnie pod koniec XV w. Prawdopodobnie przebudowany ok. 1611 r. W końcu XVIII w. świątynię poddano remontowi i rozbudowano (dostawienie wieży). Uszkodzony w trakcie działań wojennych, wielokrotnie remontowany. Zastosowany w budowli system konstrukcyjny więźbowo-zaskrzynieniowo-zaczepowy jest charakterystyczny dla najstarszych kościołów drewnianych Małopolski pd.-wsch.

KościółEdytuj

Zabytek grupy I zbudowany z racji założenia parafii przez opata cystersów Mikołaja Grota (?) około połowy XV wieku. Poprzednio istniała prawdopodobnie kaplica dojazdowa na pagórku zwanym Świętej Trójcy (od strony wschodniej obecnego kościoła). Kaplica obsługiwana była przez kapłanów sąsiedniej parafii Frysztak lub Dobrzechów. Kościół był wiele razy remontowany szczególnie w latach: 1838, 1862, 1928, 1945-46. Wieżę zbudowano w 1793 r. jednak w sierpniu 1944 r. została zniszczona. Zrekonstruowano ją w 1995 r. Ołtarze w stylu barokowym pochodzą z lat 1709, 1769. Polichromię odnawiano w 1880, 1929, 1968 i złocenie w 1970 r. Stare organy pochodziły z XVII wieku, obecne 11-głosowe z 1962 r. Plebania z dawien dawna stała na wzgórzu naprzeciw i poniżej obecnej dzwonnicy. Według starej kroniki w 1760 r. zbudowano następną plebanię z drewna krytą słomą. Z końcem XVIII w. wybudowano plebanię murowaną krytą gontem. W 1841 r. dziedzic wybudował plebanię z dworskiej cegły w miejscu dzisiejszej studni. Plebanię istniejącą do dziś zbudowano w 1911 r. Szkoła parafialna istniała w Lubli, jak podają protokoły wizytacyjne biskupów krakowskich, od 1595 r. Protokoły z 1602 i 1608 r. podają, że stała w miejscu starej organistówki. W 1880 r. zbudowano nową szkołę na placu pocmentarnym i przemieniono ją na gminną, a później państwową. Obecna nowa szkoła zbudowana jest na miejscu dawnego dworu.

TurystykaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Raport o stanie gminy w roku 2020. Stan ludności 31.12.2020 str. 7 [dostęp 2022-02-08]
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., lipiec 2014, s. 662 [zarchiwizowane 2014-09-28].
  3. a b c TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 113.
  6. Marcin Nabożny, Historia z tragicznym finałem, w: „Skarby podkarpackie”, Nr 5(12)2008, s. 12-13, ISSN 1898-6579.
  7. a b Dominik Dzianott, Rodzina Dzianottów de Castellati 425 lat w Polsce i za Jej granicami, 4 sierpnia 2019.
  8. Stanisław Giza. Kalendarz wydarzeń historii ruchu ludowego 1895-1965. Warszawa 1967, s. 117.
  9. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021 [dostęp 2010-05-02].

Linki zewnętrzneEdytuj