Lublin Główny

stacja kolejowa w Lublinie
(Przekierowano z Lublin (stacja kolejowa))

Lublin Główny – najważniejsza stacja kolejowa na terenie Lublina. Według klasyfikacji PKP ma najwyższą kategorię Premium. Została wybudowana w latach 70. XIX wieku w ramach budowy Kolei Nadwiślańskiej. Stanowi węzeł kolejowy łączący linie do Dorohuska, Przeworska, Terespola i Warszawy[1].

Lublin Główny
Ilustracja
Budynek stacyjny od frontu (2015)
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Miejscowość

Lublin

Lokalizacja

dzielnice Za Cukrownią i Dziesiąta

Data otwarcia

1877 (modernizacja 1996–2004)

Poprzednie nazwy

Люблин (1877–1916)
Lublin (1916–2019)

Liczba pasażerów (2020)

3500

Dane techniczne
Liczba peronów

4 (3 czynne)

Liczba krawędzi
peronowych

8 (7 czynnych)

Kasy

T

Linie kolejowe
Schemat Lubelskiego Węzła Kolejowego
Schemat stacji
Położenie na mapie Lublina
Mapa konturowa Lublina, w centrum znajduje się punkt z opisem „Lublin Główny”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Lublin Główny”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Lublin Główny”
Ziemia51°13′53″N 22°34′06″E/51,231389 22,568333
Portal Transport szynowy

W 2020 obsługiwała ok. 3500 pasażerów na dobę, co dawało jej, wespół ze stacją Toruń Główny , 52. miejsce w kraju[2]. W Lublinie mieszczą się następujące sekcje: Przewozy Regionalne, PKP Intercity i PKP Cargo.

PołożenieEdytuj

Stacja znajduje się na południe od Starego Miasta, przy placu Dworcowym, na granicy dzielnic Za Cukrownią i Dziesiąta.

Przed dworcem znajdują się pętla komunikacji miejskiej oraz postój taksówek. W pobliżu stacji znajduje się również Dworzec Południowy PKS. Z jego bezpośrednich okolic odjeżdżają też autobusy i busy prywatnych przewoźników, między innymi do Biłgoraja, Bychawy, Krzczonowa, Żółkiewki, Zakrzówka i Świdnika. W sąsiedztwie dworca ma swoją siedzibę Lubelski Zakład Przewozów Regionalnych, a także Urząd Pocztowy Lublin 2.

HistoriaEdytuj

 
Plan Lublina z 1875. W dolnym lewym rogu widoczny Dworzec Kolei

XIX wiekEdytuj

Lubelski dworzec główny mieści się w zabytkowym budynku wzniesionym w 1877 w ramach budowy Kolei Nadwiślańskiej łączącej Warszawę z Kowlem. Zanim jednak poprowadzono tory przez Lublin, należało uzgodnić przyszłą lokalizację dworca, a spory o to, gdzie ma się on znajdować, trwały ponad 10 lat. Pierwotnie proponowano budowę na północ od Lublina, od strony Lubartowa, w okolicach ówczesnych wsi Ponikwoda i Tatary. W 1863 inżynier gubernialny Feliks Bieczyński przedstawił argumenty za ulokowaniem stacji na południe od miasta, na gruntach Bronowic[3]. Ostatecznie zwyciężyła druga koncepcja i przystąpiono do budowy na przedmieściu Piaski[4].

Budowę rozpoczęto 10 sierpnia 1875[5]. Dworzec zaprojektował Witold Lanci, budowniczy Towarzystwa Kolei Nadwiślańskiej[6]. Kolej budowali robotnicy z guberni kałuskiej[5]. W marcu 1877 do dworca były już doprowadzone wszystkie tory, wybudowano także niezbędne mosty i przejazdy. Wkrótce rozpoczęły się testy, a pierwsze próbne pociągi zaczęły przyjeżdżać do miasta. Dworzec został otwarty 30 sierpnia 1877[7]. Lokalna prasa podkreślała wagę tego wydarzenia. Rzeczywiście, wpięcie Lublina do siatki kolejowej przyśpieszyło rozwój gospodarczy i urbanistyczny Lublina[5]. Krytykowano jednak rozmiary budynku dworca – według „Gazety Lubelskiej” był on zbyt mały[4].

Podróż do Warszawy według ówczesnego rozkładu jazdy trwała 7 godzin. Pociąg osobowy jechał z prędkością 35 wiorst na godzinę (37,3 km/h). Pociągami można było podróżować w trzech klasach: za trzecią, najtańszą klasę, jadąc do Warszawy trzeba było zapłacić 2 ruble i 4 kopiejki, a za klasę pierwszą płacono 4 ruble i 89 kopiejek. Odjazd pociągu ogłaszany był trzema dzwonkami[4].

W latach 1893–1894 przeprowadzono pierwszą rozbudowę dworca. Dobudowano skrzydło zachodnie, powiększając budynek o ok. 100 m2. Przed budynkiem, w miejscu nasadzeń i trawników, utworzono wtedy brukowany plac[5]. 28 marca 1898 otwarto linię kolejową przez Łuków do Brześcia. Przebudowano także most na Bystrzycy, dzięki czemu prędkość pociągów wzrosła do 45 wiorst na godzinę[4].

XX wiekEdytuj

Budynek dworca przeszedł przebudowę w latach 1924–1925, zgodnie z eklektycznym projektem arch. Jerzego Müllera[4] (inż. Romualda Millera[5]). Dalsze modernizacje miały miejsce w latach 1967 oraz 1984–1986[8]. W 1974 wpisano go do rejestru zabytków[6].

Od 16 do 19 lipca 1980 lubelscy kolejarze uczestniczyli w strajkach nazwanych Lubelskim Lipcem 1980[6]. Wydarzenia te upamiętnia „Krzyż kolejarskiej niedoli” stojący obok lokomotywowni, skonstruowany z białych szyn[8].

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

XXI wiekEdytuj

W 2004 otwarto odnowiony i zmodernizowany gmach dworca, z nowo wybudowaną częścią wschodnią.

Od 2018 stacja przechodzi jeden z największych remontów w swojej historii[9]. Zmodernizowano wiadukt kolejowy nad ulicą Kunickiego. Przejście podziemne zostało przebudowane i przedłużone do skweru przy ulicy Kunickiego. Wszystkie perony przechodzą remont. Peron pierwszy jest przedłużany w kierunku Chełma, powstają przy nim nowe krawędzie peronowe, skąd będą odjeżdżać pociągi na lotnisko i do Lubartowa. Tereny przydworcowe są zagospodarowywane i przechodzą rewitalizację. Planowany termin ukończenia prac to 2022 r.[10]

26 kwietnia 2019 Rada Miasta Lublin, na wniosek PKP PLK i Ministra Infrastruktury, opowiedziała się w głosowaniu za zmianą nazwy stacji na „Lublin Główny[11][12]. Nowa nazwa obowiązuje od 15 grudnia 2019[13].

InfrastrukturaEdytuj

DworzecEdytuj

 
Hala główna dworca (2015)
 
Wyjście na perony (2015)

Budynek dworca i perony znajdują się w pobliżu wschodniego końca terenu stacyjnego, przy placu Dworcowym, na granicy dzielnic administracyjnych Za Cukrownią i Dziesiąta[14]. Główna hala dworca mieści okienka kasowe PKP Intercity, posterunek SOK, przechowalnię bagażu, punkty gastronomiczne i kiosk. W przejściu łączącym nową część z główną halą umieszczono poczekalnię. Po remoncie zlikwidowano antresolę mieszczącą punkty usługowe. Piętro istnieje natomiast w nowo wybudowanej części. Z hali istnieje bezpośrednie przejście na peron 1. Przejście podziemne łączy front dworca z peronami i ul. Kunickiego[1]. Poza zabytkowym budynkiem dworca (dworcem dalekobieżnym), na terenie stacji znajduje się także dworzec regionalny, do którego obecnie można dojść z peronu pierwszego.

PeronyEdytuj

Perony
 
Perony (2015)
 
Peron IV

Stacja posiada trzy perony, przy czym peron 1 przylega bezpośrednio do budynku dworca, perony 2 i 3 są wyspowe, peron 4 posiada jedną krawędź.

  • Peron 1 – Posiada 3 krawędzie: przylegający tor przelotowy (tor 52) obsługuje ruch ze wschodu w kierunku Warszawy oraz pociągi wyjeżdżające z Lublina. Głównie długie składy PKP Intercity. Z kolei tor oporowy (nieco bardziej w kierunku zachodnim) służy do wyprawiania krótszych składów pasażerskich w kierunku Warszawy, Dęblina, Rzeszowa, Stalowej Woli, Szastarki i Kraśnika. We wrześniu 2014 utworzono na bazie nieużywanej od 2007 bocznicy pocztowej drugi tor oporowy (tor 54), który obsługuje pociągi Regio w kierunku Lubartowa, Parczewa, oraz Chełma.
  • Peron 2 – Dwie krawędzie. Obsługuje głównie ruch dalekobieżny. Poza ruchem dalekobieżnym odprawiane są z niego także pociągi osobowe w kierunku Chełma.
  • Peron 3, o skróconej długości. Oba tory przy peronie służą krótszym składom, głównie regionalnym pociągom do Dęblina, Stalowej Woli, Rzeszowa i Chełma oraz na lotnisko, w przeszłości także – Łukowa. Peron trzeci jest również wykorzystywany do obsługi krótszych składów dalekobieżnych, głównie przyjazdy.
  • Peron 4 – Wybudowano również peron 4 (tor 113). Został zamknięty wraz ze zmianą rozkładu jazdy w grudniu 2020 roku[15]. Obecnie nie jest on używany. Wcześniej obsługiwał on składy regionalne w kierunku Zamościa i Chełma.

Pozostała infrastrukturaEdytuj

Na stacji w Lublinie działa lokomotywownia (dawniej: parowozownia) ze sprawną obrotnicą, istnieje także spora liczba torów postojowych dla składów pasażerskich i EZT. Stacja Lublin Główny jest wyposażona w semafory świetlne, obsługiwana zaś przez nastawnie LbA (najbardziej na zachód), LbB (część postojowa) i LbC (po wschodniej stronie stacji). Cała stacja jest podzielona na trzy części: Pasażerską (Lublin Główny), Postojową (Lublin Postojowy) i Towarową (Lublin Towarowy)

Na terenie stacji znajdują się dwa (niesprawne) żurawie wodne wykorzystywane niegdyś do naboru wody przez parowozy. Regularny ruch parowozowy został zawieszony na terenie stacji Lublin Główny w 1988[16]. W Lublinie stacjonowały głównie Pt47, Ty2 i Ol49.

Ruch pociągówEdytuj

 
Rozkład jazdy z 1936

Ruch towarowy w Lublinie jest obsługiwany głównie przez stację Lublin Tatary, stąd dla stacji Lublin Główny ma on mniejsze znaczenie.

Ze stacji Lublin Główny biegną linie kolejowe w kierunkach:

  1. Warszawa Wschodnia przez Nałęczów, Puławy Miasto i Dęblin. W Dęblinie odgałęzienie na Radom przez Pionki. Głównie ruch dalekobieżny do wielu innych miast, p. Warszawę. Przez Radom także ruch dalekobieżny do Katowic i Krakowa. Po linii jeżdżą także pociągi Regio do Dęblina i pociągi towarowe.
  2. Przeworsk przez Lublin Zemborzyce, Niedrzwicę, Wilkołaz, Kraśnik, Rzeczycę, Zaklików, Stalową Wolę i Leżajsk. Przez tą linię wyprawiane są przede wszystkim pociągi Regio do Rzeszowa (niektóre kończą bieg w Stalowej Woli lub Szastarce), oraz składy PKP Intercity w kierunku Wrocławia i Bogumina, przez Kraków i Katowice (wg. rozkładu jazdy 2021/22).
  3. przejście graniczne Dorohusk (i dalej Jahodyn) przez Lublin Północny, Świdnik, Rejowiec, Chełm - wyprawiane są głównie pociągi Regio do Chełma i Zamościa oraz pociągi towarowe. Także kilka par pociągów dalekobieżnych (jedna do Zamościa, dwie do Chełma i jedna przez Chełm do Kijowa)
  4. Świdnik przez stację towarową Lublin-Tatary (głównie ruch pociągów towarowych, rzadziej pasażerskich)
  5. Łuków przez Lubartów, Parczew, Radzyń Podlaski - Głównie pociągi regionalne do Lubartowa i Parczewa. Dwie pary pociągów PKP InterCity przez Łuków do Warszawy. Brak pociągów Regio do Łukowa.

Pomniki i tablice pamiątkoweEdytuj

Lubelskie maszyny zachowane jako pomnikiEdytuj

 
Pt47-157
  • Pt47-157 na stacji kolejowej Lublin Główny, przy peronie 3 (odstawiony w 1983) z mini-muzeum poświęconym historii lokomotywowni Lublin,
  • Pt47-13 lokomotywownia PKP Cargo w Krakowie Płaszowie,
  • Pt47-93 ekspozycja Skansenu Taboru Kolejowego Zduńska Wola Karsznice, ul. Kolejowa 6,
  • Pt47-104 Muzeum Kolejnictwa w Warszawie,
  • Pt47-152 ekspozycja Skansenu Taboru Kolejowego w Chabówce,
  • Ty2-949 ekspozycja Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku, Jaworzyna Śląska, ul. Towarowa 4,
  • Ol49-8 pomnik przy stacji kolejowej w Przeworsku.

Tablice pamiątkoweEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Autor: Przednia Platforma Tramwaju, Stacje kolejowe Polski - Lublin [dostęp 2021-01-20].
  2. Urząd Transportu Kolejowego: Wymiana pasażerska na stacjach w Polsce w 2018 r.. 2020-01-27. [dostęp 2020-01-30].
  3. Lublin - Dworzec PKP Lublin Główny - stare zdjęcia, mapa, fotopolska.eu [dostęp 2021-01-20].
  4. a b c d e Kolej żelazna w Lublinie do II wojny światowej - Leksykon - Teatr NN, teatrnn.pl [dostęp 2020-12-29] (pol.).
  5. a b c d e Dworzec kolejowy w Lublinie - Leksykon - Teatr NN, teatrnn.pl [dostęp 2020-12-29] (pol.).
  6. a b c Dworzec kolejowy w Lublinie - Lublin Fotografia - Teatr NN, teatrnn.pl [dostęp 2020-12-29] (pol.).
  7. EliS: Kolej żelazna w Lublinie (pol.). W: Magiczny Lublin [on-line]. www.magiczny-lublin.pl, 29 sierpnia 2007. [dostęp 26 lutego 2007]. [zarchiwizowane z tego adresu (7 maja 2008)].zły zapis daty dostępu
  8. a b Kolej i dworzec PKP, encyklopedialublina.pl [dostęp 2020-12-30].
  9. Ogólnopolska Baza Kolejowa, www.bazakolejowa.pl [dostęp 2021-01-20] (pol.).
  10. Lublin Główny: dla podróżnych kolejne nowe perony, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. [dostęp 2021-01-20] (pol.).
  11. Dworzec kolejowy Lublin zmieni nazwę. Radni poparli projekt (pol.). wlubelskim.pl, 2019-04-26. [dostęp 2019-04-26].
  12. Stacja kolejowa Lublin zmieni nazwę (pol.). dziennikwschodni.pl, 2019-04-22. [dostęp 2019-04-26].
  13. Dominik Smaga, Stacja Lublin zmienia nazwę od niedzieli. A pociągi do Warszawy wracają na trasę przez Puławy, Dziennik Wschodni, 11 grudnia 2019 [dostęp 2019-12-15] (pol.).
  14. Dworzec PKP / lublin.eu - oficjalny portal miasta Lublin, www.lublin.eu [dostęp 2021-01-20].
  15. Dominik Smaga: Stacja Lublin Główny. Otwarto kolejny peron, ale to wciąż plac budowy. Dziennik Wschodni, 2020-12-14. [dostęp 2021-07-08].
  16. Kurier Lubelski, R.32 nr 126 (29 czerwca 1988). [dostęp 2020-12-26].

BibliografiaEdytuj

  • Mapa programu Rail Map v2.1 (mapa polskiej sieci kolejowej)

Linki zewnętrzneEdytuj

Lublin Główny
Linia 7 Warszawa WschodniaDorohusk (174,973 km)
   
Lublin Północny
odległość: 2,447 km
 
odległość: 4,636 km
Linia 67 Lublin Główny – Świdnik (0,51 km)
 
odległość: 2,99 km
Linia 68 Lublin Główny – Przeworsk (0 km)
 
odległość: 8,732 km