Otwórz menu główne

Lubowidz

miasto w województwie mazowieckim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Lubowidz (ujednoznacznienie).

Lubowidzmiasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Lubowidz. Położony jest nad rzeką Wkrą, na drodze Lidzbarka Welskiego do Żuromina, 10 km od Żuromina.

Lubowidz
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Kościół parafialny w Lubowidzu
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat żuromiński
Gmina Lubowidz
Prawa miejskie 1521–1660 i od 2019
Burmistrz Krzysztof Ziółkowski
Powierzchnia 5,27 km²
Populacja (2013)
• liczba ludności

1798[1]
Strefa numeracyjna (+48) 23
Kod pocztowy 09-304
Tablice rejestracyjne WZU
Położenie na mapie gminy Lubowidz
Mapa lokalizacyjna gminy Lubowidz
Lubowidz
Lubowidz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lubowidz
Lubowidz
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Lubowidz
Lubowidz
Położenie na mapie powiatu żuromińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu żuromińskiego
Lubowidz
Lubowidz
Ziemia53°07′20″N 19°50′35″E/53,122222 19,843056
SIMC 0118606
Urząd miejski
Zielona 10
09-304 Lubowidz
Strona internetowa

Lubowidz uzyskał lokację miejską w 1521 roku, zdegradowany w 1660, po wojnach szwedzkich[2]. Status miasta odzyskał z dniem 1 stycznia 2019[3].

Miejscowość jest siedzibą gminy Lubowidz oraz rzymskokatolickiej parafii św. Andrzeja Apostoła.

Spis treści

PołożenieEdytuj

Miasto położone jest nad rzeką Wkrą, na drodze Lidzbarka Welskiego do Żuromina, 10 km od Żuromina, na skraju Górznieńsko-Lidzbarskiego Parku Krajobrazowego.

HistoriaEdytuj

Nazwa miasta pochodzi od staropolskiego imienia Lubowid[4].

Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1345 r., kiedy to książę płocki, Bolesław III, nadając wieś Wojciechowi i Mikołajowi Nagórkom przeniósł ją na prawo niemieckie. „(...) W 1531 r. król Zygmunt I Stary nadał wsi prawa miejskie. Właściciele miasta Jan i Wojciech Lubowidzcy piastowali na jego dworze urzędy pisarzy królewskich”. Po wojnach szwedzkich Lubowidz utracił prawa miejskie. Parafię w Lubowidzu erygował prawdopodobnie bp Klemens w II poł. XV w. Do 1908 Żuromin należał do tej parafii.

Po drugiej wojnie światowej roku siedziba wiejskiej gminy Rozwozin[5]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

10 lipca 1968 roku Lubowidz spłonął prawie w całości. Do dnia dzisiejszego zachowało się niewiele drewnianych domów. Na uwagę zasługuje dom, który przed II wojną światową pełnił rolę szkoły.

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2018)Edytuj

16 stycznia 2018 radni gminy Lubowidz podjęli uchwałę w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących nadania statusu miasta Lubowidzowi[6]; konsultacje przeprowadzone zostały w terminie od 15 lutego do 15 marca 2018; do granic administracyjnych ewentualnego miasta planowane było włączenie Galumina, Pątek oraz Dziw[7]. Uchwałą 306/LV/2018 z dnia 28.03.2018 r. Rada Gminy wystąpiła z wnioskiem o nadanie Lubowidzowi statusu miasta[8].

W pierwszym projekcie rozporządzenia MSWiA z 4 lipca 2018 negatywnie zaopiniowany Lubowidz nie miał się znaleźć w gronie przyszłych miast. Jednak 17 lipca 2018 Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego zajmowała się rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta. Resort spraw wewnętrznych i administracji wniósł zatem o poprawkę do rozporządzenia by w wśród miejscowości, które otrzymają status miasta, znalazł się także Lubowidz[9]. Pokierowano się kryteriami takimi jak: wysokie poparcie zarówno mieszkańców Lubowidza (80,7%) jak i pozostałej części gminy (84, 6%) przy bardzo wysokiej frekwencji w konsultacjach (ponad 60%); poparcie wojewody mazowieckiego; prawa miejskie od 1531 roku (a ponieważ był miastem prywatnym, stąd w zabudowie nie wykształcił się rynek); wyraźnie wykształcone centrum (urząd gminy, szkoła, kościół); zwarty obszar zurbanizowany[10]. Zgodnie z zarzutami w ostatecznej formie dokumentu znalazł się Lubowidz[3]. 1 stycznia 2019 status miasta został przywrócony[3].

ZabytkiEdytuj

W mieście na uwagę zasługuje stary młyn nad rzeką Wkrą (przerobiony na elektrownię), cmentarz ze starą kaplicą oraz okoliczne lasy (z licznymi figurkami), łąki i starorzecze Wkry.

We Lubowidzu znajduje się drewniany kościół z 1802 r. otoczony lipami (pomniki przyrody). Jest to drugi kościół w tej miejscowości. Pierwszy zbudowany zapewne w poł. XIV w. dzięki fundatorom – braciom Nagórkom – spłonął 30 V 1798 r. Fundatorem nowego kościoła był K. Sierakowski – właściciel Lubowidza. Poświęcenie odbyło się 10 V 1804 r. Wnętrze kościoła podzielone jest na trzy nawy pięcioma parami słupów o toskańskich głowicach. W kościele znajdują się trzy ołtarze: ołtarz główny z pocz. XIX w., w którym znajdują się obrazy: w dolnej kondygnacji nastawy Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus przekazującej różaniec św. Dominikowi Guzmanowi, zaś na zasuwie św. Andrzeja Apostoła a po bokach rzeźby Ewangelistów. W górnej kondygnacji retabulum obraz św. Józefa Oblubieńca N.M.P. z Dzieciątkiem Jezus, oraz po bokach rzeźby świętych Apostołów Piotra i Pawła; ołtarze boczne: lewy Najświętszego Serca Jezusowego zaś na zasuwie Matka Boża z Dzieciątkiem, w górnej kondygnacji św. Antoni z Padwy z Dzieciątkiem Jezus; prawy św. Walentemu, w górnej kondygnacji św. Roch. Polichromię (1966 r.) i witraż (1968 r.) wykonał H. Domurat. Na szczególną uwagę w kościele zasługują m.in.: ambona z 1825 r., organy z XVIII w. z rzeźbami muzykantów grających na trąbce, bębnie i skrzypcach, feretron z poł. XIX w., dwa krucyfiksy z XVIII–XIX w., relikwiarz w formie krzyża św. Klemensa, trzy ornaty z tkanin: brokatu aksamitnego, tkaniny francuskiej, adamaszku z XVIII–XIX w. oraz witraże. W kościele znajduje się klasycystyczna chrzcielnica z około 1825 r. Tu przyjęli sakrament chrztu świętego: błogosławiony biskup Leon Wetmański – męczennik II wojny światowej i błogosławiona Ludwika Szczęsna (Matka Klara), współzałożycielka żeńskiego Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego (siostry Sercanki).

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj