Otwórz menu główne

Ludwik Marszałek, ps. „Zbroja” (ur. 9 sierpnia 1912 w Brzezinach k. Ropczyc, zm. 27 listopada 1948 we Wrocławiu) – oficer szkoleniowy i od czerwca 1944 komendant dębickiego obwodu Armii Krajowej (siedzibą komendantury była wieś Gumniska), działacz struktur konspiracji niepodległościowej AK-WiN w województwie rzeszowskim i na Dolnym Śląsku. Redagował m.in. podziemne pismo Okręgu Rzeszowskiego WiN „Ku Wolności”.

Ludwik Marszałek
Zbroja
Data i miejsce urodzenia 9 sierpnia 1912
Brzeziny
Data i miejsce śmierci 27 listopada 1948
Wrocław
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Jednostki 15 Pułk Piechoty „Wilków”
Grób Ludwika Marszałka na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu

Oficer piechoty i lotnictwa Wojska Polskiego. Podczas kampanii wrześniowej 1939 walczył w szeregach 15 pułku piechoty „Wilków” z Dęblina. Po przegranej wojnie obronnej Polski zbiegł z niemieckiego obozu jenieckiego i objął funkcję oficera szkoleniowego w strukturach wojskowych Polskiego Państwa Podziemnego na obszarze wokół Rzeszowa.

W połowie roku 1944 walczył z Niemcami w lasach w rejonie Braciejowej, Gumnisk i Połomi na tyłach linii obrony niemieckiej przed nacierającą od wschodu Armią Czerwoną. Wobec zatrzymania się natarcia radzieckiego zgrupowanie Adama Lazarowicza ps. „Klamra” i Ludwika Marszałka „Zbroi” znalazło się w niemieckim okrążeniu, z którego udało się im wydostać dopiero w połowie września z niewielką tylko grupą żołnierzy.

Schwytany po wojnie przez UB, skazany na śmierć (oskarżał prokurator Jan Orliński, wyrok[1] wydał sędzia Zygmunt Bukowiński) i rozstrzelany (razem z innymi działaczami WiN: Stanisławem Dydo ps. „Steinert”, Janem Klamutem i Władysławem Ciskiem) w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu w roku 1948. Miał żonę Weronikę, córkę Marię Magdalenę, urodzoną tuż przed wojną i syna Krzysztofa. Przed śmiercią napisał do swoich bliskich: Ukochana żono Weruś! Kochałem Cię bardzo – przebacz mi, co złego zrobiłem. Błogosławię Cię i proszę Boga, abyśmy mogli spotkać się w żywocie wiecznym. Ludwik, do córki – Moja córeczko Marysieńko! Błogosławię Cię. Bądź szczęśliwą. Dąż do nieba, abyśmy tam mogli żyć w wiecznym szczęściu. Tatuś i do syna – Mój synku Krzysiu! Błogosławię Cię na szczęśliwe życie. Módl się, pracuj, bądź dobrym Polakiem, a da Bóg, że zobaczymy się w niebie. Twój Ojciec[2].

Łączniczką Ludwika Marszałka była jego siostra Emilia ps. „Maj”, również schwytana przez UB i skazana na śmierć (wyrok jednak złagodzono i po 8 latach ciężkiego więzienia odzyskała wolność).

PrzypisyEdytuj

  1. Z uzasadnienia wyroku:
    Na terenie Dolnego Śląska z końcem 1945 r. zaczęła działać nielegalnie organizacja Wolność i Niezawisłość, w skrócie WiN. Trzon tej organizacji stanowili byli członkowie Armii Krajowej, którzy nie zrozumieli, bądź nie chcieli zrozumieć doniosłych historycznych przemian, jakie dokonały się w Polsce z chwilą zwycięstwa obozu Demokracji Ludowej, a ulegając propagandzie międzynarodowej reakcji obrali drogę negacji i wstecznictwa działając przeciwko Narodowi i Państwu w służbie obcych interesów. [...] Oskarżeni Marszałek, Cisek i Dydo – to ludzie młodzi, ludzie niewątpliwie energiczni, utalentowani i zdolni – ludzie, którzy swą pozytywną pracą dla dobra Narodu i Państwa mogliby przynieść niewątpliwie dużo korzyści i pożytku [...] wybrali jednak drogę nie konstruktywnej pracy dla dobra dźwigającej się z ruin i zgliszcz Polski, lecz drogę negacji, drogę przeszkadzania wszelkim poczynaniom odbudowującej się Polski Ludowej.
  2. Cytaty uzasadnienia wyroku i listów do rodziny za tekstem Krzysztofa Szwagrzyka w „Tygodniku Powszechnym”.

BibliografiaEdytuj

  • Tomasz Balbus, Major Ludwik Marszałek „Zbroja” (1912-1948) żołnierz Polski Podziemnej, Wyd. GAJT, Wrocław 1999, ​ISBN 83-910542-7-6​.