Ludzie Wisły

Ludzie Wisłypolski film fabularny w reżyserii Aleksandra Forda i Jerzego Zarzyckiego, nakręcony w 1938 roku na podstawie powieści Jerzego Kornackiego Wisła[1]. Debiut fabularny Jerzego Zarzyckiego.

Ludzie Wisły
Gatunek

dramat społeczny

Rok produkcji

1938

Data premiery

23 lipca 1938

Kraj produkcji

Polska

Język

polski

Czas trwania

75 minut

Reżyseria

Aleksander Ford
Jerzy Zarzycki

Scenariusz

Helena Boguszewska
Jerzy Kornacki

Główne role

Stanisława Wysocka
Ina Benita
Halina Zawadzka
Aleksander Zelwerowicz

Muzyka

Roman Palester
Marian Neuteich

Zdjęcia

Stanisław Lipiński

Scenografia

Jacek Weinreich

Produkcja

Polska

Scenariusz napisali Helena Boguszewska i Jerzy Kornacki. Premiera miała miejsce 23 lipca 1938 roku[1].

Opis fabułyEdytuj

Główną bohaterką filmu jest Anna, córka szypra Firlusa, właściciela barki towarowej, zarabiającego na życie przewozem ładunków na szlaku wiślanym[1][2]. Jej siostrą jest chorowita Julcia, która wraz z mężem Zygmuntem, z braku pieniędzy mieszkają i pracują na wynajętej barce „Martin”. Termin dzierżawy wkrótce upływa, wobec czego małżeństwo, obawiając się bezdomności, prosi ojca Julci o zakupienie „Martina”. Mężczyzna nie zgadza się na ten krok ze względu na wysoką cenę[2].

Tymczasem z więzienia wychodzi Aleksy, złodziej kradnący na szlaku wodnym i grający na skrzypcach w przywiślańskich knajpach[3]. Wkrótce poznaje także Annę i zakochuje się. Dziewczyna odwzajemnia uczucie. Aleksy obiecuje jej zakup berlinki i ślub[3]. W celu zdobycia pieniędzy na łódź morduje klienta gotowego do zakupu „Martina” i zabiera mu gotówkę[2].

W pobliżu „Martina” mieszka Apolonia Matyjas, powszechnie znana jako Matyjaska, i jej pomocnik, nieporadny Dobrziałkowski[4][3]. Wysłużona barka starszej kobiety odstręcza klientów przed powierzaniem jej swoich towarów do przewozu, dlatego właściciel przedsiębiorstwa transportowego postanawia przydzielić Matyjasce dostarczanie żwiru, co jest równoznaczne z degradacją[3]. Wodniaczka snuje plany zakupienia berlinki. Udaje się do męża, Zabawskiego, którego opuściła wiele lat temu, ponieważ ten nadużywał alkoholu. W międzyczasie mężczyzna ożenił się z inną kobietą. Matyjaska wykorzystała ten fakt, grożąc mężowi wyjawieniem prawdy o bigamii, i otrzymała od niego pożyczkę w kwocie 10 000 złotych[1][2].

Okres dzierżawy „Martina” zakończył się. Julcia ulega nieszczęśliwemu wypadkowi i niedługo potem umiera[2]. Utrata żony i dachu nad głową popycha Zygmunta do próby samobójczej, ale w ostatniej chwili Anna go ratuje. Ojciec dziewczyny dowiaduje się o związku córki ze złodziejem i bije ją, więc Anna nie zamierza wracać do niego i przenosi się do Matyjaski[3]. Tego samego dnia Aleksy wdaje się w bójkę z bosmanem Hajnusiem, podkochującym się w Annie, i tonie po ugodzeniu nożem[5]. Matyjaska wykupuje „Martina”, przygarnia Annę oraz zatrudnia Zygmunta w charakterze pomocnika. Obiecuje im, że w przyszłości przejmą po niej barkę. Ostatnia scena sugeruje, że Anna i Zygmunt nawiązali relację miłosną[2].

ObsadaEdytuj

Zestawienie zostało opracowane na podstawie źródła[1]:

ProdukcjaEdytuj

W 1935 roku ukazała się powieść środowiskowa Heleny Boguszewskiej i Jerzego Kornackiego pod tytułem „Wisła”. Założyciele Zespołu Literackiego „Przedmieście” opisali w niej życie wodniaków, właścicieli i pracowników barek przewożących ładunki na szlaku wiślanym[2][6]. Aleksander Ford wraz z debiutującym w roli reżysera, Jerzym Zarzyckim, zainteresowali się tematyką społeczną publikacji i postanowili zrealizować film na jej podstawie[7]. Reżyserów i autorów „Wisły” łączyła nie tylko wizja artystyczna, polegająca na pochyleniu się nad niższymi warstwami społecznymi, ale także lewicowe poglądy polityczne[8][6].

PleneryEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Ludzie Wisły w bazie filmpolski.pl
  2. a b c d e f g Ludzie Wisły. repozytorium.fn.org.pl. [dostęp 2022-05-05].
  3. a b c d e Od „Niewolnicy zmysłów”... 1988 ↓, s. 218.
  4. Janicki 1967 ↓, s. 36.
  5. Gacek 2018 ↓, s. 112.
  6. a b Jarosław Grzechowiak: Ludzie Wisły (1938). edukacjafilmowa.pl. [dostęp 2022-08-29].
  7. Od „Niewolnicy zmysłów”... 1988 ↓, s. 219.
  8. Uryniak 2020 ↓, s. 175.

BibliografiaEdytuj

Opracowania książkoweEdytuj

  • Leszek Armatys, Wiesław Stradomski, Od „Niewolnicy zmysłów” do „Czarnych diamentów”. Szkice o polskich filmach z lat 1914–1939, Warszawa: Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania Kultury, 1988, ISBN 83-7010-049-X.
  • Piotr Gacek, Ina Benita. Za wcześnie na śmierć, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2018, ISBN 978-83-65853-88-2.
  • Stanisław Janicki, Aleksander Ford, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1967.
  • Adam Uryniak, Ślad rzeczywistości. Polskie kino fabularne lat trzydziestych XX wieku, Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra, 2020, ISBN 978-83-65155-66-5.

Linki zewnętrzneEdytuj