Otwórz menu główne

Luszniewo (biał. Люшнева, ros. Люшнево, hist. Luszniew, Łuszniewo) – wieś na Białorusi, w rejonie baranowickim obwodu brzeskiego, u źródeł rzeki Issy[1], około 22 km na północny zachód od Baranowicz.

Luszniewo
Люшнева
Państwo  Białoruś
Obwód brzeski
Rejon baranowicki
Sielsowiet Nowa Mysz
Populacja (2009)
• liczba ludności

293
Nr kierunkowy +375 163163
Tablice rejestracyjne 1
Położenie na mapie obwodu brzeskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu brzeskiego
Luszniewo
Luszniewo
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Luszniewo
Luszniewo
Ziemia53°14′12,6″N 25°42′35,4″E/53,236833 25,709833
Portal Portal Białoruś

Spis treści

HistoriaEdytuj

Najstarsza znana dziś wzmianka o Luszniewie pochodzi z 1510 roku[2]. Należała wtedy do Sanguszków herbu Pogoń Litewska. W II połowie XVI wieku właścicielem wsi był Aleksander Sanguszko, syna Andrzeja (zm. w 1560 roku) i Anny z Chreptowiczów (zm. w 1545 roku). Po jego śmierci w 1565 roku własność majątku przeszła na drugą żonę jego ojca, Bohdanę Mścisławską (1478–1565), a po jej rychłej śmierci, na jej córkę, przyrodnią siostrę Aleksandra, Annę Sanguszkównę (zm. w 1570 roku), żonę Mikołaja Sapiehy. Po śmierci Mikołaja w 1599[3] roku dobra Luszniewa przeszły w ręce rodziny Wołłowiczów, najprawdopodobniej drogą spadku: córka Mikołaja z drugiego małżeństwa, z Anną Wiśniowiecką (1556–1595), Halszka Sapieszanka wyszła za Samuela Wołłowicza (1566–1626), kasztelana nowogródzkiego. Majątek ten pozostawał w rękach rodziny Wołłowiczów przez kolejne około 340 lat. Córka ostatnich z tej linii, Kazimierza i Elżbiety z Dowgiałłów, Maria Wołłowiczówna wyszła w 1936 roku za Jana Domańskiego. Byli to ostatni właściciele tych okrojonych już dóbr (w drugiej połowie XIX wielu liczyły one 2203 dziesięciny[4])[1].

Przed rozbiorami wieś szlachecka Luszniewo leżała w powiecie słonimskim województwa nowogródzkiego Rzeczypospolitej[5]. Po II rozbiorze Polski znalazło się na terenie ujezdu słonimskiego, należącego do guberni słonimskiej (1796), litewskiej (1797–1801), a później grodzieńskiej Imperium Rosyjskiego[4]. Po ustabilizowaniu się granicy polsko-radzieckiej w 1921 roku Luszniewo wróciło do Polski, stało się centrum (ale siedzibą została Mołczadź) gminy Łuszniewo, w powiecie słonimskim województwa nowogródzkiego[2]. We wrześniu 1921 roku gminę Łuszniewo przemianowano na gminę Mołczadź, od 1945 roku wieś znajduje się na terenie w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi[6]. Do 1962 roku była siedzibą sielsowietu, później, do 2013 roku należała do sielsowietu Cieszewla, obecnie – do sielsowietu Nowa Mysz.

W pobliżu dworu w XIX wieku stała kaplica katolicka[4], od 1867[7] (1865[2], 1870[6][8]) roku istniała we wsi również cerkiew prawosławna pw. Zaśnięcia NMP. Losy kaplicy są nieznane, możliwe, że została przekształcona w tę cerkiew. W czasach sowieckich, dzięki oporowi lokalnych mieszkańców, cerkiew nie została zburzona, miała zostać przekształcona na muzeum lub teatr. Ponieważ nie została przekształcona, w 1961 roku zamknięto ją i przekształcono na magazyn. Część wyposażenia cerkwi została ukryta przez lokalną ludność[2]. Obecnie cerkiew jest odrestaurowana.

W 1886 roku, oprócz cerkwi, we wsi istniała szkoła powszechna (otworzona w 1863 roku), młyn, tartak i karczma. We wsi mieszkało 572 mieszkańców. W 1901 roku w szkole uczyło się 80 dzieci. W 1921 roku w folwarku było 9 budynków, mieszkało w nim 72 osób (w całej wsi – 332 mieszkańców). W 2009 roku Luszniewo liczyło 293 mieszkańców[9].

Obecnie we wsi działają warsztaty mechaniczne, zakład weterynaryjny, poczta, dwa sklepy, szkoła podstawowa, klub, biblioteka, przedszkole i punkt felczersko-akuszerski.

We wsi stoi pomnik poległych radzieckich żołnierzy i partyzantów. Niedaleko wsi (1800 m na południowy wschód od jej centrum) stoi kurhan, prawdopodobnie średniowieczny.

Dawny dwórEdytuj

Pierwszy dwór istniał we wsi już w 1599 roku[2]. W XVII wieku Wołłowiczowie wybudowali tu nowy, piękny, wielki dwór. Był to budynek na planie szerokiego prostokąta, jedenastoosiowy, z trójosiową częścią środkową podwyższoną o facjatę, z balkonem, pod którym znajdował się ryzalit, którego kolumienki wspierały balkon.

Elewacja ogrodowa miała podobną formę. Do środkowego ryzalitu przylegał taras. Dwór był przykryty bardzo wysokim, łamanym dachem gontowym, z czterema symetrycznie rozmieszczonymi kominami. Od lewej strony do dworu przylegał całkowicie oszklony ogród zimowy, którego sufit i dach były dźwigane przez dwie kolumny. Wnętrze dworu było dwutraktowe, amfiladowe.

Stojąca obok oficyna miała podobny wygląd do domu mieszkalnego. Dwór stał wśród rozległego parku, poprzedzielanego alejami lipowymi. W parku stała altana, park przechodził w duży ogród warzywny z cieplarnią[1]. W ramach skomplikowanego systemu melioracyjnego były stawy rybne i młyn wodny[2].

Dwór w prawie pierwotnym kształcie zachował się do XX wieku. Spłonął w 1936 roku[1][2], pozostałe zabudowania zostały zniszczone w późniejszym czasie. Dziś po zabudowaniach nie ma śladu, pozostały resztki parku[6][7].

Majątek w Luszniewie jest opisany w 2. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego[1].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Luszniew [w:] Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 2: Województwa brzesko-litewskie, nowogrodzkie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 246–248, ISBN 83-04-03784-X, ​ISBN 83-04-03701-7​ (całość).
  2. a b c d e f g Luszniewo na stronie Radzima.net. [dostęp 2015-11-15].
  3. Люшнева, Luszniewo, Люшнево. W: Леанід Міхайлавіч Несцярчук: Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны. Mińsk: БЕЛТА, 2002, s. 71–72. ISBN 985-6302-37-4. (biał.)
  4. a b c Luszniewo w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa 1884.
  5. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 99.
  6. a b c Люшнево na stronie Globus Białorusi (ros.). [dostęp 2015-11-15].
  7. a b Luszniewo na stronie Radzima.org. [dostęp 2015-11-15].
  8. Описания церквей и приходов. Гродненский православно-церковный календарь. T. 1. 1899, s. 177–178. (ros.)
  9. Liczby ludności miejscowości obwodu brzeskiego na podstawie spisu ludności – 14 października 2009 (ros.). [dostęp 2015-11-15].
  10. История в лицах – беларуская деревня - Барановичский район [dostęp 2019-02-20] (ros.).