Otwórz menu główne

Męcina

wieś w województwie małopolskim

Męcinawieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Limanowa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Męcina
wieś
Ilustracja
Nowy kościół w Męcinie
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat limanowski
Gmina Limanowa
Liczba ludności (2013) 3248[1]
Strefa numeracyjna 18
Kod pocztowy 34-654[2]
Tablice rejestracyjne KLI
SIMC 0438825
Położenie na mapie gminy wiejskiej Limanowa
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Limanowa
Męcina
Męcina
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Męcina
Męcina
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Męcina
Męcina
Położenie na mapie powiatu limanowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu limanowskiego
Męcina
Męcina
Ziemia49°40′43″N 20°32′50″E/49,678611 20,547222

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Męcina[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0438831 Biały Dwór część wsi
0438848 Bobrówka część wsi
0438854 Bukowiec część wsi
0438860 Dębina część wsi
0438877 Łęgi część wsi
0438883 Miczaki Dolne część wsi
0438890 Miczaki Górne część wsi
0438908 Paszkowiec część wsi
0438914 Podgórzę część wsi
0438920 Podlesie część wsi
0438937 Podwysokie część wsi
0438943 Szczepieniec część wsi
0438950 Wygoniska część wsi
0438966 Zadziele część wsi
0438972 Zagórze część wsi
0438989 Zakrętek część wsi

PołożenieEdytuj

Męcina leży u podnóży Pasma Łososińskiego i grzbietu Litacza[5], w środkowym biegu potoku Smolnik (dopływu Dunajca), przy drodze powiatowej LimanowaChełmiec[6].

Szlak żółty prowadzi do grzbietu Pasma Łososińskiego (na Jaworz).

HistoriaEdytuj

Najstarsze ślady działalności człowieka na tym terenie udokumentowane są pomiędzy Męciną i Pisarzową. Wykopaliska archeologiczne ujawniły tu cmentarzyska urnowe z czasów kultury łużyckiej, która na ziemiach polskiej trwała w okresie 1300–400 r. p.n.e[5].

Pierwsze wzmianki o wsi rycerskiej Męcina pochodzą ze świętopietrza z 1326 i dotyczą miejscowej parafii[6].

Pod koniec XVI w. Męcina dzieliła się na Niżną i Wyżną, rządziły tu rody szlacheckie Krzeszów i Marcinkowskich. W połowie XVI w. dziedzic Męciny Sebastian Krzesz popadł w spór z miejscowym proboszczem, który rychło przemienił się w otwarty konflikt[7]. Zwycięsko z tej batalii wyszedł Krzesz, który ostatecznie wygnał księdza, zagarnął jego majątek, poniszczył księgi parafialne, a na miejsce kazał sprowadzić dwóch kaznodziejów braci polskich. W świątyni zamiast ołtarzy ustawiono zwykły drewniany krzyż[5]. W okresie reformacji kościół służył miejscowemu zborowi braci polskich.

Dopiero w 1605 r. na miejsce przybył nowy ksiądz katolicki, który swoją posługę musiał rozpocząć od remontu kościoła, w czym pomógł finansowo kolejny dziedzic z rodu Krzeszów – Stanisław, który nawrócił się na katolicyzm[5].

W XIX w. proboszczem w Męcinie był ksiądz Wincenty Wąsikiewicz, badacz kultury ludowej, autor książek i opracowań ludoznawczych. W tym okresie w Męcinie było kilka dworków szlacheckich i folwarków. W Męcinie Dolnej na dworze zwanym "Białym" (dziś teren naprzeciw szkoły) w XIX w. gospodarowała rodzina Gostkowskich, natomiast blisko Kłodnego był dwór zwany "Bobrówk" (dziś pozostały po nim 2 niewielkie spichlerzyki). W Męcinie Górnej był w XIX w. dwór zwany "Dębiną" (ok. 1 km od kościoła, w górę wsi, po prawej stronie drogi do Pisarzowej), w którym również gospodarzyła inna gałąź rodziny Gostkowskich.

Po wojnie Męcina zasłynęła w całym kraju i poza jego granicami dzięki wytwórni kijów hokejowych Bronisława Smolenia. Bronisław Smoleń był inicjatorem budowy szkoły w Męcinie i wielu innych akcji społecznych. Na ścianie szkoły znajduje się tablica poświęcona jego osobie, odsłonięta 1 września 1997 r[8].

 
Zabytkowy kościół w Męcinie

Interesujące i zabytkowe obiekty na terenie wsiEdytuj

  • W centrum wsi, przy drodze do Nowego Sącza znajduje się kościół pw. św. Antoniego Opata z końca XVII wieku, drewniany, budowany na zrąb, z wieżą konstrukcji słupowej. Wewnątrz zachowała się belka tęczowa z barokowym krucyfiksem, chór muzyczny o wykroju i profilach barokowych. Pod ołtarzem znajduje się kamienna krypta grobowa dziedziców Męciny oraz miejscowych proboszczów. W kruchcie wisi obraz św. Jana Kantego oraz figura św. Jana Nepomucena z 1740 r[5][9].
  • Zbudowany w latach 1984-2006 nowy kościół murowany, pełniący obecnie funkcję kościoła parafialnego.
  • Izba pamięci Zdzisława Smolenia – inspektora Okręgu Podhalańsko – Karpackiego Związku Strzeleckiego "Strzelec", który zebrał dość bogatą kolekcję pamiątek rodzinnych, obejmującą zdjęcia, kolekcję orzełków wojskowych, umundurowanie żołnierskie i uzbrojenie (m.in. szabla rosyjska, zdobyta w bitwie warszawskiej 1920)[5].
  • Dom pracy twórczej Jolanty i Zygmunta Kłosowskich, miejscowych artystów malarzy i rzeźbiarzy[5].
  • Zabytkowa kapliczka z XVII wieku w przysiółku Miczaki, przy której odprawiali nabożeństwa katolicy męcińscy w czasie, gdy miejscowy kościół został zamieniony na zbór ariański[5].
  • Nad Miczakami znajduje się duży kamieniołom piaskowca (niedawno wznowiono prace).
  • W dolnej części wsi, przy drodze do Krasnego Potockiego można zobaczyć zrujnowany, dwustuletni młyn. Zachowały się fragmenty starego koła młyńskiego[5].

W centrum wsi znajduje się również zespół szkół, remiza OSP, kilka sklepów, dworzec PKP.

Urodzeni w MęcinieEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. GUS - Bank Danych Lokalnych (pol.). [dostęp 05.10.2015].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. a b c d e f g h i beskidwyspowy.eu: Męcina (pol.). www.beskidwyspowy.eu, 13,04,2010. [dostęp 2011-03-26].
  6. a b P. Skoczek, "Parafie...", s. 139
  7. A. Matuszczyk, "Beskid...", s. 166
  8. A. Matuszczyk, "Beskid...", s. 167
  9. P. Skoczek, "Parafie...", s. 139-145
  10. Ludwika Dudzik. Katyń - symboliczne groby w Męcinie. „Skibowy Kamień”, s. 11, Nr 74 - kwiecień 2009. ISSN 1734-350X. 

BibliografiaEdytuj

  1. Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 139-145. ISBN 978-83-88383-43-4.
  2. Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Rewasz, 2008, s. 166-167. ISBN 978-83-89188-78-6.