MS St. Louis

MS St. Louisniemiecki statek pasażerski, na którym w 1939 grupa Żydów podjęła próbę ewakuacji z terytorium III Rzeszy.

St. Louis w porcie w Hamburgu

Rejs wyklętychEdytuj

13 maja 1939 statek rozpoczął rejs z Hamburga do Hawany, któremu historia nadała nazwę rejs wyklętych. Na jego pokładzie znajdowało się 937 osób, w tym 930 pochodzenia żydowskiego[1]. Ich celem była emigracja z terenu III Rzeszy i uniknięcie prześladowań o charakterze antysemickim. Po przybyciu na Kubę okazało się, że dokumenty imigracyjne pasażerów statku zostały anulowane, a negocjacje z rządem kubańskim (prowadzone m.in. przez kapitana Gustava Schrödera(niem.)) nie przyniosły rezultatów. Wówczas statek udało się opuścić jedynie 29 pasażerom. Kilku pasażerów w tej sytuacji popełniło samobójstwo[2].

Negocjacje z innymi krajami regionu również okazały się nieskuteczne. Próba przedostania się na wybrzeże Stanów Zjednoczonych skutkowała ostrzałem z kanonierek straży przybrzeżnej, a prezydent Franklin Roosevelt nie zdecydował się na udzielenie pomocy uciekinierom. Także Kanada odmówiła przyjęcia pasażerów St. Louise. W tej sytuacji statek odpłynął w kierunku Europy. Kilkanaście dalszych osób popełniło samobójstwo[2].

Ostatecznie 17 czerwca 1939 St. Louis zacumował w Antwerpii. Stamtąd po trudnych negocjacjach przeprowadzonych przez amerykańską organizację żydowską (American Jewish Organizations: Joint Distribution Committee (JDC)) i dyrektora HAPAG-u Holthusena 288 pasażerów udało się do Wielkiej Brytanii, 245 do Francji, 245 do Belgii, a 245 do Holandii (podawane są rozbieżne liczby[1][2]). Większość z osiedlonych w Europie kontynentalnej zginęła w Zagładzie po ataku Niemiec na Europę Zachodnią. Przeżyli tylko ci z Anglii. Dowodzący statkiem kapitan Gustav Schröder po wojnie za swoją postawę został uhonorowany w 1957 Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec, a w 1993 medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[2][3][4].

II wojna światowaEdytuj

Po powrocie do Hamburga służył jako statek pasażerski na linii Hamburg – Nowy Jork. Udało mu się opuścić Nowy Jork (bez pasażerów) na krótko przed wybuchem wojny i tym samym uniknął internowania w USA. W dniach 4–8 września 1939 przepłynął przez Cieśninę Duńską niezauważony przez brytyjskie okręty i 11 września 1939 dotarł do sowieckiego Murmańska, żeby grudniu 1939 wzdłuż norweskiego wybrzeża przedostać się do Niemiec. 1 stycznia 1940 dotarł do Hamburga. Po przebudowie w maju 1940 służył marynarce wojennej za koszary. Podczas nalotu alianckiego na Kilonię 30 sierpnia 1944 został trafiony kilkoma bombami i częściowo spłonął. Poważnie uszkodzony statek został osadzony na dnie 22 września, aby uniknąć zatonięcia[5].

Losy powojenneEdytuj

W 1946 roku statek został podniesiony, odholowany do Hamburga za zgodą brytyjskich sił okupacyjnych i prowizorycznie naprawiony. Zacumowany w Altonaer Landungsbrücke St. Louis służył jako statek hotelowy dla HAPAG do kwietnia 1950. St. Louis został następnie sprzedany do Bremerhaven do rozbiórki i złomowany tam w 1952[5].

W 2012 Departament Stanu Stanów Zjednoczonych przeprosił ocalałych ze statku, a premier Kanady Justin Trudeau zrobił to samo w 2018[3][6].

Zobacz teżEdytuj

Osobny artykuł: Zatopienie MV Strumy.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Scott Miller and Sarah Ogilvie (2010). Refuge Denied: The St. Louis Passengers and the Holocaust. University of Wisconsin Press. s. 174–175. Pełna imienna lista pasażerów s. 197–203.. www.books.google.de. [dostęp 2022-02-21]. ISBN 978-0-299-21983-3.
  2. a b c d Mateusz „Biszop” Biskup, Śladami zapomnianych bohaterów. Rejs wyklętych, Poznań: Vesper, 1980, s. 329–331, ISBN 83-04-00678-2.
  3. a b U.S. Policy During the Holocaust: The Tragedy of the S.S. St. Louis (May 13 – June 20, 1939). www.jewishvirtuallibrary.org. [dostęp 2022-02-20].
  4. Szymon Babuchowski: Niechciany statek. gosc.pl, 2013-04-18. [dostęp 2021-08-11].
  5. a b M/S St. Louis, Hamburg America Line. www.norwayheritage.com. [dostęp 2022-02-21].
  6. Trudeau apologizes for Canada’s 1939 refusal of Jewish refugee ship. www.yahoo.com. [dostęp 2022-02-21].