Małgorzata Lorentowicz

polska aktorka

Małgorzata Lorentowicz, właśc. Janina Małgorzata Lorentowicz-Janczar[1] (z domu Damięcka; ur. 8 stycznia 1927[2] w Warszawie, zm. 8 maja 2005 tamże) – polska aktorka filmowa, teatralna, radiowa i telewizyjna, obsadzana w rolach wytwornych dam z towarzystwa, sanitariuszka AK podczas powstania warszawskiego[3].

Małgorzata Lorentowicz
Janina Małgorzata Lorentowicz-Janczar
Ilustracja
Małgorzata Lorentowicz (1962)
Imię i nazwisko

Janina Małgorzata Damięcka[1]

Data i miejsce urodzenia

8 stycznia 1927
Warszawa

Data i miejsce śmierci

8 maja 2005
Warszawa

Zawód

aktorka

Współmałżonek

Lech Lorentowicz
Tadeusz Janczar
(1958–1997; jego śmierć)

Lata aktywności

1950–2001

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż Walecznych (1920–1941)
Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (złota)

Życiorys

edytuj

Wczesne lata

edytuj

Urodziła się w Warszawie[1] w rodzinie rzymskokatolickiej[4] jako córka Zofii Damięckiej (z domu Grzybowska) i Czesława Antoniego Damięckiego[5]. Od 1942 w Armii Krajowej, była sanitariuszką w powstaniu warszawskim[3] w zgrupowaniu „Kryska”. Nosiła wtedy pseudonim „Duda”[4].

O występowaniu na scenie marzyła od dzieciństwa. Podczas II wojny światowej studiowała na wydziale humanistycznym[4]. Dopiero po wojnie postanowiła związać swoją przyszłość z aktorstwem i w 1951 ukończyła studia na PWST w Warszawie[6].

Kariera

edytuj

W 1950 zadebiutowała na scenie Teatru Polskiego w Szczecinie w sztuce Krzysztofa Gruszczyńskiego Dobry człowiek w reżyserii Jerzego Uklei. W latach 1951–1952 występowała w Teatrze Ateneum w Warszawie w roli Jeanne Barbier i młodszej damy w przedstawieniu Lwa Sławina Interwencja w reż. Ludwika René. W latach 1952–1955 związała się z Teatrem Polskim we Wrocławiu, gdzie grała Katarinę Bragadini w Angelo tyranie Padwy Wiktora Hugo w reż. Wilama Horzycy (1952), Madeleine Arifon w Procesie Krystyny Berwińskiej w reż. Jakuba Rotbauma (1952), Dianę w Faryzeuszach i grzesznikach Jerzego Pomianowskiego i Małgorzaty Wolin w reż. Czesława Staszewskiego (1952), Lidię w Chirurgu Aleksandra Korniejczuka w reż. Szymona Szurmieja (1953), Elwirę w Mężu i żonie Aleksandra Fredry w reż. Czesława Staszewskiego (1953), Zofię Aleksandrowną w Cieniach Michaiła Sałtykowa-Szczedrina w reż. Romana Sykały, Józefinę w Znakach wolności Romana Brandstaettera w reż. Wilama Horzycy (1953), Lizetę w Igraszkach trafu i miłości Pierre’a de Marivaux w reż. Leoni Jabłonkówny (1954) i Sondrę Finchley w Tragedii amerykańskiej Nikołaja Bazylewskiego w reż. Jakuba Rotbauma (1955).

W 1955 powróciła do Warszawy, gdzie otrzymała angaż w Teatrze Młodej Warszawy (później Teatr Rozmaitości, dziś Teatr Studio). Jak wspominał Witold Sadowy, do stolicy ściągnął ją przyjaciel – ówczesny dyrektor teatru Stanisław Bugajski[6], u którego występowała tu jako Maritana w Don Cezar de Bazan Adolphe’a Philippe’a d’Ennery i Philippe’a Francois Pinela Dumanoir (1956), Ewa w Ostatniej nocy Zdzisława Skowrońskiego i Helena w Odprawie posłów greckich Jana Kochanowskiego (1956). W Teatrze Młodej Warszawy grała też Annę w Warszawiance Stanisława Wyspiańskiego w reż. Janusza Strachockiego (1957), Annę Prott w Diable na plebanii Agathy Christie w reż. Jana Kulczyńskiego (1957) i Muszkę w Skizie Gabrieli Zapolskiej w reż. Władysława Sheybala (1957) z Ireną Eichlerówną, z którą się przyjaźniła aż do śmierci[6]. Pracowała potem w Teatrze Narodowym w Warszawie (1957–1960 i 1968–1988) i Teatrze Powszechnym w Warszawie (1960–1968)[7].

W trakcie swojej kariery wzięła udział w licznych audycjach radiowych, ponad 30 serialach i filmach. Jej najbardziej znane role z seriali i filmów to: Nikodem Dyzma (1956), Wojna domowa (1966), Stawka większa niż życie (1968), Wesele (1972), W labiryncie (1988-1990), Kogel-mogel (1988) i Galimatias, czyli kogel-mogel II (1989)[8].

Była odznaczona m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Warszawskim Krzyżem Powstańczym[9]. Otrzymała także złotą odznakę honorową za zasługi dla Warszawy.

Życie prywatne

edytuj
 
Grób Małgorzaty Lorentowicz i Tadeusza Janczara na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Była dwukrotnie zamężna. Jej pierwszy mąż, Lech Lorentowicz (zm. 21 listopada 1987)[5], był reżyserem m.in. dramatu wojennego Znicz olimpijski (1969)[10] i serialu Trzecia granica (1975)[11]. W 1956 poznała swojego drugiego męża Tadeusza Janczara podczas prób do spektaklu Don Cezar de Bazan[12] w Teatrze Młodej Warszawy. Janczar z poprzedniego związku miał syna Krzysztofa (ur. 1950). Lorentowicz i Janczar wzięli ślub dwa lata po poznaniu. Janczar cierpiał na chorobę afektywną dwubiegunową, przez co w latach 60. i 80. musiał zawiesić karierę aktorską[12]. Aż cztery razy próbował popełnić samobójstwo[12]. Zmarł 31 października 1997. Tuż przed jego śmiercią Lorentowicz i Janczar zawarli ślub kościelny[12].

Małgorzata Lorentowicz zmarła 8 maja 2005 w Warszawie w wieku 78 lat. Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 168-1-20/21)[13].

Filmografia

edytuj

Teatr Telewizji

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. a b c Arkusz rodzinny: Janina Małgorzata Lorentowicz-Janczar (z domu Damięcka). Kielakowie.pl. [dostęp 2021-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-29)].
  2. Datę tę podają bazy filmowe: Internetowa Baza Filmu Polskiego, Filmweb i Stopklatka.pl, jednakże na jej grobowcu widnieje rok 1926.
  3. a b Tadeusz Lubelski: Encyklopedia kina. Kraków: Biały Kruk, 2010, s. 588. ISBN 978-83-7553-100-8.
  4. a b c Małgorzata Janina Damiecka-Lorentowicz-Janczar ps. Duda, Świder, sanitariuszka. Encyklopedia Medyków Powstania Warszawskiego. [dostęp 2021-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-29)].
  5. a b Rodzina: Lech Lorentowicz / Janina Małgorzata Lorentowicz-Janczar (z domu Damięcka). Kielakowie.pl. [dostęp 2021-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-29)].
  6. a b c Redakcja „Vivy!”, Wspomnienie: Ciężka choroba, śmierć męża... Tak wyglądało życie Małgorzaty Lorentowicz, „Viva!”, 15 sierpnia 2020
  7. Małgorzata Lorentowicz, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby). [dostęp 2022-09-30].
  8. Małgorzata Lorentowicz [online], Filmweb [dostęp 2022-09-30] (pol.).
  9. W powstaniu "Duda" patrzyła na śmierć kolegów. Gdy przyszła jej kolej, nie odwróciła się do ściany [online], Onet Kultura, 30 września 2022 [dostęp 2022-09-30] (pol.).
  10. Lech Lorentowicz w bazie filmpolski.pl
  11. Lech Lorentowicz w bazie Filmweb
  12. a b c d Urszula Wilczkowska: Życie nie rozpieszczało tej aktorki „Kogla Mogla”. Jej mąż 4 razy próbował się zabić, a ona cudem nie została rozstrzelana. Polki.pl, 29 czerwca 2020. [dostęp 2021-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-29)].
  13. Cmentarz Stare Powązki: Piekarscy i Grzybowscy, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-11-06].

Linki zewnętrzne

edytuj