Maša Haľamová

słowacka poetka

Maša Haľamová (ur. 28 sierpnia 1908 w Blatnicy, zm. 17 lipca 1995 w Bratysławie) – słowacka poetka, pisarka, tłumaczka.

Maša Haľamová
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 28 sierpnia 1908
Blatnica
Data i miejsce śmierci 17 lipca 1995
Bratysława
Narodowość słowacka
Język słowacki
Dziedzina sztuki literatura piękna
Odznaczenia
Artysta narodowy CSRS (1983)
Pomnik Mašy Haľamovej w Szczyrbskim Jeziorze

ŻyciorysEdytuj

Maša urodziła się w rodzinie kupieckiej. Początkowo uczyła się w Martinie, a gdy zmarła jej matka w marcu 1916 roku, ośmioletnią dziewczynkę wzięła do siebie przyjaciółka matki, Oľga Textorisová, utalentowana pisarka, która pracowała jako nauczycielka w Starej Pazovie[1]. Naukę kontynuowała w Bratysławie, gdzie zdała maturę w 1925 roku. Po maturze pracowała jako urzędniczka w Wysokich Tatrach, gdzie mieszkała przez 30 lat[2]. Była doskonałym narciarzem i została najmłodszym sędzią podczas mistrzostw świata w skokach narciarskich w Szczyrbskim Jeziorze w 1935 roku. W 1930 roku wyszła za mąż za lekarza, Jana Pullmana i mieszkali w Wysokich Tatrach aż do jego przedwczesnej śmierci w 1956 roku[1]. W latach 1957–1958 pracowała w Martinie jako redaktor w wydawnictwie Osveta a stamtąd wyjechała do Bratysławy, gdzie pracowała do emerytury w 1973 roku jako redaktor w wydawnictwie Mladé letá. Zmarła w Bratysławie, ale została pochowana na Cmentarzu Narodowym w Martinie[2].

TwórczośćEdytuj

Jako uczennica opublikowała tłumaczenia z poezji rosyjskiej w gazecie Slovenský denník. Własne prace zaczęła publikować w drugiej połowie lat 20. XX wieku w czasopismach literackich: Slovenské pohľady, Živena, Elán, a także w periodykach Nový rod i Mladé Slovensko[2].

Jest autorką kobiecej, kruchej liryki, która prostym, szczerym językiem opisuje uczucia płynące z serca: niespełnioną miłość, małżeńskie szczęście, ból utraty męża. Oprócz motywów miłosnych w swoich utworach zawarła urodę krajobrazu tatrzańskiego, wrażenia z podróży do Francji, a także poruszała tematy społeczne pod wpływem Jiřiego Wolkera. Przyciągnął ją obraz śmierci chorego Wolkera, który daremnie szukał uzdrowienia w tatrzańskiej naturze[1]. Oprócz własnej pracy poświęciła się również tłumaczeniom z serbskiego, czeskiego (Jiří Wolker, Ivan Olbracht, Marie Majerová, Jan Drda) i literatury rosyjskiej. Do kilku jej wierszy czołowi kompozytorzy słowaccy skomponowali muzykę, m.in. wiersze z kolekcji Červený mak. Dzięki swojej pracy weszła do historii literatury słowackiej jako jedna z najwybitniejszych przedstawicielek słowackiej poezji XX wieku. Jej prace zostały przetłumaczone na wiele języków. W 1983 roku rząd Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej nadał jej honorowy tytuł artysty narodowego[3].

 
Nagrobek Mašy Haľamovej na Cmentarzu Narodowym w Martinie

Wybrane dziełaEdytuj

PoezjaEdytuj

  • 1928Dar
  • 1932Červený mak
  • 1966Smrť tvoju žijem

Proza dla dzieci i młodzieżyEdytuj

  • 1957Svrček a mravci
  • 1962Mechúrik Košťúrik s kamarátmi
  • 1965Petrišorka
  • 1966Hodinky, leporello
  • 1976O sýkorke z kokosového domčeka

Wspomnienia i esejeEdytuj

TłumaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Iveta Bonova, Ivica Hajducekova: Religious and Sacred Poetry (ang.). Fundacja Naukowa Katolików „Eschaton”. [dostęp 2019-04-19].
  2. a b c Maša Haľamová (słow.). Literárne informačné centrum. [dostęp 2019-04-19].
  3. Čestný titul národní umělec (cz.). Archiwum Kancelarii Prezydenta Republiki Czeskiej. [dostęp 2019-04-18].

BibliografiaEdytuj