Otwórz menu główne

Madame Butterfly

opera Giacomo Pucciniego

Madame Butterfly (Madama Butterfly) – opera werystyczna Giacoma Pucciniego z 1904 w trzech aktach (pierwotnie w dwóch).

Madame Butterfly
Madama Butterfly
Plakat A. Hohensteina
Plakat A. Hohensteina
Rodzaj opera werystyczna
Muzyka Giacomo Puccini
Libretto Luigi Illica i Giuseppe Giacosa
Liczba aktów 3 (pierwotnie 2)
Język oryginału włoski
Źródło literackie powieść Johna Luthera Longa i dramat Davida Belasco
Czas trwania ok. 180 min
Prapremiera 17 lutego 1904, teatr La Scala w Mediolanie
Premiera polska 3 grudnia 1908, Teatr Wielki w Warszawie
poprzednia
Tosca
następna
Dziewczyna ze Złotego Zachodu
Geraldine Farrar jako Butterfly

Spis treści

OsobyEdytuj

Główne

Drugoplanowe

  • Suzuki, służąca Cio-cio-san – mezzosopran
  • Kate Pinkerton – mezzosopran
  • Goro, japoński swat – tenor
  • Książę Yamadori – tenor
  • Bonzo, wuj Cio-cio-san – bas
  • Komisarz – bas
  • Urzędnik cesarski – baryton
  • Matka Cio-cio-san – mezzosopran
  • Ciotka Cio-cio-san – mezzosopran
  • Kuzynka Cio-cio-san – sopran
  • Yakuside – bas
  • Dziecko Cio-cio-san – rola nieśpiewana
  • Krewni Cio-cio-san i marynarze

TreśćEdytuj

Czas i miejsce akcji: Nagasaki, przełom XIX i XX wieku.

W porcie w Nagasaki cumuje okręt marynarki Stanów Zjednoczonych „Abraham Lincoln”. Młody oficer – Benjamin Franklin Pinkerton – szuka rozrywki. Nawiązuje romans z piętnastoletnią gejszą Cio-cio-san (niekiedy Cho-cho-san), zwaną po angielsku Butterfly, (jap. chōchō) czyli motyl. W języku japońskim: Chōchō-fujin (jap. 蝶々夫人 Madama Butterfly, マダマ・バタフライ).

Pinkerton postanawia z pomocą Goro zorganizować, w wynajętym domku na wzgórzu, pozorny ślub "na 999 lat", według japońskiego zwyczaju. Nie słucha ostrzeżeń amerykańskiego konsula Sharplessa, który twierdzi, że dziewczyna jest w nim naprawdę zakochana, podczas gdy Pinkerton związek z Japonką traktuje nie do końca poważnie.

Rzeczywiście, młoda narzeczona, przygotowując się do ślubu z Amerykaninem, przyjmuje w misji chrzest. Jej wuj Bonzo, który odkrył tę zdradę japońskiej tradycji, przybywa na miejsce ceremonii i wyklina wiarołomną. Burzy to przebieg ceremonii. Zaproszeni goście opuszczają nowożeńców. Młodzi mimo to spędzają upojną noc[a].

Aria Un bel dì vedremo w wykonaniu Rosy Ponselle. Nagranie z 1919 r.

Gdy Pinkerton wypływa z powrotem do Ameryki, obiecuje swej japońskiej żonie, że wróci, gdy rudziki uwiją nowe gniazda. Cio-cio-san, wraz z wierną służebnicą Suzuki, przez trzy lata wyczekuje jego przybycia (aria Un bel dì vedremo). Cierpi coraz większy niedostatek. Suzuki i Sharpless próbują uświadomić dziewczynie jej położenie. Sharpless radzi jej przyjąć awanse bogatego księcia Yamadori. Cio-cio-san nie wierzy słowom konsula. Oznajmia mu, że istnieje dodatkowa więź łącząca ją z Pinkertonem – ich syn.

Niedługo po spotkaniu Butterfly z Sharplessem, „Abraham Lincoln” znowu zawija do Nagasaki. Madame Pinkerton, jak sama siebie nazywa, wraz z Suzuki przystraja cały dom kwiatami (Scuoti quelle fronda). Oczekiwanie przedłuża się i znużona dziewczyna zasypia. Pinkerton pojawia się w końcu z Sharplessem i młodą Amerykanką, co budzi uzasadniony niepokój Suzuki. To nowa, "prawdziwa" żona oficera. Butterfly także uświadamia sobie prawdę i sięga po ojcowski sztylet z inskrypcją Niech z honorem umiera ten, komu los nie pozwolił żyć z honorem. Przed jej śmiercią do izby wbiega dziecko, nieświadome, że może tylko pożegnać się z matką. Pinkerton, który po chwili wpada do pokoju z jej imieniem na ustach, jest już tylko świadkiem ostatniego tchnienia kobiety, która dla niego poświęciła życie. Odbiera jej milczącą zgodę na zabranie ich synka do Ameryki.

Historia utworuEdytuj

Premiera pierwszej wersji opery miała miejsce 17 lutego 1904 roku w mediolańskiej La Scali. Madame Butterfly składała się wtedy z dwóch aktów i została bardzo chłodno przyjęta. Puccini wprowadził w utworze szereg istotnych zmian, m.in. dzieląc nieproporcjonalnie długi akt na dwa, i w tej wersji cztery miesiące później wystawiono Madame Butterfly ponownie w Brescii. Ponieważ za jedną z przyczyn niepowodzenia prapremiery uznawano nietrafną obsadę, do partii Cio-Cio-San zaangażowano specjalnie w tym celu sprowadzoną Salomeę Kruszelnicką. Tym razem dzieło odniosło olbrzymi sukces, przenosząc się na deski Metropolitan Opera w 1907 roku. W La Scali wystawiono Madame Butterfly ponownie dopiero po śmierci Pucciniego, ponieważ – dotknięty niepowodzeniem prawykonania – za życia nie wyrażał zgody, aby tam ją wystawiano.

Obecnie we Włoszech wystawia się najczęściej wersję dwuaktową, w Stanach Zjednoczonych bardziej popularna jest wersja trzyaktowa.

UwagiEdytuj

  1. Według Józefa Kańskiego, duet Bimba degli occhi jest jednym z najpiękniejszych duetów opery.

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Józef Kański: Przewodnik operowy. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne S. A., 2008. ISBN 978-83-224-0721-9.
  • Kolekcja La Scala – Najsławniejsze opery świata. Polskie Media Amer.Com, Oxford Educational Sp. z o.o., 2006–2008. ISBN 978-83-252-0161-6.