Magnoliowce

Magnoliowce (Magnoliales Juss. ex Bercht. & J. Presl) – rząd roślin okrytonasiennych. Należą do nich drzewa i krzewy reprezentujące jedne z wcześniejszych grup rozwojowych roślin kwiatowych (tzw. wczesne dwuliścienne). Rośliny te wyróżniają się wśród okrytonasiennych nagromadzeniem cech relatywnie pierwotnych, zarówno w morfologii, jak i anatomii (w drewnie dominują cewki). Częste są komórki wydzielnicze[3] i rośliny są aromatyczne[4]. Podstawowa liczba chromosomów w rzędzie wynosi n=7 (w różnych grupach występuje wielokrotność tej liczby)[3]. Rząd obejmuje 6 rodzin z 128[2]–154[5] rodzajami i 2829[5]–3140 gatunkami[2].

Magnoliowce
Ilustracja
Magnolia grandiflora
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd magnoliopodobne
Rząd magnoliowce
Nazwa systematyczna
Magnoliales Juss. ex Bercht. & J. Presl
Přir. Rostlin: 223. Jan-Apr 1820

MorfologiaEdytuj

 
Owoc Annona squamosa
 
Nasiono z osnówką Myristica fragrans
Pokrój
Zimozielone i zrzucające liście drzewa, krzewy i liany, rzadko krzewinki i półkrzewy[4].
Liście
Pojedyncze, naprzemianległe[5]. Zwykle całobrzegie, rzadziej klapowane. Przylistków brak lub są szybko opadające. Użyłkowanie liścia pierzaste, rzadko dłoniaste[4].
Kwiaty
Zazwyczaj obupłciowe, o elementach budowy ułożonych spiralnie, licznych i występujących w zmiennej liczbie (w młodszych filogenetycznie grupach okrytonasiennych poszczególne okółki kwiatu mają zwykle ściśle określoną liczbę elementów składowych). Poszczególne człony kwiatu osadzone są na zwykle silnie wydłużonej osi kwiatu. Okwiat jest niezróżnicowany na kielich i koronę. Owocolistki w liczbie od kilku do wielu mają brzegi zwinięte i w różnym stopniu zrośnięte (czasem tylko u nasady). Brzegi owocolistków pełnią funkcję znamienia. Liczba pręcików jest różna. Pręciki także mają budowę liściową – są spłaszczone i nie podzielone na nitkę i główkę. Pylniki znajdują się na skraju pręcika lub na szczycie[3].
Owoce
O różnej budowie, zwykle mięsiste, czasem skórzaste lub drewniejące, pękające lub niepękające. Często owoce zbiorowe powstające ze słupkowia apokarpicznego i złożone z mieszków. Czasem mięsiste lub suche owoce pseudosynkarpiczne[4]. Nasiona zazwyczaj bez osnówki, ale zawierają dużo bielma[4].

Systematyka i pochodzenieEdytuj

 
Eupomatia laurina

Skamieniałości przedstawicieli rodziny znane są z piętra aptu z wczesnej kredy, a dominują we florach piętra turon z kredy późnej[4].

Pozycja magnoliowców wśród okrytonasiennych według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[2]

amborellowce Amborellales




grzybieniowce Nymphaeales




Austrobaileyales





zieleńcowce Chloranthales





kanellowce Canellales



pieprzowce Piperales





wawrzynowce Laurales



magnoliowce Magnoliales






klad jednoliściennych monocots




rogatkowce Ceratophyllales


klad dwuliściennych właściwych eudicots








Podział rzędu według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[2]
magnoliowce

muszkatołowcowate Myristicaceae




magnoliowate Magnoliaceae





degeneriowate Degeneriaceae



himantandrowate Himantandraceae





Eupomatiaceae



flaszowcowate Annonaceae






Podział rzędu na rodziny według systemu Takhtajana (2009)

Pozostałe rodziny włączane tu w systemach APG były klasyfikowane w odrębnych rzędach Himantandrales, Annonales i Myristicales[6].

Podział rzędu na rodziny według systemu Reveala (1999)
  • Degeneriaceae I.W. Bailey & A.C. Sm., J. Arnold Arbor. 23: 357, 1942degeneriowate
  • Himantandraceae Diels, Bot. Jahrb. Syst. 55: 126, 1917himantandrowate
  • Magnoliaceae Juss., Gen. Pl.: 280, 1789magnoliowate
Podział rzędu na rodziny według systemu Cronquista (1981)

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
  2. a b c d e Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-01-24] (ang.).
  3. a b c Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. T. 1. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 28. ISBN 83-7079-778-4.
  4. a b c d e f Johansson, J. T.: The Phylogeny of Angiosperms. 2013 (and onwards). [dostęp 2020-10-09].
  5. a b c Cole T.CH. i inni, Filogeneza roślin okrytozalążkowych – Systematyka Roślin Kwiatowych, Polskie tłumaczenie/Polish version of (2018) Angiosperm Phylogeny Poster – Flowering Plant Systematics, 2018.
  6. Armen Takhtajan: Flowering Plants. Springer, 2009, s. 34-35. ISBN 978-1-4020-9608-2.