Makak krabożerny

gatunek ssaka
(Przekierowano z Makak jawajski)

Makak krabożerny[3], makak jawajski[4] (Macaca fascicularis) – gatunek małpy wąskonosej z rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).

Makak krabożerny
Macaca fascicularis[1]
(Raffles, 1821)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Nadrodzina koczkodanowce
Rodzina koczkodanowate
Rodzaj makak
Gatunek makak krabożerny
Synonimy
  • Macaca irus I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1826
Podgatunki
  • M. f. atriceps Kloss, 1919
  • M. f. aureus I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1831
  • M. f. condorensis Kloss, 1926
  • M. f. fascicularis (Raffles, 1821)
  • M. f. fuscus Miller, 1903
  • M. f. karimondjawae Sody, 1949
  • M. f. lasiae (Lyon, 1916)
  • M. f. philippinensis I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1843
  • M. f. tua Kellogg, 1944
  • M. f. umbrosus (Miller, 1902)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Gatunek inwazyjny[5].

Zasięg występowaniaEdytuj

Azja Południowo-Wschodnia, od Zatoki Bengalskiej do Filipin.

CharakterystykaEdytuj

Długość ciała, w zależności od podgatunku, 38–55 cm, ogona 40–65 cm. Masa samców 5–9 kg, a samic 3–6 kg. Grzbiet oliwkowy lub brązowozielony, spód białoszary, ręce, nogi i ogon czarne. Prowadzi nadrzewny tryb życia. Potrafi pływać i nurkować. Żywi się głównie owocami, owadami, małżami i krabami. Zjada zarówno pokarmy zwierzęce, jak i roślinne.

Makaki krabożerne są zwierzętami socjalnymi, żyją w stadach od 5 do ponad 60 osobników. Po ciąży trwającej od 167 do 193 dni samica rodzi jedno młode, które po urodzeniu ma czarne futro i waży około 350 g.

SystematykaEdytuj

PodgatunkiEdytuj

Wyróżnia się dziesięć podgatunków M. fascicularis[6][3]:

  • M. fascicularis atricepskoczkodan ciemnoczapeczkowy
  • M. fascicularis aureuskoczkodan birmański
  • M. fascicularis condorensiskoczkodan morski
  • M. fascicularis fascicularismakak krabożerny
  • M. fascicularis fuscuskoczkodan wyspowy
  • M. fascicularis karimondjawaekoczkodan tropikalny
  • M. fascicularis lasiaekoczkodan samotny
  • M. fascicularis philippinensiskoczkodan filipiński
  • M. fascicularis tuakoczkodan przybrzeżny
  • M. fascicularis umbrosuskoczkodan nikobarski

CiekawostkiEdytuj

Makak jawajski był wykorzystywany jako zwierzę laboratoryjne w doświadczeniach, które doprowadziły do odkrycia szczepionki przeciw wirusowi choroby Heinego-Medina.

PrzypisyEdytuj

  1. Macaca fascicularis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Ong, P. & Richardson, M. 2008, Macaca fascicularis [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015-3 [dostęp 2015-10-08] (ang.).
  3. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 47. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 183, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. GISD, www.issg.org [dostęp 2017-11-25].
  6. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Macaca fascicularis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-10-08]

BibliografiaEdytuj

  1. Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
  2. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Macaca fascicularis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2 stycznia 2009]