ŻKS Makkabi Kraków – nieistniejący obecnie żydowski klub piłkarski z Krakowa, założony w roku 1909 i działający w okresie międzywojennym, do roku 1939.

Makkabi Kraków
Ilustracja
Herb klubu
Pełna nazwa Żydowski Klub Sportowy Makkabi Kraków
Barwy biało-niebieskie
Data założenia 1909
Data rozwiązania 1939
Liga nieaktualne
Państwo  Polska
Adres Kraków
Prezes nieaktualne
Trener nieaktualne
Stroje
domowe

HistoriaEdytuj

Działacze i sportowcy tego klubu byli powiązani politycznie ze środowiskiem syjonistów. Jego założycielem i pierwszym prezesem był Henryk Leser. Oficjalna data powstania krakowskiego Makkabi to 21 lipca 1909 roku[1]. Pierwszy statut klubu podpisano wiosną 1911 r., wtedy również przyjęto oficjalnie nazwę klubu w formie "Żydowski Klub Sportowy Makkabi w Krakowie"[2].

Pierwszą sekcją klubu była sekcja piłki nożnej, którą założono wraz z powstaniem klubu. Była to jedyna formacja krakowskiego Makkabi aż do 1911 r., kiedy powstała sekcja kolarska[3]. W następnych latach następował stopniowy przyrost kolejnych dyscyplin, których do 1939 r. działało w ramach klubu kilkanaście, m.in. pływacka, bokserska, hippiczna czy łyżwiarska[4]. W szczytowym okresie działalności krakowskie Makkabi zrzeszało około 2000 członków[5].

Głównym rywalem Makkabi był powiązany z Bundem żydowski klub Jutrzenka Kraków, a mecze tych dwóch drużyn określano "świętą wojną" jeszcze zanim przeniesiono to określenie na mecze Cracovii z Wisłą Kraków[6]. Zdaniem Bogny Wilczyńskiej współczesna "święta wojna" stanowi wręcz zapożyczenie nazewnicze zapoczątkowane przez jednego z byłych piłkarzy Jutrzenki:

Określenie „święta wojna” jest przecież autorstwa żydowskiego zawodnika Cracovii – Ludwika Gintla, który początki swojej kariery spędził w Jutrzence. Już przez kilka lat zawodnicy Makkabi i Jutrzenki toczyli ze sobą „świętą wojnę”, gdy w 1924 r. prawy obrońca „pasów”, przed derbowym meczem z Wisłą, użył określenia w funkcjonującym do dziś kontekście[7].


Stadion Makkabi Kraków znajdował się pomiędzy ulicami Koletek a Dietla. Po II wojnie światowej przejął go klub Nadwiślan Kraków.

Drużyna waterpolistów przejęta w 1928 z Jutrzenki, wówczas trzykrotnego mistrza Polski, wywalczyła to trofeum jeszcze pięciokrotnie, w latach 1928-1932, a w latach 1933-1936 sięgnęła po brąz w tej dyscyplinie.

Klub podejmował próby stworzenia własnego czasopisma, czego efektem było nieregularnie wydawane pismo "Trybuna Makkabi"[8].

Makkabi Kraków w rozgrywkach w piłce nożnejEdytuj

Pierwsze lata działalności założonej w 1909 r. sekcji piłkarskiej Makkabi obfitowały w trudności natury organizacyjnej i sportowej. Mimo to stopniowo zwiększały się liczba ćwiczących w klubie oraz poziom sportowy drużyny[9]. Rozwój sekcji zatrzymał wybuch I wojny światowej, po której zakończeniu jednak drużyna piłkarska Makkabi reaktywowała swoją działalność jako część ścisłej elity piłkarskiej międzywojennego Krakowa, w pierwszym sezonie krakowskich okręgowych rozgrywek międzyklubowych zajmując 3. miejsce, za Cracovią oraz Wisłą[10].

Drużyna piłki nożnej Makkabi swój największy sukces odniosła w roku 1921, zajmując drugie miejsce (za Cracovią) w krakowskiej Klasie A – był to wówczas najwyższy poziom rozgrywek w regionach. Po utworzeniu ogólnopolskiej ligi Makkabi nigdy nie awansowało do niej. Od 1922 do sierpnia 1923 szkoleniowcem Makkabi był Węgier Gyula Bíró. Już w pierwszej połowie lat 20. Makkabi rozgrywało także mecze z klubami zza granicy, m.in. z Hakoahem Wiedeń[11] czy rumuńskim Maccabi Czerniowce[12]. Mimo coraz wyższego poziomu sportowego drużyna Makkabi składała się wyłącznie z amatorów, dla których gra w klubie nie stanowiła głównego źródła dochodu[13].

W 1929 r. Makkabi zdobyło tytuł piłkarskiego mistrza Żydowskich Klubów Sportowych w Polsce[14]. W tym samym roku drużyna z Krakowa odnosiła sukcesy na arenie ogólnopolskiej, zwyciężając m.in. z warszawską Legią[15]. W latach 30. Makkabi było jedyną żydowską drużyną regularnie grającą w klasie A krakowskich rozgrywek międzyklubowych[16].

ZawodnicyEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Sportowcy Makkabi Kraków.
Z tym tematem związana jest kategoria: Piłkarze Makkabi Kraków.

Łyżwiarstwo i hokej na lodzieEdytuj

Działała także sekcja hokeja na lodzie Makkabi, założona w 1924 roku[17]. uczestnicząca w okręgowych mistrzostwach Krakowa[18]. Tor łyżwiarski klubu znajdował się na boisku na rogu ulic Koletek i Dietla i był największym obiektem tego typu przedwojennego Krakowa[17]. W 1925 r. zawodnik Makkabi, Stieglitz, zdobył mistrzostwo Krakowa w wyścigach łyżwiarskich[19]. Sportowcem klubu był także Bronisław Ritterman, piłkarz ręczny i wodny oraz hokeista[20].

Zobacz teżEdytuj

  • Maccabi - żydowska organizacja sportowa

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Piotr Figiela: Działalność ŻTS Jutrzenka Kraków i ŻKS Makkabi Kraków. W: Machabeusze sportu. Sport żydowski w Krakowie. Kraków: Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 2012, s. 69-108. ISBN 978-83-7577-112-1.
  • Anna Hałambiec: Sekcje piłkarskie żydowskich klubów sportowych w Krakowie. W: Machabeusze sportu. Sport żydowski w Krakowie. Kraków: Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 2012, s. 109-142. ISBN 978-83-7577-112-1.
  • Michał Luberda: Sport pływacki w klubach Jutrzenka Kraków i Makkabi Kraków. W: Machabeusze sportu. Sport żydowski w Krakowie. Kraków: Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 2012, s. 163-194. ISBN 978-83-7577-112-1.
  • Krzysztof Śmiechowski: Powstanie i rozwój struktur sportu żydowskiego na ziemiach polskich (1896-1939). W: Machabeusze sportu. Sport żydowski w Krakowie. Kraków: Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 2012, s. 41-68. ISBN 978-83-7577-112-1.
  • Bogna Wilczyńska. Żydzi i Polacy na boiskach międzywojennego Krakowa, czyli co piłka nożna może powiedzieć o społeczeństwie. „Studia Judaica”. 18, nr 2(36), s. 293-319, 2015. 
  • www.wikipasy.pl
  • www.historycy.pl