Otwórz menu główne

Makowiska (wieś w powiecie bydgoskim)

wieś w województwie kujawsko-pomorskim, powiecie bydgoskim

Makowiska (niem. Steindorf) – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Solec Kujawski.

Makowiska
Stawy w Makowiskach – widok z wydmy śródlądowej
Stawy w Makowiskach – widok z wydmy śródlądowej
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat bydgoski
Gmina Solec Kujawski
Liczba ludności (III 2011) 157[1]
Strefa numeracyjna (+48) 52
Tablice rejestracyjne CBY
SIMC 0095800
Położenie na mapie gminy Solec Kujawski
Mapa lokalizacyjna gminy Solec Kujawski
Makowiska
Makowiska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Makowiska
Makowiska
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Makowiska
Makowiska
Położenie na mapie powiatu bydgoskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bydgoskiego
Makowiska
Makowiska
Ziemia53°04′10″N 18°09′51″E/53,069444 18,164167

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie bydgoskim.

PołożenieEdytuj

Makowiska to wieś usytuowana po południowej stronie Wisły. Od zachodu graniczy z Bydgoszczą (osiedle Łęgnowo Wieś), od wschodu z Solcem Kujawskim, od północy poprzez linię kolejową nr 18 Bydgoszcz-Toruń z Otorowem, zaś od południa poprzez drogę wojewódzką oraz krajową nr 10 z Puszczą Bydgoską.

Pod względem fizyczno-geograficznym Makowiska leżą w obrębie Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej w mezoregionie Kotlina Toruńska i mikroregionie Dolina Łęgnowska[2]. W części północnej znajdują się dawne tereny zalewowe o żyznych glebach, odseparowane od rzeki wałem przeciwpowodziowym. Na południu występuje piaszczysta Terasa Solecka, porośnięta Puszczą Bydgoską. W zachodniej części Makowisk znajduje się duża wydma śródlądowa porośnięta borem sosnowym, a u jej podnóża kilkanaście rybnych stawów hodowlanych.

CharakterystykaEdytuj

Makowiska mają charakter wsi podmiejskiej, położonej przy wschodniej granicy Bydgoszczy. Wieś przecina droga wojewódzka nr 394 z Bydgoszczy (Wypalenisk) do Solca Kujawskiego (Otorowa-Młyn). Na terenie wsi znajdują się przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego m.in. Drobex-Pasz Sp. z o.o. oraz rozległe stawy hodowlane.

HistoriaEdytuj

Istniejące wzdłuż rzeki Wisły tereny zalewowe z żyznymi madami były od czasów prehistorycznych atrakcyjne dla osadnictwa i wykorzystania rolniczego. W 1604 roku Makowiska były jedną z pierwszych wsi, jaka otrzymała kontrakt olęderski z rąk starosty bydgoskiego Macieja Smoguleckiego[3]. Osadnictwo olęderskie w dolinie Wisły, a w późniejszym okresie także na innych terenach było popierane przez urzędników królewskich, gdyż sprzyjało zagospodarowaniu niewykorzystanych dotychczas, urodzajnych terenów nadrzecznych oraz kreowało nowe dochody[3].

Makowiska, podobnie jak sąsiednie Łęgnowo i Otorowo były stosunkowo znacznie uposażone w ziemię oraz należały do najludniejszych wsi starostwa bydgoskiego[4]. W czasie potopu szwedzkiego wieś została bardzo zniszczona. Nie odbudowano jej jeszcze w 1664 roku[3].

Tuż przed wojną północną mieszkało w Makowiskach 15 rodzin chłopskich, które płaciły czynsz na rzecz starostwa bydgoskiego. Katastrofę gospodarczą, podobnie jak dla wszystkich wsi w rejonie Bydgoszczy przyniosły grabieże i gwałty dokonane przez stacjonujące tu w okresie 1703-1719 wojska szwedzkie, saskie, polskie, austriackie i rosyjskie. Należy jednak zaznaczyć, że Makowiska były jedną z nielicznych wsi starościńskich, która nie została całkowicie opuszczona w tym okresie. Jedynie część ludności wiejskiej pod wpływem ciężarów spowodowanych wojną ratowała się ucieczką, bądź też pozostała na miejscu, ale była tak zrujnowana, że nie mogła płacić podatków[3]. W 1705 roku wieś musiała zapłacić 560 tynfów ustawowej hiberny rotmistrzowi chorągwi wołoskiej, który potem zabrał także inwentarz i zapasy[3]. Jednak największe szkody ze strony wojska poniesiono w 1708 oraz w 1709 roku[3]. Skarga z 1709 r. donosi[3]:

 
"wieś Makowiska niemałe od tychże JMP deputatów poniosła szkody, bo ciż Ichmoście, nie mogąc w jednym tygodniu hyberny z tej wsi wybrać, gdzie kogo złapali, bili, męczyli. A naprzód Marcina Meystra – gbura z tej wsi w boru znalezionego związali i do domu przyprowadzonego męczyli, bili i u balki wiązali i wieszali. Krystiana Langa żonę ciężarną męczyli, bili, krwawili, palce w kurki wkręcali, głowę kneblowali tak dalece, że jej krew z oczu, nosa i gęby ciekła. Marcina Papkę wyprowadziwszy przed dom, jeden na kark nogą nastąpiwszy, a drudzy kijów wziąwszy, do upodobania bili. Podobnym sposobem Jakuba Hizę bili, męczyli jako i Papkę, który dla tego bicia wkrótce potem umarł"

Wizja z 1712 roku podaje[3]:

 
"we wsi Makowiskach olenderskiej jest gospodarzów 4, ale z nich żaden ani koni, ani wołów, ani krów, ani żadnego dobytku nie ma, ani żaden z nich roli nie siał na zimę. W tej wsi beło gospodarzów 14, po których chałupy jedne spostoszały, drugie pusto stoją"

.

W 1712 roku mieszkały tu jeszcze 4 rodziny, w 1713 – 3, a w 1717 – tylko jedna rodzina Andrzeja Rossenfelda, mieszkająca przy młynie Otorowskim[3]. Odbudowa gospodarcza wsi następowała od około 1720 roku. W 1734 r. wójt bydgoski wydał kontrakt na zasiedlenie wsi ważny na 50 lat. W 1744 roku na 9 włókach mieszkało tu 15 rodzin o polskich (Reziński) i holendersko, brzmiących nazwiskach (Eggert, Gize, Baumeister, Fandrey, Werner, Rosenfeld itd.) Osadnicy obowiązani byli płacić podatki na rzecz wójta-starosty (czynsz, wgajne, pogłówne, hiberna, młynowe) oraz wykonywać pewne prace na rzecz dworu, za które otrzymywali ściśle określone ilości piwa z browaru starościńskiego, szykowane w miejscowej karczmie[5].

Wedle inwentarzu wójtostwa i starostwa bydgoskiego z 1753 roku wieś posiadała 9 włók i 15 gospodarzy, którzy oprócz płacenia podatków „piwo i gorzałkę na swoje potrzeby z zamku lub karczmy zamkowej brać powinni, drzewo do budowy wozić i do młynów bydgoskich mleć jeździć są obowiązani[6]. Tuż przed I rozbiorem Polski w 1766 r. w Makowiskach mieszkało 16 gospodarzy na 9 włókach. We wsi mieszkał również karczmarz. Gospodarze byli zwolnieni z prac na rzecz dworu, a w razie zalewu pól przez Wisłę, mogli wypasać bydło w lasach wójtowskich[6].

Spis miejscowości rejencji bydgoskiej z 1833 r. podaje, że we wsi Makowiska (niem. Steindorf) mieszkało 136 osób (wszyscy ewangelicy) w 23 domach[7]. Według opisu Jana Nepomucena Bobrowicza z 1846 r. wieś należała do rządowej domeny bydgoskiej[8]. Kolejny spis z 1860 r. podaje, że we wsi mieszkało 154 osób (153 ewangelików, 1 katolik) w 22 domach. W pobliżu znajdował się również niewielki majątek Susen (właściciel Sporleder), gdzie mieszkało 10 ewangelików. Dzieci z Makowisk uczęszczały do szkoły w Otorowie. Miejscowość należała do parafii katolickiej i ewangelickiej w Bydgoszczy[9]. W XIX wieku w Makowiskach mieszkali głównie Niemcy, wyznania ewangelicko-unijnego, dla których w 1911 roku na granicy wsi Otorowo i Łęgnowo wzniesiono zbór ewangelicki, sfinansowany przez rząd pruski.

W 1941 r. miejscowość liczyła 138 mieszkańców[10]

Po II wojnie światowej w Makowiskach urządzono duży kompleks stawów hodowlanych.

StatystykaEdytuj

Poniżej podano wybrane informacje statystyczne dotyczące wsi Makowiska na podstawie Banku Danych Lokalnych GUS[11].

Narodowy Spis Powszechny 2002 wykazał, że we wsi Makowiska mieszkało 130 osób w 39 gospodarstwach domowych. 27% populacji posiadało wykształcenie wyższe lub średnie. We wsi znajdowało się 22 budynków ze 26 mieszkaniami, z których prawie połowa posiadała 5 izb lub więcej. 38% mieszkań pochodziło sprzed 1945 roku, zaś 19% wzniesiono w latach 1989-2002.

Narodowy Spis Powszechny 2011 odnotował 157 mieszkańców Makowisk. W 2013 r. działalność gospodarczą prowadziło 8 podmiotów, w tym 5 osób fizycznych i 2 spółki handlowe. Przeważały mikroprzedsiębiorstwa (0-9 osób), przy czym 3 przedsiębiorstwa zatrudniały powyżej 10 osób.

W latach 2008-2013 oddano do użytku tylko 2 mieszkania , co stanowiło 12% nowych mieszkań wzniesionych w tym czasie na obszarze wiejskim całej gminy Solec Kujawski.

 

    Ludność w latach 1833-2011
    

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Środowisko przyrodnicze Bydgoszczy. Praca zbiorowa pod red. Józefa Banaszaka, Wydawnictwo Tanan. Bydgoszcz 1996
  3. a b c d e f g h i Żmidziński Franciszek: Przemiany w gospodarce wiejskiej starostwa bydgoskiego w latach 1661-1772. [w:] Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C. Nr 13. Prace Komisji Historii IX. Warszawa-Poznań 1973
  4. Makowiska, Łęgnowo i Otorowo posiadały 2/3 ziem uprawnych z całości wsi starostwa bydgoskiego
  5. Guldon Romana, Guldon Zenon: Inwentarz wójtostwa bydgoskiego z 1744 roku. [w:] Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C. Nr 10. Prace Komisji Historii VII. Bydgoszcz 1970
  6. a b Kabaciński Ryszard: Inwentarze starostwa i wójtostwa bydgoskiego z lat 1753-1766 roku. [w:] Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Źródła do dziejów Bydgoszczy. Nr 9. Warszawa-Poznań 1977
  7. Verzeichniss aller Ortschaften des Bromberger Regierungs-Bezirks mit einer geographisch-statistischen Uebersicht. Bromberg 1833
  8. Jan Nepomucen Bobrowicz: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 427.
  9. Verzeichniss sämmtlicher Ortschaften des Regierungs-Bezirks Bromberg. Bromberg 1860
  10. Deutsches Reichs-Adressbuch. Die Ostgebiete: Reichsgau Danzig-Westpreussen, Reichsgau Wartheland, Provinz Oberschlesien, Reg.-Bezirk Ziegenau und Land-Kreis Suwalki. Ausgabe 1941
  11. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego. Wszystkie dane dla miejscowości Makowiska, powiat bydgoski, gmina Solec Kujawski, http://stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks