Otwórz menu główne

Maksymilian Henryk Horwitz, ps. Henryk Walecki (ur. 6 września lub 27 sierpnia[1] 1877 w Warszawie, zm. 20 września 1937 w Moskwie[2]) – polski i międzynarodowy działacz komunistyczny, publicysta żydowskiego pochodzenia, ofiara stalinizmu (pośmiertnie zrehabilitowany)[3].

Maksymilian Horwitz
Henryk Walecki
Ilustracja
Maksymilian Horwitz, czerwiec 1937. Zdjęcie wykonane przez NKWD po aresztowaniu
Data i miejsce urodzenia 6 września lub 27 sierpnia 1877
Warszawa, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 20 września 1937
Moskwa, RFSRR, ZSRR
Przyczyna śmierci egzekucja
Zawód, zajęcie polityk, publicysta
Partia PPS-Lewica,Komunistyczna Partia Polski, Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia (bolszewików)
Wyznanie Ateizm
Rodzice Gustaw Horwitz i Julia zd. Kleinmann
Małżeństwo Stefania Heryng
Dzieci Stanisław, Anna, Katarzyna, Pietia
Krewni i powinowaci Janina Mortkowiczowa, Jakub Mortkowicz, Hanna Mortkowicz-Olczakowa, Joanna Olczak-Ronikier, Kamilla Kancewicz

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

W 1898 roku ukończył w Gandawie Wydział Fizyko-Matematyczny uzyskując doktorat, po czym podjął pracę dyrektora szkoły rzemiosł dla młodzieży żydowskiej. Równolegle prowadził aktywną działalność w warszawskiej organizacji Polskiej Partii Socjalistycznej. W latach 1905-06 był więziony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej[4]. W kwietniu 1906 był współautorem planu słynnej akcji uprowadzenia z Pawiaka przez grupę bojowców Organizacji Bojowej PPS na czele z Janem Gorzechowskim - Jurem 10 więźniów politycznych skazanych na karę śmierci przez wojskowy sąd doraźny[5]. Od rozłamu w PPS w listopadzie 1906 członek CKR PPS-Lewicy. Od 16 grudnia 1918 roku członek-założyciel Komunistycznej Partii Robotniczej Polski i członek Komitetu Centralnego tej partii. W latach 1918-1919 i 1923-1925 był członkiem KC KPRP, w latach 1923-1924 członkiem Biura Politycznego KC KPRP, a w 1922 roku członkiem Komitetu Wykonawczego Kominternu. W latach 1919-20 ponownie więziony był w Cytadeli Warszawskiej[4]. Członek frakcji „większości” w KPRP i KPP, po 1926 odsunięty przez Komintern od funkcji partyjnych, przebywał stale w ZSRR. Członek Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) (WKP(b)). Po VII Kongresie Międzynarodówki Komunistycznej (1935) w latach 1935-1937 sekretarz polityczny czasopisma „Komunisticzeskij Internacjonał” i członek międzynarodowej komisji kontroli Kominternu.

Aresztowany przez NKWD w ramach „wielkiej czystki” 21 czerwca 1937 w Moskwie (w Hotelu Lux). 20 września 1937 skazany przez Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR na karę śmierci za zdradę ojczyzny i udział w kontrrewolucyjnej organizacji terrorystycznej. Rozstrzelany tego samego dnia. Jego ciało zostało skremowane w krematorium na Cmentarzu Dońskim a prochy pochowane anonimowo[2]. Zrehabilitowany przez Kolegium Wojskowe SN ZSRR postanowieniem z 29 kwietnia 1955[2].

Życie prywatneEdytuj

Był synem Gustawa Horwitza (1844-1882) i Julii Horwitz z domu Kleinmann (1845-1912). Żonaty ze Stefanią Heryng (1881-1937), z którą miał troje dzieci (Stanisława, Annę i Katarzynę), później związany z Józefiną Swarowską, z którą miał syna Pietię[6]. Jego siostrami były: Kamilla Kancewicz i Janina (Żaneta) Mortkowiczowa.

PrzypisyEdytuj

  1. Historia Polski i Świata. T. 11.: Historia Polski – Polska 1831-1939. Mediasat Group S.A. dla Gazety Wyborczej, 2007, s. 497. ISBN 978-84-9819-818-8.
  2. a b c Валецкий Максимилиан Густавович
  3. Tadeusz Łepkowski, Słownik historii Polski, Warszawa 1973, s. 516.
  4. a b Stefan Król: Cytadela warszawska. Warszawa: Książka i Wiedza, 1978, s. 214.
  5. Agnieszka Janiak-Jasińska, Jak Polacy zrobili cara w konia. Atak na carskie więzienie na Pawiaku w 1906 roku
  6. W ogrodzie pamięci. Znak, 2002, s. 357. ISBN 83-240-0110-7.

Bibliografia, linkiEdytuj

GaleriaEdytuj