Malawicze Górne

wieś w województwie podlaskim

Malawicze Górnewieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Sokółka.

Artykuł 53°24′27″N 23°37′6″E
- błąd 38 m
WD 53°21'N, 23°40'E
- błąd 20623 m
Odległość 1087 m
Malawicze Górne
wieś
Ilustracja
Wiatrak w Malawiczach Górnych (stan na 2009, przed pożarem w 2011)
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat sokólski
Gmina Sokółka
Liczba ludności (2006) 70
Strefa numeracyjna 85
Kod pocztowy 16-100
Tablice rejestracyjne BSK
SIMC 0040360
Położenie na mapie gminy Sokółka
Mapa lokalizacyjna gminy Sokółka
Malawicze Górne
Malawicze Górne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Malawicze Górne
Malawicze Górne
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Malawicze Górne
Malawicze Górne
Położenie na mapie powiatu sokólskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sokólskiego
Malawicze Górne
Malawicze Górne
Ziemia53°24′27″N 23°37′06″E/53,407500 23,618333

HistoriaEdytuj

W 1679 r. w Malawiczach Górnych osiedli Tatarzy, którzy za swoje zasługi wojenne i wierność Rzeczypospolitej otrzymali tu od Jana III Sobieskiego ziemie na własność. Tatarzy wznieśli w Malawiczach drewniany meczet, który jednak nie zachował się do dnia dzisiejszego. Jego istnienie potwierdza wizytacja parafii Sokółka z 1717 r. Obok Kruszynian i Bohonik była to wówczas największa wieś tatarska w okolicy[1].

 
Zdjęcie z 1975 r. ukazujące zachowany napis w języku arabskim nad wejściem do jednego z zabudowań gospodarczych, należącego wcześniej do rodziny tatarskiej

W ramach represji po Powstaniu Listopadowym władze carskie skonfiskowały majątki Tatarów z Malawicz i wysiedliły ich[2]. W efekcie w 1848 r. w Malawiczach mieszkało już jedynie 19 Tatarów. Po powstaniu styczniowym skonfiskowano i przeznaczono na kolonizację przez rosyjskich chłopów zaścianek w Malawiczach Górnych [3].

W 1915 r. w związku z wybuchem I wojny światowej i niepowodzeniami Armii Imperium Rosyjskiego na froncie wschodnim wszyscy Tatarzy z Malawicz ewakuowali się w ramach bieżeństwa w głąb Rosji, gdzie przebywali na wygnaniu parę lat. Do rodzinnej miejscowości powrócili po wybuchu rewolucji październikowej[4].

Według spisu z 1921 r. w Malawiczach mieszkało jeszcze 12 osób wyznania mahometańskiego[5]. Ich życie religijne skupione było wówczas wokół meczetu w oddalonych o ok. 3 km Bohonikach.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

W przeszłości mieszkańcy wsi, zarówno wyznania mahometańskiego jak i rzymskokatolickiego, powszechnie używali w codziennych kontaktach gwary języka białoruskiego, zwanej przez nich językiem prostym[4]. Na tle gwar używanych w sąsiednich wsiach (np. w sąsiednich Malawiczach Dolnych) język ten wyróżniał się silniejszymi wpływami języka polskiego, co związane było ze szlacheckim rodowodem części mieszkańców Malawicz Górnych[4]. Współcześnie jednak gwarę tę uznać należy za wymarłą bądź pozostającą na granicy wymarcia, gdyż umiejętność posługiwania się nią ograniczona jest do niewielkiej, najwyżej kilkunastoosobowej grupy osób w podeszłym wieku i nie jest ona przekazywana młodszym pokoleniom.

Urodzeni w Malawiczach GórnychEdytuj

ZabytkiEdytuj

Nieopodal wsi zachowały się ruiny spalonego wiatraku typu koźlak[6][7].

W Malawiczach znajduje się głaz tatarski, zwieńczony islamskim półksiężycem. Na obelisku wygrawerowano basmalę w języku arabskim oraz inskrypcje w języku polskim, upamiętniające tatarskich mieszkańców miejscowości[8][9].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Michał Łyszczarz, Młode pokolenie Tatarów, Olsztyn-Białystok 2013, s. 78.
  2. Grzegorz Kossakowski: Wiatrak drewniany 'sokólski'- Malawicze Górne. ciekawepodlasie.pl, 2010-12-05. [dostęp 2018-04-02].
  3. BOGUSŁAWA SZCZERBIŃSKA, Ziemiaństwo z powiatu sokólskiego wobec zmian administracyjnych i przemian społeczno-gospodarczych na wsi, „Studia Podlaskie”, tom XVIII, 2009.
  4. a b c Tam zostało moje dzieciństwo. Stefan Mustafa Jasiński, imam z Malawicz Górnych. W: Co nam zostało z bieżeństwa? [on-line]. biezenstwo.pl. [dostęp 2018-04-02].
  5. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych.. T. 5: Województwo białostockie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1924, s. 77 (86).
  6. Wiatrak w Malawiczach Górnych www.polskieszlaki.pl [dostęp 2017-01-21]
  7. Wiatrak drewniany 'sokólski' MALAWICZE GÓRNE, www.ciekawepodlasie.pl [dostęp 2020-08-16].
  8. Po Tatarach został tylko głaz. podlaskie.tv. [dostęp 2018-04-02].
  9. Anna Piernikarczyk: Głaz Tatarski w Malawiczach Górnych. polskieszlaki.pl. [dostęp 2018-04-02].

Linki zewnętrzneEdytuj