Maleszowa

wieś w województwie świętokrzyskim

Maleszowawieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Pierzchnica[2][3].

Artykuł 50°40′45″N 20°43′32″E
- błąd 39 m
WD 50°40'45.1"N, 20°43'32.2"E, 50°40'48.90"N, 20°43'26.98"E
- błąd 14 m
Odległość 1 m
Maleszowa
wieś
Ilustracja
Dwór w Maleszowej oraz ruiny stajni i wozowni
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat kielecki
Gmina Pierzchnica
Sołectwo Maleszowa
Wysokość od 260 do 303,8 m n.p.m.
Liczba ludności (2017–12–31) 258[1]
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 26-015
Tablice rejestracyjne TKI
SIMC 0262214
Położenie na mapie gminy Pierzchnica
Mapa konturowa gminy Pierzchnica, po lewej znajduje się punkt z opisem „Maleszowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Maleszowa”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Maleszowa”
Położenie na mapie powiatu kieleckiego
Mapa konturowa powiatu kieleckiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Maleszowa”
Ziemia50°40′45″N 20°43′32″E/50,679167 20,725556

Wieś składa się z dwóch integralnych części: Dwór i Podlesie[4].

Do 1954 roku istniała gmina Maleszowa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Od 1950 r. we wsi działa zorganizowana z inicjatywy mieszkańców Ochotnicza Straż Pożarna.

HistoriaEdytuj

Nazwa wsi zapisywana była w przeszłości jako: Maleszow (1365), Pusta Malyechowska (1470-1480), Maleszowa (1540), a pochodzić miała od staropolskiego imienia Malesz.

Pierwsza źródłowa wzmianka o wsi pochodzi z dokumentu króla Kazimierza Wielkiego z roku 1365, w którym wzmiankowany jest Wierzbięta piszący się de Maleszow, obdarowany przez króla wsią Łętownia, następnie jako właściciele wsi występują: w 1388 r. Jan z Maleszowa, w 1397 r. Jarosław z Maleszowej.

W spisie poborowym powiatu chęcińskiego z 1508 r. dziedzicem klucza ziemskiego złożonego z wsi: Brod, Gorky, Malyeschow wymieniony jest szlachcic Maliszowski. Wedle ustaleń Marii Gangi, mógł to być Stanisław Maleszowski herbu Gryf, bohater walk z Turkami, Tatarami i Włochami, pochowany został w krakowskim kościele św. Trójcy w 1555 r. Jego córka Anna z Maleszowskich wraz ze swoją ręką wniosła swoje części majątku Maleszowa w dom swojego męża, Jana Gałeckiego herbu Junosza. który w 1576 r. sprzedał dobra maleszowskie wojewodzie płockiemu, Stanisławowi Krasińskiemu herbu Ślepowron. Tak Maleszowa trafiła w posiadanie rodziny Krasińskich. Z czasem urodziła się Franciszka Krasińska. W Maleszowie bywał także Kazimierz Pułaski. W liczbie przesuwającej się młodzieży przez komnaty rezydencji Krasińskich, których przyciągała wieść o piękności starościanek, był i młodociany, bo 16 lat zaledwie liczący, przyszły bohater konfederacji barskiej – Kazimierz Pułaski. Zakochawszy się w pannie Franciszce, częściej niż inni tu przebywał, bo jak mówią i panna odpłacała mu afektami i dotąd pokazują pod Maleszową figurę Matki Boskiej Bolesnej z wyrytą na niej datą 1713 r. i napisem: Mater Dei Dolora Ora Pro Nobis – gdzie często chodząc oboje, gorąco do Boga zasyłali modły. Późniejsze wielkoświatowe życie Franciszki w Warszawie, na dworze Lubomirskich, gdzie poznała Karola, syna Augusta III, który oświadczył jej swe uczucia – tak olśniły Franciszkę, że zapomniała o Kazimierzu, starościcu wareckim.

W okresie Królestwa Kongresowego wieś i folwark, powiat stopnicki, gmina Maleszowa, parafia Lisów. Leży na prawo od drogi bitej z Chmielnika do Kielc. Posiadała gorzelnię, dwa młyny i cegielnię. W 1827 r. było 41 domów i 239 mieszkańców[5].

Urodzeni w MaleszowejEdytuj

Franciszka Krasińska (ur. 1742-03-19 19 marca 1742(dts) w Maleszowej, zm. 30 kwietnia 1796 w Dreźnie) – królewiczowa polska, trzecia córka z czterech Stanisława Krasińskiego i Anieli Humięckiej, morganatyczna żona księcia kurlandzkiego Karola Krystiana Wettyna, syna króla Polski Augusta III Sasa i Marii Józefy Habsburżanki[a].

Wincenty Sławęcki (ur. 1808 lub 1811 w Maleszowej, zm. 1876 w Rouen) – polski inżynier pracujący we Francji, emigrant po powstaniu listopadowym.

ZabytkiEdytuj

Zespół dworski, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.446/1-5 z 8.02.1958, z 22.06.1967 i z 31.08.1989)[6]:

  • Ruiny zamku Krasińskich z XVII w., położone na wyspie; jeszcze w czasie II wojny światowej zamykane drewnianymi wrotami. Zamek połączony był drewnianym mostkiem z dworem należącym przed wojną do rodziny Dąbrowskich.
  • Dwór murowany z końca w. XVIII lub pocz. w. XIX. Frontem zwrócony na zach. Murowany. Parterowy, podpiwniczony. Na rzucie prostokąta, z nowszą przybudówką od pn, Układ wnętrza dwutraktowy. Zewnątrz podział ramowy; od frontu ślady ganku kolumnowego. Gzymsy nadokienne faliście wygięte, gzyms koronujący profilowany. W jednym z pokoi kominek klasycystyczny. Dach gontowy czterospadowy z dymnikami. Przy pn. ścianie dworu nowszy budynek parterowy, którego pd. Ściana murowana z kamienia z jedną strzelnicą i gzymsem kordonowym, będąca zapewne pozostałością pierwotnej budowli. Zewnątrz płyta kamienna z napisem wymieniającym wojewodę Krasińskiego (Gabriela?, wojewodę płockiego) i datą 1629.
  • Pozostałości założenia parkowego z XVIII–XIX w.
  • Ruiny stajni i wozowni z końca XVIII w.
  • Lamus z II połowy XVIII w.
  • Figura św. Jana Nepomucena z 1768 r.
  • Pietà z 1713 r.

UwagiEdytuj

  1. Urodziła mu jedną córkę Marię Krystynę Albertynę, która następnie wyszła za Karola Emanuela Sabaudzkiego. Wnukiem Franciszki był Karol Albert, król sardyński w latach 1831–1849, a prawnukiem – Wiktor Emanuel II – król Włoch.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj