Marcin Kacprzak

Marcin Kacprzak (ur. 6 listopada 1888 w Podolszycach, zm. 14 lipca 1968 w Warszawie) – lekarz, wychowawca, pedagog, publicysta, pionier medycyny społecznej w Polsce[1].

Marcin Kacprzak
Ilustracja
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 6 listopada 1888
Podolszyce
Data i miejsce śmierci 14 lipca 1968
Warszawa
prof. dr hab. nauk medycznych
Alma Mater Uniwersytet Charkowski
Doktorat 1928 – nauki medyczne
Uniwersytet Jagielloński
Rektor
Uczelnia Warszawski Uniwersytet Medyczny
Okres spraw. 1955–1962
Poprzednik Franciszek Czubalski
Następca Bolesław Górnicki
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy
Grób Marcina Kacprzaka na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

ŻyciorysEdytuj

W 1894 r. rozpoczął edukację w szkole podstawowej w Lelicach, z której został relegowany w 1905 za udział w protestach szkolnych. W 1906 r. rozpoczął naukę w nowo otwartym gimnazjum miejskim, które ukończył egzaminem dojrzałości w roku 1908 r.[2].

Studia lekarskie odbył w latach 1908–1914 na Sorbonie w Paryżu. Dyplom lekarski otrzymał w 1915 r. w Uniwersytecie Charkowskim, następnie pracował jako lekarz ziemski w Guberni Pskowskiej, a w 1921 r. podjął pracę lekarza sanitarnego w Warszawie. W latach 1922–1924 w ramach stypendium Fundacji Rockefellera studiował higienę i organizację służby zdrowia w Johns Hopkins University w Baltimore. Stopień doktora nauk medycznych otrzymał w 1928 r. w Krakowie[2]. Odtąd już na stałe związał się ze zdrowiem publicznym, medycyną społeczną i epidemiologią. Wykładał higienę w samorządzie w Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie[3].

Od 1945 r. był profesorem na Uniwersytecie Łódzkim, a od 1947 r. jako profesor zwyczajny kierował Katedrą Higieny Akademii Medycznej w Warszawie[1], której to uczelni w latach 1955–1962 był rektorem. W latach 1953–1954 sprawował funkcję dyrektora w nowo utworzonym Instytucie Doskonalenia i Specjalizacji Kadr Lekarskich w Warszawie[4]. Zajmował się badaniem stanu zdrowia mieszkańców wsi polskiej, szczególnie mazowieckiej. Sprawował wiele funkcji w organizacjach zagranicznych i krajowych. Po II wojnie światowej był współorganizatorem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Jako jeden z pierwszych otrzymał w 1957 roku w Pałacu Narodów w GenewieNagrodę im. Leona Bernarda, najwyższe wyróżnienie WHO[5]. Po wojnie doprowadził do reaktywowania Polskiego Towarzystwa Higienicznego, którego prezesem był do końca życia. Od 1951 członek korespondencyjny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, od 1962 członek korespondencyjny Polskiej Akademii Umiejętności[6].

Od 1961 r. był członkiem Akademii Nauk Medycznych ZSRR[1], a od 1962 r. członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk, gdzie przewodniczył Komitetowi Higieny. Był członkiem honorowym Towarzystwa Naukowego Płockiego. W 1964 roku otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Płocka. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach (kwatera A20-1-7)[7].

Jest patronem Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Płocku.

Główne praceEdytuj

  • Wieś płocka (1937)
  • Stan opieki lekarskiej nad ludnością wiejską (1937)
  • Gruźlica na wsi (1938)
  • Epidemiologia ogólna (1956)

Źródło:[1].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Wincenty Okoń: Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”, 2001, s. 157. ISBN 83-88149-41-5.
  2. a b Dorota Cianciara, Jolanta Muszyńska, Marcin Kacprzak (1888-1968) – NON OMNIS MORIAR, „Przegląd Epidemiologiczny”, 66, 2012, s. 373-380.
  3. Wolna Wszechnica Polska. W: Szkoły wyższe Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: 1930, s. 313.
  4. Dyrektorzy CMKP w latach 1953–2013
  5. Laureaci nagrody im. Leona Bernarda
  6. Reprezentanci nauk medycznych, zmarli członkowie AU w Krakowie, PAU, TNW i PAN, Katedra Historii Medycyny UJ CM
  7. Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2019-11-27].
  8. Uchwała Rady Państwa z dnia 19 lipca 1955 r. o nadaniu odznaczeń państwowych (M.P. z 1955 r. nr 115, poz. 1481).
  9. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 lipca 1951 r. o nadaniu odznaczeń państwowych (M.P. z 1951 r. nr 079, poz. 1082).
  10. Uchwała Prezydium Krajowej Rady Narodowej z dnia 19 lipca 1946 r. o odznaczeniach za zasługi położone na polu organizacji służby zdrowia w Polsce (M.P. z 1947 r. nr 11, poz. 24).