Marcin Wolski

polski historyk, pisarz, dziennikarz, satyryk

Marcin Jerzy Wolski (ur. 22 lipca 1947 w Łodzi) – polski pisarz, dziennikarz i satyryk, były wiceprezes Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich[1] i były prezes oddziału warszawskiego[2]. Od 2006 do 2007 dyrektor Programu I Polskiego Radia. Od 2016 do 2017 dyrektor TVP2.

Marcin Wolski
Ilustracja
Marcin Wolski (2011)
Imię i nazwisko

Marcin Jerzy Wolski

Data i miejsce urodzenia

22 lipca 1947
Łódź

Narodowość

polska

Dziedzina sztuki

literatura

Epoka

powieść fantastyczna, satyra

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Życiorys edytuj

W 1972 ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim, pracę magisterską Polski październik 1956 roku w świetle prasy francuskiej napisał pod kierunkiem Rafała Gerbera[3]. Debiutował w 1966 w piśmie „Szpilki”. Publikował również w „Żołnierzu Wolności”, organie propagandowym Ludowego Wojska Polskiego, m.in. szopkę noworoczną krytykującą państwa Zachodu i Izrael w związku z wojną sześciodniową[4].

Przez wiele lat współpracował z Programem 3 Polskiego Radia, gdzie od 1973 do 7 grudnia 1981 prezentowana była audycja satyryczna 60 minut na godzinę (kolejne wydanie miało zostać nadane 13 grudnia). W latach 1989–2009 tworzył cotygodniową audycję ZSYP w Programie 1. Polskiego Radia. Większość napisanych przez Marcina Wolskiego tekstów doczekało się realizacji w postaci skeczy i cyklicznych słuchowisk radiowych. Najbardziej znane słuchowiska napisane przez niego to Laboratorium nr 8, Świnka oraz Matriarchat. W latach 1991–1993 był współautorem popularnego programu Polskie zoo, później także szopek noworocznych, przedstawiających w krzywym zwierciadle polską scenę polityczną. Opowiadanie Świnka stało się kanwą scenariusza polskiego filmu fabularnego z 1990 o tym samym tytule. W pomyśle na film Seksmisja można zauważyć związki z Matriarchatem Marcina Wolskiego.

W latach 1975–1981 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, od 1980 był sekretarzem Podstawowej Organizacji Partyjnej Programu III PR[5]. Podczas stanu wojennego zwolniony z pracy z zakazem zatrudnienia w mediach, jednak jego skecze i słuchowiska regularnie pojawiały się w audycji Powtórka z rozrywki. Twórca opozycyjnego kabaretu objazdowego.

W latach 1993–1995 był członkiem Rady ds. Mediów przy prezydencie Lechu Wałęsie. W 2005 wszedł w skład Honorowego Komitetu Poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich.

Od 21 lipca 2006 do 18 kwietnia 2007 był dyrektorem Programu I Polskiego Radia.

Marcin Wolski był – wspólnie z Antonim Krauzem – współautorem scenariusza filmu fabularnego Smoleńsk[6], poświęconego katastrofie smoleńskiej[7].

Od maja 2013 do 2015 prowadził magazyn satyryczny Tydzień do rymu na antenie stacji Telewizja Republika[8].

Był stałym felietonistą w „Gazecie Polskiej” i „Tygodniku Solidarność”. Pisał felietony do „Wprost”. Od stycznia 2013 jest publicystą tygodnika „Do Rzeczy[9]. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich[10] i Stowarzyszenia Wolnego Słowa. Od kwietnia 2016 do 19 grudnia 2023 był szefem redakcji oraz jednym z prowadzących programu publicystyczno–satyrycznego W tyle wizji, emitowanego na kanale TVP Info[11][12]. 11 lipca 2016 został dyrektorem TVP2[13]. Funkcję tę sprawował do końca grudnia 2017[14][15]. Od kwietnia do 30 listopada 2018 pełnił funkcję dyrektora agencji kreacji rozrywki Telewizji Polskiej[16]. W latach 2018-2023 był doradcą zarządu tej instytucji[16][17].

Od stycznia 2024 jego jedyną, stałą formą aktywności publicystycznej i satyrycznej jest jego własny kanał w serwisie YouTube. Podczas spotkania w Klubie Ronina, w dniu 20 stycznia 2024 wykluczył możliwość współpracy z jakimkolwiek medium. Zaznaczył jednak, że nadal pozostaje centroprawicowym konserwatystą. Swoją pracę w Telewizji Polskiej w latach 2016-2023 podsumował zdaniem, nawiązującym do medialnej propagandy lat 70. w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej[18][19][20][21][22]:

Mówię to jako współwinny: stworzyliśmy propagandę na gorszym poziomie niż lata siedemdziesiąte.

Marcin Wolski jest także podróżnikiem. Zwiedził ponad 100 krajów świata. W roku 2020 ukazała się jego książka pt. W 80 podroży dookoła świata, w której opisuje swoje podróże i wrażenia ze spotkań z innymi kulturami[23].

Życie prywatne edytuj

Ojcem Marcina Wolskiego był Jerzy Wolski (1901–1974) – adwokat, żołnierz, zaś braćmi jego ojca:

  • Stanisław Wolski – harcerz i żołnierz odznaczony Virtuti Militari,
  • Stefan Wolski – żołnierz, więziony w więzieniu stalinowskim,
  • Zbigniew Wolski (ur. 1907) – działacz konspiracji antyhitlerowskiej i ofiara Auschwitz.

Dziadkiem ze strony ojca był działacz Związku Ludowo-Narodowego, przewodniczący Społecznej Rady Obrony Miasta Biłgoraja i burmistrza Biłgoraja – Franciszek Wolski (1868–1931), natomiast babką – Stanisława z domu Ereth – działaczka Organizacji Kobiet Narodowych w Biłgoraju[24].

Matką Marcina Wolskiego była Krystyna z domu Karczewska, II voto Żytyńska (1920–1993) – dziennikarka i sportsmenka. Jej ojcem był Tadeusz Karczewski (1888–1949) – uczestnik bitwy Warszawskiej, zaś matką Kazimiera Karczewska[24].

Odznaczenia i nagrody edytuj

Otrzymał wiele nagród za teksty satyryczne, a także był trzykrotnie nominowany do Nagrody im. Janusza A. Zajdla za satyryczne utwory fantastycznonaukowe.

W 2006 prezydent Lech Kaczyński odznaczył Marcina Wolskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[25].

20 maja 2009 z rąk ministra kultury i dziedzictwa narodowego Bogdana Zdrojewskiego odebrał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[26].

Twórczość edytuj

Cykle edytuj

Pies w studni edytuj

Antybaśnie edytuj

Wydania rozszerzone:

Trylogia optymistyczna edytuj

Igor Rykow edytuj

Podróżnicze edytuj

Powieści edytuj

Zbiory opowiadań i nowele edytuj

  • 60 minut na godzinę (Nasza Księgarnia, 1978, ISBN 83-10-08951-1, wznowione w zbiorze Wolski w shortach (1))
    • Żółw
    • Z lotu ptaka
    • Siła woli
    • Takie buty
    • Fotografia
    • Taksówka o północy
    • Płetwy
    • Muza
    • F.A.
  • Enklawa. Neomatriarchat. Świnka (1982, wznowione w zbiorze The Bestiarium)
  • Z przymrużeniem ucha. Tomik z wolszczyzną (1984, wznowione w zbiorze Wolski w shortach (1))
    • Jeden dzień
    • Epizod
    • Zimny warsztat
    • Zadziwiający przypadek fascynacji
    • Problem malarski
    • Urojenie
    • Zbrodniarz
    • Odżywka
    • Świadek koronny
    • Apokalipsa
    • Telefon
    • Wiem wszystko
    • Z pamiętnika młodego inżyniera
    • Szansa
    • Loteria
    • Szczepionka
    • Pies, przyjaciel człowieka
    • Labirynt
  • Tragedia „Nimfy 8” (w cyklu Stało się jutro, cz. 30, Nasza Księgarnia, 1987, ISBN 83-10-08951-1, wznowione w zbiorze Wolski w shortach (1))
    • Konfrontacja
    • Tragedia „Nimfy 8”
    • Matryca
    • Ludzie-Ryby
    • Przezorność
    • Masa krytyczna
    • Eksponat
    • Przestępstwo i wyrok
    • Wariant autorski
    • Mam prośbę, Jack...
    • Trzecia planeta
  • Klan Szwendałów (DAGA, 1991, ISBN 83-900201-0-6, M. Wolski i A. Zaorski jako „Marta Blask”)
  • Książeczka bez nabożeństwa czyli porady dla nieśmiałych cnotliwych i leniwych (Replay, 1993, ISBN 83-85917-02-0)
  • Noc bezprawia oraz inne szalone opowieści (SuperNowa, 1997, ISBN 83-7054-117-8)
    • Wideo Pana Boga
    • Na żywo
    • Dzień bezmięsny
    • Korektura
    • Poprawka z cudu
    • Noc bezprawia
  • Kabaret Nadredaktora (wybór najlepszych piosenek i tekstów kabaretowych, Nowy Świat, 2001)
  • The Bestarium (Solaris 2002, ISBN 83-88431-35-8)
    • Świnka
    • Matriarchat
    • Laboratorium nr 8
    • Numer
  • Trzecia Najśmieszniejsza Kabaretu Nadredaktora cz. II (Nowy Świat, 2003)
  • Marcin Wolski w shortach (1): Kwadratura trójkąta (Solaris, 2003, ISBN 83-88431-73-0)
    • Opowiadania ze zbioru 60 minut na godzinę
    • Opowiadania ze zbioru Z przymrużeniem ucha. Tomik z wolszczyzną
    • Opowiadania ze zbioru Tragedia „Nimfy 8”
    • Kwadratura trójkąta
  • Marcin Wolski w shortach (2): Enklawa (Solaris, 2004, ISBN 83-88431-83-8)
    • Enklawa
    • Baśnie dla bezsennych:
      • Omdlenie
      • Budka nr 7
      • Etyka zawodowa
      • Jedna z lepiej przeprowadzonych akcji
      • Największe zdarzenie od czasów Adama
      • Hobbysta
    • Party
    • Horrory na późne wieczory:
      • Alternatywa
      • Adventure Explorer
      • Operacja Herod
      • Łapiszcze
      • Wirus
      • Dom specyficznej troski
      • Aktywacja
      • Za nic

Przypisy edytuj

  1. t, Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich, old.sdp.pl [dostęp 2021-05-19] (ang.).
  2. https://www.sdpwarszawa.pl/8,Wladze.html [dostęp: 19.05.2021].
  3. Tomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk Studenci Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945-2000, wyd. Arkadiusz Wingert, Kraków 2010, s. 371
  4. Jak ulubieńcy władz PRL-u, pupilami prawicy się stali. Newsweek.pl, 25 stycznia 2014. [dostęp 2017-01-01].
  5. Wiedziałeś, że oni należeli do PZPR? Marcin Wolski. onet.pl. [dostęp 2016-07-23].
  6. O fundacji. fundacjasmolensk2010.pl. [dostęp 2016-07-23].
  7. Tadeusz Sobolewski: Będą kręcić film 'Smoleńsk'. 'O tak zwanej katastrofie'. gazeta.pl, 7 listopada 2012. [dostęp 2012-12-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-21)].
  8. Ruszyła Telewizja Republika. Upadł monopol medialny. niezalezna.pl, 6 maja 2013. [dostęp 2013-05-06].
  9. Redakcja. dorzeczy.pl. [dostęp 2013-02-04].
  10. Autorzy opuszczają Stowarzyszenie Pisarzy Polskich. [w:] lubimyczytać.pl [on-line]. 2020-08-17. [dostęp 2020-08-21].
  11. „W tyle wizji” polityka na wesoło od dziś w TVP Info. [dostęp 2016-06-23].
  12. Koniec „W tyle wizji” w TVP Info, www.wirtualnemedia.pl, 28 grudnia 2023 [dostęp 2023-12-28] (pol.).
  13. Marcin Wolski pokieruje TVP2. pb.pl, 11 lipca 2016. [dostęp 2016-07-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-12)].
  14. Marcin Makowski, Jestem czasowo poetą dworskim, Do Rzeczy, 20 grudnia 2017 [dostęp 2018-12-09] (pol.).
  15. Reforma w strukturach TVP będzie wprowadzana etapami. Wolski: niebawem przestanę być szefem Dwójki, wirtualnemedia.pl, 20 grudnia 2017 [dostęp 2017-12-21].
  16. a b NB: Marcin Wolski od grudnia zostanie doradcą zarządu TVP. wirtualnemedia.pl. [dostęp 2018-12-09]. (pol.).
  17. Nikola Bochyńska: „Szopka Noworoczna” wraca do TVP. Jej autorem Marcin Wolski. wirtualnemedia.pl. [dostęp 2018-12-20]. (pol.).
  18. Marcin Wolski nie chce pracować w TV Republika i w telewizji braci Karnowskich. "Coś we mnie pękło", Plejada, 21 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-21] (pol.).
  19. Marcin Wolski wyklucza współpracę z TV Republika i telewizją braci Karnowskich. 'Coś we mnie pękło', www.wirtualnemedia.pl, 21 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-21] (pol.).
  20. Małgorzata Puzyr, Zaskakująca deklaracja twórcy "W tyle wizji". "Coś we mnie pękło", Do Rzeczy, 21 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-21] (pol.).
  21. Marcin Wolski nie chce współpracować z TV Republika. "Coś we mnie pękło", Rzeczpospolita [dostęp 2024-01-21] (pol.).
  22. BASZ, Był gwiazdą TVP Info. Teraz nie zamierza przechodzić do TV Republika, teleshow.wp.pl, 21 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-21] (pol.).
  23. Marcin Wolski zabiera nas w nowej książce w 80 podróży dookoła świata., 29 maja 2020.
  24. a b Aneta Nawrot, Alternatywne światy Marcina Wolskiego wobec tradycji powieści historycznej, Częstochowa 2017.
  25. M.P. z 2006 r. nr 62, poz. 647
  26. Glorie dla przedstawicieli świata rozrywki. mkidn.gov.pl, 20 maja 2009. [dostęp 2016-07-23].
  27. Zawiera opowiadania z Antybaśnie – tomik z Wolszczyzną, ale potraktowane jako fragment większej całości.
  28. Włóczędzy czasoprzestrzeni zawiera dwa odrębne nowe wstępy, całość Powrotu do antybaśni z 1993 i rozbudowany niepublikowany epilog.
  29. Powtórka z rozgrywki na stronie wydawnictwa. sklep.zysk.com.pl. [dostęp 2020-02-02]. (pol.).